| 1 Tout ami dit: "Moi aussi je suis ton ami", mais tel n'est ami que de nom. | 1 Każdy przyjaciel mówi: Jestem i ja twoim przyjacielem, ale zdarza się przyjaciel tylko z imienia. |
| 2 N'est-ce pas pour un homme un chagrin mortel qu'un camarade ou un ami qui devientennemi? | 2 Czyż nie jest śmiertelną udręką, gdy towarzysz i przyjaciel zmienia się w nieprzyjaciela? |
| 3 O mauvais penchant, pourquoi as-tu été créé, pour couvrir la terre de malice? | 3 O przewrotna skłonności! Czemu zostałaś stworzona, by okryć ziemię podstępem? |
| 4 Le camarade félicite un ami dans le bonheur et au moment de l'adversité se tourne contrelui. | 4 W pomyślności towarzysz cieszy się wraz z przyjacielem, a w czasie utrapienia staje przeciw niemu. |
| 5 Le camarade compatit avec son ami par intérêt et au moment du combat prend les armes. | 5 Towarzysz z przyjacielem trudzi się, by mieć pokarm, a w razie wojny chwyci za tarczę. |
| 6 N'oublie pas ton ami dans ton coeur, ne perds pas son souvenir au milieu des richesses. | 6 Nie zapomnij w duszy swej o przyjacielu i nie trać pamięci o nim wśród bogactw! |
| 7 Tout conseiller donne des conseils, mais il en est qui cherchent leur intérêt. | 7 Każdy doradca wysoko ceni swą radę, a przecież bywa i taki, który doradza na swoją korzyść. |
| 8 Méfie-toi du donneur de conseils, demande-toi d'abord de quoi il a besoin -- car il donne sesconseils dans son propre intérêt -- de crainte qu'il ne jette son dévolu sur toi, | 8 Strzeż się doradcy, a najpierw poznaj, jakie są jego potrzeby, - albowiem taki na swoją korzyść doradza - czy czasem nie zyska on czegoś na tobie, jakby losem, |
| 9 qu'il ne te dise: "Tu es sur la bonne voie", et ne reste à distance pour voir ce qui t'arrivera. | 9 i aby, mówiąc ci: Dobra jest twoja droga, nie stanął z przeciwka, by patrzeć na to, co przyjdzie na ciebie. |
| 10 Ne consulte pas quelqu'un qui te regarde en dessous et à ceux qui t'envient, cache tesdesseins. | 10 Nie naradzaj się z tym, kto na cię patrzy krzywym okiem, a przed tymi, co ci zazdroszczą, ukryj zamiary! |
| 11 Ne consulte pas non plus une femme sur sa rivale, ni un poltron sur la guerre, ni unnégociant sur le commerce, ni un acheteur sur une vente, ni un envieux sur la reconnaissance, ni un égoïste sur labienfaisance, ni un paresseux sur un travail quelconque, ni un mercenaire saisonnier sur l'achèvement d'unetâche, ni un domestique nonchalant sur un grand travail; ne t'appuie sur ces gens pour aucun conseil. | 11 [Nie naradzaj się] z kobietą co do jej rywalki, z tchórzliwym co do wojny, z kupcem co do zamiany towarów, z handlarzem co do sprzedaży, z zawistnym co do wdzięczności, z niemiłosiernym co do dobroczynności, z leniwym co do jakiejkolwiek pracy, z okresowym najemnikiem co do zakończenia zajęcia, z niewolnikiem opieszałym co do wielkiej pracy - gdy |
| 12 Mais adresse-toi toujours à un homme pieux, que tu connais pour observer lescommandements, dont l'âme est comme la tienne, et qui, si tu échoues, sera compatissant. | 12 Natomiast z człowiekiem pobożnym podtrzymuj znajomość, a także z tym, o którym wiesz, że strzeże przykazań, którego dusza podobna do twej duszy, i kto jeślibyś upadł, będzie współczuł tobie. |
