1 Macabeos 3

Biblia Sagrada	Biblija Hrvatski
1 Sucedió a Matatías su hijo Judas, apodado Macabeo.	1 Matatiju je naslijedio sin njegov Juda Makabej.
2 Le apoyaban todos sus hermanos y todos los partidarios de su padre, que seguían luchando por Israel llenos de entusiasmo.	2 Podupriješe ga sva njegova braća i sve pristalice njegova oca i oduševljeno povedoše rat Izraelov.
3 Judas dilató la fama de su pueblo; | vistió la coraza como un gigante, | ciñó sus armas y entabló combates, | protegiendo sus campamentos con la espada.	3 On proširi nadaleko slavu svoga naroda. Poput diva on se u oklop obukao, bojno oružje sebi pripasao. Mnoge je bojeve zametnuo, oštrim mačem tabor štiteći.
4 Fue un león con sus hazañas, | un cachorro que ruge por la presa.	4 Premac lavu svojim djelima, postade k’o lavić što za plijenom riče.
5 Rastreó y persiguió a los apóstatas, | quemó a los agitadores del pueblo.	5 Gonio je otpadnike, trag im njušeći; palio je tlačitelje svoga naroda.
6 Por miedo a Judas, los apóstatas se acobardaron, | los malhechores quedaron consternados; | y por él se consiguió la liberación.	6 Od straha pred njim dah im prestajao, bezakonici pred njim drhtahu. Spasenje se ruci njegovoj posrećilo.
7 Hizo sufrir a muchos reyes, | alegró a Jacob con sus hazañas, | su recuerdo será siempre bendito.	7 Mnogog kralja on je ojadio, a Jakova djelima obradovao. Dok je vijeka blagoslivljat će se uspomena njegova.
8 Recorrió las ciudades de Judá, | exterminando de ella a los impíos; | apartó de Israel la cólera divina.	8 Obilazio gradovima Jude da istrijebi iz njih bezbožnike, od Izraela srdžbu da odvrati.
9 Su renombre llenó la tierra, | porque reunió a los que estaban perdidos.	9 Do krajeva zemlje ime mu doprlo, oko sebe sabra raspršene.
10 Apolonio reunió un ejército extranjero y un gran contingente de Samaría para luchar contra Israel.	10 Apolonije sabra pogane i velika vojska krenu iz Samarije da zavojšti na Izraela.
11 Cuando lo supo Judas, salió a hacerle frente, lo derrotó y lo mató. Muchos fueron los caídos, y los supervivientes huyeron.	11 Saznao za to Juda, pa ga presrete, potuče ga i ubi. Mnogi nasmrt ranjeni pogiboše, a ostali pobjegoše.
12 Al recoger los despojos, Judas se quedó con la espada de Apolonio y la usó siempre en la guerra.	12 Oplijeniše ih, a Juda sebi prisvoji mač Apolonijev i nosio ga je u boju svega svog života.
13 Cuando Serón, general en jefe del ejército sirio, se enteró de que Judas había reunido en torno a sí una tropa numerosa de hombres adictos en edad militar,	13 Kad je Seron, sirijski vojvoda, čuo da je Juda skupio oko sebe ljude, zbor vjernih, spremnih da svaki čas krenu u rat,
14 se dijo: «Voy a ganar fama y renombre en el reino, luchando contra Judas y los suyos, esos que despreciaron la orden del rey».	14 reče: »Steći ću ime i proslavit ću se u kraljevstvu ako se zaratim s Judom i sa svima njegovima koji preziru kraljevu riječ.«
15 Se le sumó un poderoso ejército de gente impía, que subió con él para ayudarle a vengarse de los hijos de Israel.	15 I krenu i uzađe s njim snažna vojska bezbožnika da ga potpomognu i da se osvete sinovima Izraelovim.
16 Cuando llegaba cerca de la cuesta de Bet Jorón, Judas le salió al encuentro con un puñado de hombres;	16 Dok je uzlazio uza strmen Bet Horona, ispriječi mu se Juda sa šakom ljudi.
