| 1 Gdy za bliźniego ręczyłeś, mój synu, gdy za obcego ręką świadczyłeś - | 1 My son, if thou be surety for thy friend, if thou hast stricken thy hand with a stranger, |
| 2 słowami swych ust się związałeś, mową warg własnych jesteś schwytany. | 2 Thou art snared with the words of thy mouth, thou art taken with the words of thy mouth. |
| 3 Uwolnij się, uczyń to, synu, boś dostał się w ręce bliźniego: idź, biegnij i na bliźniego nalegaj; | 3 Do this now, my son, deliver thyself, when thou art come into the hand of thy friend; go, humble thyself, and make sure thy friend. |
| 4 oczom swym zamknąć się nie daj, powiekom nie dozwól odpocząć; | 4 Give not sleep to thine eyes, nor slumber to thine eyelids. |
| 5 jak gazela wyrwij się z ręki, jak ptaszek z potrzasku ptasznika. | 5 Deliver thyself as a roe from the hand of the hunter, and as a bird from the hand of the fowler. |
| 6 Do mrówki się udaj, leniwcze, patrz na jej drogi - bądź mądry: | 6 Go to the ant, thou sluggard; consider her ways, and be wise: |
| 7 nie znajdziesz u niej zwierzchnika ni stróża żadnego, ni pana, | 7 Which having no guide, overseer, or ruler, |
| 8 a w lecie gromadzi swą żywność i zbiera swój pokarm we żniwa. | 8 Provideth her meat in the summer, and gathereth her food in the harvest. |
| 9 Jak długo, leniwcze, chcesz leżeć? A kiedyż ze snu powstaniesz? | 9 How long wilt thou sleep, O sluggard? when wilt thou arise out of thy sleep? |
| 10 Trochę snu i trochę drzemania, trochę założenia rąk, aby zasnąć: | 10 Yet a little sleep, a little slumber, a little folding of the hands to sleep: |
| 11 a przyjdzie na ciebie nędza jak włóczęga i niedostatek - jak biedak żebrzący. | 11 So shall thy poverty come as one that travelleth, and thy want as an armed man. |
| 12 Człowiekiem nikczemnym jest i nicponiem: kto chodzi z kłamstwem na ustach, | 12 A naughty person, a wicked man, walketh with a froward mouth. |
| 13 oczyma strzela, szurga nogami, palcami swymi wskazuje; | 13 He winketh with his eyes, he speaketh with his feet, he teacheth with his fingers; |
| 14 a w sercu podstęp ukrywa, stale przemyśliwa zło, jest podnietą do kłótni. | 14 Frowardness is in his heart, he deviseth mischief continually; he soweth discord. |
| 15 Dlatego nagle zagłada nań przyjdzie: w mgnieniu oka zniszczony - i nieodwracalnie. | 15 Therefore shall his calamity come suddenly; suddenly shall he be broken without remedy. |
| 16 Tych sześć rzeczy w nienawiści ma Pan, a siedem budzi u Niego odrazę: | 16 These six things doth the LORD hate: yea, seven are an abomination unto him: |
| 17 wyniosłe oczy, kłamliwy język, ręce, co krew niewinną wylały, | 17 A proud look, a lying tongue, and hands that shed innocent blood, |
| 18 serce knujące złe plany, nogi, co biegną prędko do zbrodni, | 18 An heart that deviseth wicked imaginations, feet that be swift in running to mischief, |
| 19 świadek fałszywy, co kłamie, i ten, kto wznieca kłótnie wśród braci. | 19 A false witness that speaketh lies, and he that soweth discord among brethren. |
| 20 Strzeż, synu, nakazów ojca, nie gardź nauką matki, | 20 My son, keep thy father's commandment, and forsake not the law of thy mother: |
| 21 w sercu je wyryj na zawsze i zawieś sobie na szyi! | 21 Bind them continually upon thine heart, and tie them about thy neck. |
| 22 Gdy idziesz, niech one cię wiodą, czuwają nad tobą, gdy zaśniesz; gdy budzisz się - mówią do ciebie: | 22 When thou goest, it shall lead thee; when thou sleepest, it shall keep thee; and when thou awakest, it shall talk with thee. |
| 23 bo lampą jest nakaz, a światłem Prawo, drogą do życia - upomnienie, nagana. | 23 For the commandment is a lamp; and the law is light; and reproofs of instruction are the way of life: |
| 24 One cię strzegą przed złą kobietą, przed obcą, choć język ma gładki: | 24 To keep thee from the evil woman, from the flattery of the tongue of a strange woman. |
| 25 jej wdzięków niech serce twoje nie pragnie, powiekami jej nie daj się złowić, | 25 Lust not after her beauty in thine heart; neither let her take thee with her eyelids. |
| 26 bo nierządnicy wystarczy kęs chleba, zamężna zaś czyha na cenne życie. | 26 For by means of a whorish woman a man is brought to a piece of bread: and the adulteress will hunt for the precious life. |
| 27 Czy schowa kto ogień w zanadrzu, by nie zajęły się jego szaty? | 27 Can a man take fire in his bosom, and his clothes not be burned? |
| 28 Czy kto pójdzie po węglach ognistych, a stóp nie poparzy? | 28 Can one go upon hot coals, and his feet not be burned? |
| 29 Tak ten, kto idzie do żony bliźniego, kto jej dotknie, nie ujdzie karania. | 29 So he that goeth in to his neighbour's wife; whosoever toucheth her shall not be innocent. |
| 30 Nie ma hańby dla tego, kto kradnie, by wnętrze napełnić, gdy głodny; | 30 Men do not despise a thief, if he steal to satisfy his soul when he is hungry; |
| 31 a siedmiokrotnie zwróci złapany , wszystko, co w domu ma, odda. | 31 But if he be found, he shall restore sevenfold; he shall give all the substance of his house. |
| 32 Lecz kto cudzołoży, ten jest niemądry: na własną zgubę to czyni. | 32 But whoso committeth adultery with a woman lacketh understanding: he that doeth it destroyeth his own soul. |
| 33 Chłostę i wstyd on tu znajdzie, a jego hańba się nie zmaże: | 33 A wound and dishonour shall he get; and his reproach shall not be wiped away. |
| 34 bo zazdrość pobudza gniew męża, nie okaże litości w dniu pomsty, | 34 For jealousy is the rage of a man: therefore he will not spare in the day of vengeance. |
| 35 na okup za winę nie spojrzy, dary odrzuci, choćbyś je mnożył. | 35 He will not regard any ransom; neither will he rest content, though thou givest many gifts. |
