| 1 Kto miłuje swego syna, często używa na niego rózgi, aby na końcu mógł się nim cieszyć. | 1 Wer seinen Sohn lieb hat, läßt ihn immerdar die Rute fühlen, damit er zuletzt Freude an ihm erlebe. |
| 2 Kto wychowuje swego syna, będzie miał z niego pociechę i dumny będzie z niego między znajomymi. | 2 Wer seinen Sohn in Zucht hält, wird Freude an ihm haben und inmitten der Bekannten sich seiner rühmen können. |
| 3 Kto kształci swego syna, budzi zazdrość u wroga, a wobec przyjaciół będzie nim się cieszył. | 3 Wer seinem Sohn Belehrung erteilt, macht seinen Feind eifersüchtig und kann vor seinen Freunden über ihn frohlocken. |
| 4 Skończył życie jego ojciec, ale jakby nie umarł, gdyż podobnego sobie zostawił. | 4 Stirbt sein Vater, so ist’s, als wäre er nicht gestorben, denn einen ihm Ähnlichen läßt er zurück; |
| 5 W czasie życia swego widział go i doznał radości, a i przy śmierci swej nie został zasmucony. | 5 solange er lebt, sieht er ihn mit Freuden an und bei seinem Tode tritt keine bange Sorge ein. |
| 6 Przeciwnikom zostawił mściciela, a przyjaciołom tego, który im okaże wdzięczność. | 6 Den Feinden gegenüber hinterläßt er einen Rächer und seinen Freunden einen, der ihre Liebe vergilt. |
| 7 Rozpieszcza syna swego ten, kto opatruje każdą jego ranę i komu na każdy jego głos wzruszają się wnętrzności. | 7 Wer seinen Sohn verzärtelt, verbindet ihm die Wunden (?), und bei jedem Schrei gerät sein Herz in Angst. |
| 8 Koń nieujeżdżony jest narowisty, a syn zostawiony samemu sobie staje się zuchwały. | 8 Wie ein ungebändigtes Pferd störrisch wird, so wird ein Sohn, dem man die Zügel schießen läßt, widerspenstig. |
| 9 Pieść dziecko, a wprawi cię w osłupienie, baw się nim, a sprawi ci smutek. | 9 Herze deinen Sohn, so wird er dich in Schrecken setzen, scherze mit ihm, so wird er dir Kummer bereiten. |
| 10 Nie śmiej się razem z nim, abyś nie został wraz z nim zasmucony i abyś na koniec nie zgrzytał zębami. | 10 Lache nicht mit ihm, damit du später nicht Schmerzen mit ihm zu leiden brauchst und schließlich mit den Zähnen knirschen mußt. |
| 11 W młodości nie dawaj mu zbytniej swobody, | 11 Gewähre ihm keine Freiheit in seiner Jugend und laß seine Verfehlungen nicht unbeachtet; |
| 12 okładaj razami boki jego, gdy jest jeszcze młody, aby, gdy zmężnieje, nie odmówił ci posłuchu. | 12 beuge ihm den Nacken in seiner Jugendzeit und bleue ihm den Rücken, solange er noch klein ist, damit er nicht störrisch und dir ungehorsam werde und dir Seelenkummer erwachse. |
| 13 Wychowuj syna swego i używaj do pracy, abyś nie został zaskoczony jego bezczelnością. | 13 Halte deinen Sohn in Zucht und mache dir mit ihm zu schaffen, damit du nicht durch seine Torheit (g) Kummer erlebst (h). |
| 14 Więcej wart biedny a zdrowy o silnej postawie, niż bogaty a ukarany na swym ciele [chorobą]. | 14 Besser ein Armer, der gesund und von kräftiger Leibesbeschaffenheit ist, als ein Reicher, dessen Körper mit Krankheit behaftet ist. |
| 15 Zdrowie i siła lepsze są niż wszystko złoto, a mocne ciało niż niezmierny majątek. | 15 Gesundheit und Wohlbefinden ist besser als alles Gold, und ein kräftiger Leib besser als unermeßliches Vermögen. |
| 16 Nie ma większego bogactwa nad zdrowie ciała i nie ma zadowolenia nad radość serca. | 16 Kein Reichtum ist besser als leibliche Gesundheit, und kein Gut (g) geht über volles Wohlbehagen. |
| 17 Lepsza jest śmierć niż przykre życie i lepszy wieczny odpoczynek niż stała choroba. | 17 Besser ist der Tod als ein qualvolles Leben und besser ewige Ruhe als immerwährende Krankheit. |
| 18 Łakocie położone przed zamkniętymi ustami to stosy żywności leżące na grobie. | 18 Leckerbissen, einem verschlossenen Munde reichlich dargeboten, sind wie kostbare Speisen, die man auf ein Grab gestellt hat. |
| 19 Na cóż się przyda ofiara z owoców bożkowi? Nie będzie przecież jadł ani czuł zapachu - tak jest z tym, kogo Pan doświadcza. | 19 Was nützt das Opfer einem Götzenbilde? Es kann ja weder essen noch riechen. |
| 20 Patrzy oczami i wzdycha, jak wzdycha eunuch obejmujący dziewicę. | 20 So ist es auch mit dem, der vom Herrn heimgesucht, d.h. mit Geld und Gut gesegnet) wird: er sieht’s mit den Augen und seufzt gleichwie ein Entmannter, der eine Jungfrau umarmt und seufzt. |
| 21 Nie wydawaj duszy swej smutkowi ani nie dręcz siebie myślami. | 21 Gib dich nicht dem Trübsinn hin und plage dich nicht mit sorgenvollen Gedanken. |
| 22 Radość serca jest życiem człowieka, a wesołość męża przedłuża dni jego. | 22 Frohsinn im Herzen ist Leben für den Menschen, und die fröhliche Stimmung eines Mannes verlängert seine Lebenstage. |
| 23 Wytłumacz sobie samemu, pociesz swoje serce, i oddal długotrwały smutek od siebie; bo smutek zgubił wielu i nie ma z niego żadnego pożytku. | 23 Rede deiner Seele zu (g) und sprich deinem Herzen Mut ein und halte Trübsinn fern von dir; denn schon viele hat die Traurigkeit ums Leben gebracht, und es wohnt kein Nutzen in ihr. |
| 24 Zazdrość i gniew skracają dni, a zmartwienie sprowadza przedwczesną starość. | 24 Neid und Zorn verkürzen die Tage, und Sorgen führen das Greisenalter vor der Zeit herbei. |
| 25 Gdy serce pogodne - dobry apetyt, zatroszczy się ono o pokarmy. | 25 Ein heiteres und fröhliches Herz wird sich bei Leckerbissen an die ihm zusagenden Speisen halten (?). |