17 pero al ver el ejército que venía de frente, dijeron a Judas: «¿Cómo vamos a luchar contra esa multitud bien armada, siendo nosotros tan pocos? Y además estamos agotados, porque no hemos comido en todo el día».	17 Kad ovi ugledaju vojsku koja je izlazila na njih, rekoše Judi: »Kako će se oduprijeti nas šačica tome silnom mnoštvu? K tome smo obnemogli, cio dan bez hrane.«
18 Judas respondió: «Es fácil que muchos caigan en manos de pocos, pues al Cielo lo mismo le cuesta salvar con muchos que con pocos;	18 A Juda im odgovori: »Lako se može dogoditi da i šačica ljudi ukliješti mnoštvo. A Nebu je svejedno izvojevati spasenje s mnogima ili sa šačicom.
19 la victoria no depende del número de soldados, pues la fuerza llega del cielo.	19 Pobjeda u ratu ne zavisi od jačine vojske, jer nam od Neba dolazi jakost.
20 Ellos vienen a atacarnos llenos de insolencia e impiedad, para aniquilarnos y saquearnos a nosotros, a nuestras mujeres y a nuestros hijos,	20 Ovi izlaze na nas u premoći drskosti i bezakonja, da istrijebe nas i naše žene i djecu našu i da nas oplijene,
21 mientras que nosotros luchamos por nuestra vida y nuestra religión.	21 a mi vojujemo za goli život i za svoje svete uredbe.
22 El Señor los aplastará ante nosotros. No les temáis».	22 Zato će ih Gospod pred našim očima satrti, i ništa se ne bojte.«
23 Nada más terminar de hablar, se lanzó contra ellos de repente. Derrotaron a Serón y su ejército,	23 Tako reče i obori se iznenada na njih i razbi Serona i svu njegovu vojsku.
24 y lo persiguieron por la bajada de Bet Jorón hasta la llanura. Serón tuvo unas ochocientas bajas y los demás huyeron al territorio filisteo.	24 Naže za njima niz kosinu Bet Horona sve do ravnice. Pade ih kakvih osam stotina ljudi, a ostali pobjegoše u Filisteju.
25 Judas y sus hermanos empezaron a ser temidos y una ola de pánico cayó sobre las naciones vecinas.	25 I zavlada strah pred Judom i braćom njegovom i obuze prepast sve okolne narode.
26 Su fama llegó a oídos del rey, porque las naciones comentaban las batallas de Judas.	26 Do kralja doprije ime njegovo i po svim se narodima pripovijedalo o Judinim djelima.
27 Cuando el rey Antíoco se enteró, montó en cólera y mandó juntar todas las fuerzas de su reino, un ejército poderosísimo.	27 Kad je sve to čuo kralj Antioh, planu on gnjevom i posla da se skupe sve snage njegova kraljevstva – vojska silna.
28 Abrió su tesoro y dio a las tropas la soldada de un año con la orden de que estuvieran preparadas para cualquier evento.	28 Otvori svoje riznice i isplati vojsku za godinu dana i naredi da bude spremna za svaku priliku.
29 Pero advirtió que se le acababa el dinero del tesoro y que los tributos de la región eran escasos, debido a las revueltas y calamidades que él había provocado en el país al suprimir las leyes que estaban en vigor desde los primeros tiempos.	29 Uto opazi da presušuje blago u njegovim riznicama i da su mu državni dohoci sve manji zbog razdora i udaraca kojima je izmučio zemlju zatirući zakone koji postojahu odiskona.
30 Como le había ocurrido más de una vez, temió entonces no tener para los gastos y donativos que antes solía prodigar, superando en ello a sus predecesores.	30 Poboja se, dakle, da neće, kako je već bivalo, imati odakle podmiriti troškove i smoći darove što ih je prije dijelio podašnom rukom, premašujući u tom svoje prethodnike.
31 Hallándose, pues, en tan grave aprieto, resolvió ir a Persia para recoger los tributos de aquellas provincias y reunir mucho dinero.	31 U toj se tjeskobi odluči poći na Perziju da prigrabi danak od zemalja i da tako namakne mnogo novca.