| 13 Ensuite, tiens-toi au conseil de ton coeur, car nul ne peut t'être plus fidèle. | 13 Następnie trzymaj się rady twego serca, gdyż nad nią nie masz nic godniejszego wiary. |
| 14 Car l'âme de l'homme l'avertit souvent mieux que sept veilleurs en faction sur une hauteur. | 14 Dusza bowiem człowieka zwykła czasem więcej objawić niż siedem czat siedzących wysoko dla wypatrywania. |
| 15 Et par-dessus tout cela, supplie le Très-Haut, qu'il dirige tes pas dans la vérité. | 15 A ponad to wszystko proś Najwyższego, aby po drodze prawdy kierował twoimi krokami. |
| 16 Le principe de toute oeuvre c'est la raison, avant toute entreprise il faut la réflexion. | 16 Początkiem każdego dzieła - słowo, a przed każdym działaniem - myśl. |
| 17 La racine des pensées, c'est le coeur, il donne naissance à quatre rameaux: | 17 Korzeniem zamierzeń jest serce, skąd wyrastają cztery gałęzie: |
| 18 le bien et le mal, la vie et la mort, et ce qui les domine toujours, c'est la langue. | 18 dobro i zło, życie i śmierć, a nad tym wszystkim język ma pełną władzę. |
| 19 Tel homme est habile pour enseigner les autres qui, pour lui-même, n'est bon à rien; | 19 Bywa mędrzec, który jest mądry dla wielu innych, a dla siebie samego jest niczym; |
| 20 tel homme, beau parleur, est détesté, il finira par mourir de faim, | 20 bywa mędrzec, który przez swe mowy jest znienawidzony i wykluczą go z każdej wspaniałej uczty, |
| 21 car le Seigneur ne lui accorde pas sa faveur: il est dépourvu de toute sagesse. | 21 nie da mu Pan uznania u innych, gdyż nie ma on żadnej mądrości. |
| 22 Tel est sage à ses propres yeux et les fruits de son intelligence sont, à l'entendre, assurés. | 22 Bywa mędrzec, który jest mądry dla siebie samego, a owoce jego wiedzy okazują się na jego ciele. |
| 23 Le vrai sage enseigne son peuple et les fruits de son intelligence sont assurés. | 23 Bywa mędrzec, który naród swój wychowuje, a owoce jego rozumu są niezawodne. |
| 24 Le sage est comblé de bénédiction, tous ceux qui le voient le proclament heureux. | 24 Kto jest mądry dla siebie, napełniony będzie zadowoleniem, a wszyscy, którzy go widzieć będą, nazwą go szczęśliwym. |
| 25 Le temps de la vie humaine est compté, mais les jours d'Israël sont infinis. | 25 Życie człowieka ma dni ograniczone, lecz nieprzeliczone są dni Izraela. |
| 26 Le sage, au milieu du peuple, s'acquiert la confiance: son nom vivra éternellement. | 26 Mądry uzyska chwałę u swego narodu, a imię jego żyć będzie na wieki. |
| 27 Mon fils, pendant ta vie éprouve ton tempérament, vois ce qui t'est contraire et ne tel'accorde pas. | 27 Synu, w życiu doświadczaj siebie samego, patrz, co jest złem dla ciebie, i tego sobie odmów! |
| 28 Car tout ne convient pas à tous et tout le monde ne se trouve pas bien de tout. | 28 Nie wszystko służy wszystkim i nie każdy we wszystkim ma upodobanie. |
| 29 Ne sois pas gourmand de toute friandise et ne te jette pas sur la nourriture, | 29 Na żadnej uczcie nie bądź nienasycony i nie rzucaj się na potrawy! |
| 30 car trop manger est malsain et l'intempérance provoque les coliques. | 30 Z przejedzenia powstaje choroba, a nieumiarkowanie powoduje rozstrój żołądka. |
| 31 Beaucoup sont morts pour avoir trop mangé, celui qui se surveille prolonge sa vie. | 31 Z przejedzenia wielu umarło, ale umiarkowany przedłuży swe życie. |