| 1 Poi egli ordinò al sovrintendente della sua casa: «Riempi i sacchi di quegli uomini di tanti viveri quanti ne possono contenere e metti il denaro di ciascuno alla bocca del suo sacco. | 1 Præcepit autem Joseph dispensatori domus suæ, dicens : Imple saccos eorum frumento, quantum possunt capere : et pone pecuniam singulorum in summitate sacci. |
| 2 Insieme metterai la mia coppa d’argento alla bocca del sacco del più giovane, con il denaro del suo grano». Quegli fece secondo quanto Giuseppe aveva detto. | 2 Scyphum autem meum argenteum, et pretium quod dedit tritici, pone in ore sacci junioris. Factumque est ita. |
| 3 Quando si fece giorno, i nostri uomini furono fatti partire con i loro asini. | 3 Et orto mane, dimissi sunt cum asinis suis. |
| 4 Ma erano appena usciti dalla città e non si erano ancora allontanati, quando Giuseppe disse al sovrintendente della sua casa: «Su, insegui quegli uomini, raggiungili e di’ loro: “Perché avete reso male per bene? | 4 Jamque urbem exierant, et processerant paululum : tunc Joseph accersito dispensatore domus, Surge, inquit, et persequere viros : et apprehensis dicito : Quare reddidistis malum pro bono ? |
| 5 Non è forse questa la coppa in cui beve il mio signore e della quale si serve per la divinazione? Avete fatto male agendo così!”» | 5 scyphus, quem furati estis, ipse est in quo bibit dominus meus, et in quo augurari solet : pessimam rem fecistis. |
| 6 Quegli li raggiunse e ripeté loro queste parole. | 6 Fecit ille ut jusserat : et apprehensis per ordinem locutus est. |
| 7 Allora quelli gli dissero: «Perché il mio signore dice queste cose? Lungi dai tuoi servitori il fare una tale cosa! | 7 Qui responderunt : Quare sic loquitur dominus noster, ut servi tui tantum flagitii commiserint ? |
| 8 Ecco, il denaro che abbiamo trovato alla bocca dei nostri sacchi te lo abbiamo riportato dalla terra di Canaan; come potremmo rubare argento od oro dalla casa del tuo signore? | 8 pecuniam, quam invenimus in summitate saccorum, reportavimus ad te de terra Chanaan : et quomodo consequens est ut furati simus de domo domini tui aurum vel argentum ? |
| 9 Quello dei tuoi servitori presso il quale si troverà sarà messo a morte; noi stessi diventeremo schiavi del mio signore». | 9 apud quemcumque fuerit inventum servorum tuorum quod quæris, moriatur, et nos erimus servi domini nostri. |
| 10 Quegli disse: «Ebbene, sarà come avete detto: colui presso il quale si troverà, sarà mio schiavo e voi sarete innocenti». | 10 Qui dixit eis : Fiat juxta vestram sententiam : apud quemcumque fuerit inventum, ipse sit servus meus, vos autem eritis innoxii. |
| 11 Si affrettarono dunque a scaricare a terra ciascuno il proprio sacco e ciascuno aprì il proprio sacco. | 11 Itaque festinato deponentes in terram saccos, aperuerunt singuli. |
| 12 Quegli li frugò, cominciando dal maggiore e terminando con il minore, e la coppa fu trovata nel sacco di Beniamin. | 12 Quos scrutatus, incipiens a majore usque ad minimum, invenit scyphum in sacco Benjamin. |
| 13 Allora essi si stracciarono le vesti, ricaricarono ciascuno il proprio asino e ritornarono nella città. | 13 At illi, scissis vestibus, oneratisque rursum asinis, reversi sunt in oppidum. |
| 14 Giuda e i suoi fratelli vennero nella casa di Giuseppe che si trovava ancora là e si gettarono in terra davanti a lui. | 14 Primusque Judas cum fratribus ingressus est ad Joseph (necdum enim de loco abierat) omnesque ante eum pariter in terram corruerunt. |
| 15 Giuseppe disse loro: «Che azione avete commesso! Non sapete che un uomo come me sa praticare la divinazione?» | 15 Quibus ille ait : Cur sic agere voluistis ? an ignoratis quod non sit similis mei in augurandi scientia ? |
| 16 Giuda disse: «Che cosa diremo al mio signore? Come parlare? Come giustificarci? Dio è venuto a trovare la colpa dei tuoi servitori... Eccoci schiavi del mio signore, tanto noi quanto colui in possesso del quale fu trovata la coppa». | 16 Cui Judas : Quid respondebimus, inquit, domino meo ? vel quid loquemur, aut juste poterimus obtendere ? Deus invenit iniquitatem servorum tuorum : en omnes servi sumus domini mei, et nos, et apud quem inventus est scyphus. |
| 17 Ma egli rispose: «Lungi da me il far ciò! Sarà mio schiavo soltanto l’uomo in possesso del quale fu trovata la coppa; quanto a voi, ritornate in pace da vostro padre». | 17 Respondit Joseph : Absit a me ut sic agam : qui furatus est scyphum, ipse sit servus meus : vos autem abite liberi ad patrem vestrum. |