32 A Lisias, personaje de la nobleza y de la familia real, lo dejó al frente del gobierno, desde el río Éufrates hasta la frontera de Egipto;	32 Ostavi Liziju, čovjeka ugledna, kraljevskog roda, da vodi državne poslove od Eufrata pa do egipatske granice.
33 le confió la tutela de su hijo Antíoco hasta su vuelta;	33 I povjeri mu skrbništvo nad svojim sinom Antiohom sve dok se on ne vrati.
34 puso a su disposición la mitad de sus tropas y de sus elefantes, y le dio orden de ejecutar cuanto había resuelto. En lo que tocaba a los habitantes de Judea y Jerusalén,	34 Preda mu polovicu svoje vojske s bojnim slonovima i dade mu naredbe o svemu što je naumio, osobito o stanovnicima Judeje i Jeruzalema:
35 debía enviar contra ellos un ejército que exterminara y aniquilara las fuerzas de Israel y a los que quedaban en Jerusalén, hasta borrar su recuerdo del lugar.	35 da se pošalje na njih vojska, da se satre i istrijebi snaga Izraelova i preostatak Jeruzalema, pa da se izbriše i spomen na to mjesto,
36 Luego establecería extranjeros en todo su territorio y repartiría sus tierras entre ellos.	36 a onda da se na svem onom području nasele tuđinci i njima da se razdijeli njihova zemlja.
37 El rey, por su parte, tomando consigo la otra mitad del ejército, partió de Antioquía, capital de su reino, el año ciento cuarenta y siete. Atravesó el río Éufrates y prosiguió su marcha a través de las provincias del Norte.	37 Tada kralj povede sa sobom ostalu polovicu vojske i krenu iz Antiohije, prijestolnice svoga kraljevstva, godine sto četrdeset i sedme. Prijeđe preko Eufrata i poče se probijati kroz gornje krajeve.
38 Lisias eligió a Tolomeo, hijo de Dorimeno, a Nicanor y a Gorgias, hombres poderosos entre los Amigos del rey,	38 Lizija je izabrao Ptolemeja, sina Dorimenova, Nikanora i Gorgiju, muževe junačne, prijatelje kraljeve.
39 y envió con ellos cuarenta mil infantes y siete mil jinetes a invadir y arrasar la tierra de Judá, como había ordenado el rey.	39 S njima posla četrdeset tisuća pješaka i sedam tisuća konjanika da navale na Judeju i da je opustoše po zapovijedi kraljevoj.
40 Partieron con todo su ejército, llegaron y acamparon cerca de Emaús, en la llanura.	40 I pokrenu se sva ta vojska, stiže do Emausa i utabori se ondje u nizini.
41 Cuando los mercaderes de la región oyeron hablar de ellos, tomaron grandes sumas de plata y oro, además de cadenas, y se fueron al campamento para adquirir como esclavos a los hijos de Israel. Al ejército se les unieron también tropas de Idumea y de la tierra de los filisteos.	41 Kad se o tome pročulo među trgovcima u onomu kraju, uzeše oni mnogo srebra i zlata i okova te dođoše u tabor da Izraelce pokupuju kao roblje. A zavojevačima se pridružila vojska iz Sirije i drugih zemalja.
42 Judas y sus hermanos comprendieron que la situación era grave: el ejército estaba acampado en su territorio y conocían la consigna del rey de destruir el pueblo y acabar con él.	42 Juda pak i njegova braća vidješe da se množe zla i da su se vojske utaborile na njihovu području, a saznali su i za kraljeve naredbe da im se narod zatre i uništi.
43 Y se dijeron unos a otros: «Reparemos la ruina de nuestro pueblo y luchemos por nuestro pueblo y por el santuario».	43 Rekoše tada jedni drugima: »Podignimo narod svoj od propasti i pođimo u rat za narod svoj i za svetinje svoje!«
44 Se convocó la asamblea para prepararse a la guerra y hacer oración, pidiendo piedad y misericordia.	44 I sazvaše sav zbor da se svi spreme za boj i da se pomole i vapiju za milost i milosrđe.
45 Jerusalén estaba despoblada como un desierto, | ninguno de sus hijos entraba ni salía; | pisoteado el santuario, | extranjeros en la acrópolis, | convertida en albergue de gentiles. | Jacob había perdido la alegría, | no sonaba ya la cítara ni la flauta.	45 Opustje Jeruzalem kao pustinja. Ne bijaše nikog od sve djece njegove da uđe ili da iziđe. Po Svetištu se gazilo, u Tvrđavi se nastaniše stranci, poganima posta svratište. Jakovu je radost iščezla, umuknula mu frula i citara.
46 Por eso, una vez reunidos se fueron a Mispá, frente a Jerusalén, porque tiempo atrás había habido en Mispá un lugar de oración para Israel.	46 Izraelci se sastadoše u Masfi, pred Jeruzalemom, jer je nekoć Izrael u Masfi imao molitveno mjesto.
47 Ayunaron aquel día, se vistieron de sayal, se esparcieron ceniza sobre la cabeza y se rasgaron las vestiduras.	47 Postili su toga dana i obukli se u kostrijet, posuli glavu pepelom i razderali svoje haljine.
48 Desenrollaron el volumen de la ley para consultarlo, como los gentiles consultan las imágenes de sus ídolos.	48 Razvili su knjigu Zakona da potraže u njoj ono što inače pogani traže od svojih idola.
49 Llevaron los ornamentos sacerdotales, las primicias y los diezmos, e hicieron comparecer a los nazireos que habían cumplido su voto.	49 Iznesoše svećeničku odjeću i prvine i desetine i pozvaše nazireje koji su ispunili razdoblje svoga zavjeta.
50 Levantaron sus clamores al Cielo diciendo: «¿Qué haremos con estos? ¿A dónde los llevaremos?	50 I zavapiše tada jakim glasom k Nebu: »Što da sada učinimo sa svim ovim i kamo da ove smjestimo?
51 Tu santuario está pisoteado y profanado, tus sacerdotes tristes y humillados;	51 Svetište se tvoje gazi i skvrni, svećenstvo je tvoje tužno, poniženo.
52 ya ves, los gentiles se han reunido contra nosotros para aniquilarnos. Tú conoces lo que traman contra nosotros.	52 Pogani se, evo, udružiše protiv nas da nas istrijebe. Ti jedini znadeš što nam spremaju.
53 ¿Cómo podremos resistirles, si tú no nos auxilias?».	53 Kako ćemo im odoljeti ako nam ti ne pritečeš u pomoć?«
54 Hicieron sonar las trompetas y lanzaron el alarido.	54 I zatrubiše nato u trublje i povikaše iz sveg glasa.
55 A continuación, Judas nombró jefes del pueblo: jefes de mil hombres, de cien, de cincuenta y de diez.	55 Juda tada postavi narodu starješine: tisućnike, stotnike, pedesetnike i desetnike.
56 A los que estaban construyendo casas, a los que acababan de casarse o a los que acababan de plantar una viña y a los miedosos, les mandó, conforme a la ley, que se volvieran a sus casas.	56 Onima pak koji su baš gradili kuću, ili su se tek oženili, ili su sadili vinograd, ili bijahu strašljivice, naredi da se svaki takav, kako i Zakon zapovijeda, vrati kući.
57 Luego, el ejército se puso en marcha y acamparon al sur de Emaús.	57 I vojska krenu i utabori se južno od Emausa.
58 Judas les ordenó: «¡Preparaos! Sed valientes y estad dispuestos de madrugada para entrar en batalla con estos gentiles que se han coaligado contra nosotros para aniquilarnos a nosotros y nuestro santuario.	58 Juda izda zapovijed: »Opašite se i budite junaci! Spremni stojte ranom zorom za boj protiv pogana koji se, eto, udružiše da istrijebe nas i naše svetinje.
59 Más vale morir en la batalla que quedarnos mirando las desgracias de nuestra nación y del santuario.	59 Bolje nam je u boju izginuti nego da gledamo zlo svog naroda i svojih svetinja.
60 Lo que el Cielo tenga dispuesto, lo cumplirá».	60 Bit će onako kako Nebo hoće.«