| 18 Allora Giuda gli si fece innanzi e disse: «Mio signore, sia permesso al tuo servitore di far sentire una parola agli orecchi del mio signore; e non si accenda la tua ira contro il tuo servitore, perché tu e il Faraone siete tutt’uno! | 18 Accedens autem propius Judas, confidenter ait : Oro, domine mi, loquatur servus tuus verbum in auribus tuis, et ne irascaris famulo tuo : tu es enim post Pharaonem |
| 19 Il mio signore aveva interrogato i suoi servitori: “Avete un padre o un fratello?”; | 19 dominus meus. Interrogasti prius servos tuos : Habetis patrem aut fratrem ? |
| 20 e noi avevamo risposto al mio signore: “Abbiamo un padre vecchio e un figlio che gli è nato in vecchiaia, ancora giovane; suo fratello è morto ed egli è rimasto il solo dei figli di sua madre e suo padre lo ama”. | 20 et nos respondimus tibi domino meo : Est nobis pater senex, et puer parvulus, qui in senectute illius natus est : cujus uterinus frater mortuus est : et ipsum solum habet mater sua, pater vero tenere diligit eum. |
| 21 Tu avevi detto ai tuoi servitori: “Conducetelo qui da me perché lo possa vedere con i miei occhi”. | 21 Dixistique servis tuis : Adducite eum ad me, et ponam oculos meos super illum. |
| 22 Noi avevamo risposto al mio signore: “Il giovane non può abbandonare suo padre; se lascerà suo padre, questi morirà”. | 22 Suggessimus domino meo : Non potest puer relinquere patrem suum : si enim illum dimiserit, morietur. |
| 23 Ma tu avevi detto ai tuoi servitori: “Se il vostro fratello minore non verrà qui con voi, non potrete più venire alla mia presenza”. | 23 Et dixisti servis tuis : Nisi venerit frater vester minimus vobiscum, non videbitis amplius faciem meam. |
| 24 Quando dunque fummo tornati dal tuo servitore mio padre gli abbiamo riferito le parole del mio signore. | 24 Cum ergo ascendissemus ad famulum tuum patrem nostrum, narravimus ei omnia quæ locutus est dominus meus. |
| 25 Nostro padre: ha detto: “Tornate a comperare per noi un po’ di viveri”. | 25 Et dixit pater noster : Revertimini, et emite nobis parum tritici. |
| 26 E noi abbiamo risposto: “Non possiamo andare laggiù: se c’è con noi il nostro fratello minore, andremo laggiù; non possiamo essere ammessi alla presenza: di quell’uomo senza avere con noi il nostro fratello minore”. | 26 Cui diximus : Ire non possumus : si frater noster minimus descenderit nobiscum, proficiscemur simul : alioquin illo absente, non audemus videre faciem viri. |
| 27 Allora il tuo servitore mio; padre ci ha detto: “Voi sapete che due erano coloro che mi aveva partorito mia moglie. | 27 Ad quæ ille respondit : Vos scitis quod duos genuerit mihi uxor mea. |
| 28 Uno mi lasciò e io dissi: Certo è stato sbranato! E da allora non l’ho più visto. — | 28 Egressus est unus, et dixistis : Bestia devoravit eum : et hucusque non comparet. |
| 29 Se ora mi porterete via anche questo e gli dovesse capitare una disgrazia, voi precipitereste la mia canizie amareggiata nello Sheol!”. | 29 Si tuleritis et istum, et aliquid ei in via contigerit, deducetis canos meos cum m?rore ad inferos. |
| 30 Ora, quando io arriverò dal tuo servitore mio padre e il giovane non sarà con noi, mentre la vita dell’uno è legata alla vita dell’altro, | 30 Igitur si intravero ad servum tuum patrem nostrum, et puer defuerit (cum anima illius ex hujus anima pendeat), |
| 31 appena egli vedrà che il giovane non è con noi, morirà e i tuoi servitori avranno precipitato la canizie del tuo servitore nostro padre sconsolata nello Sheol. | 31 videritque eum non esse nobiscum, morietur, et deducent famuli tui canos ejus cum dolore ad inferos. |
| 32 Ma il tuo servitore si è reso garante del giovane pressò mio padre dicendo: “Se non te lo ricondurrò; sarò colpevole verso mio padre per tutta la vita”. | 32 Ego proprie servus tuus sim qui in meam hunc recepi fidem, et spopondi dicens : Nisi reduxero eum, peccati reus ero in patrem meum omni tempore. |
| 33 Ora, lascia dunque che il tuo servitore rimanga schiavo del mio signore invece del giovane e il giovane ritorni lassù con i suoi fratelli; | 33 Manebo itaque servus tuus pro puero in ministerio domini mei, et puer ascendat cum fratribus suis. |
| 34 infatti come potrei ritornare da mio padre senza avere con me il giovane? Io non veda il male che colpirebbe mio padre!» | 34 Non enim possum redire ad patrem meum, absente puero : ne calamitatis, quæ oppressura est patrem meum, testis assistam. |