| 1 Kto miłuje swego syna, często używa na niego rózgi, aby na końcu mógł się nim cieszyć. | 1 Chi ama il proprio figlio lo castiga di continuo per gioirne alla fine. |
| 2 Kto wychowuje swego syna, będzie miał z niego pociechę i dumny będzie z niego między znajomymi. | 2 Chi corregge il figlio sarà felice di lui e ne menerà vanto tra i conoscenti. |
| 3 Kto kształci swego syna, budzi zazdrość u wroga, a wobec przyjaciół będzie nim się cieszył. | 3 Chi ammaestra il figlio ingelosisce il nemico e, davanti agli amici, fa gioia e festa. |
| 4 Skończył życie jego ojciec, ale jakby nie umarł, gdyż podobnego sobie zostawił. | 4 Muore il padre, ma è come se non morisse, perché Escia dietro di sé chi gli assomiglia. |
| 5 W czasie życia swego widział go i doznał radości, a i przy śmierci swej nie został zasmucony. | 5 Vivendo, lo vede e ne gioisce; morendo, poi, non se ne rattrista, |
| 6 Przeciwnikom zostawił mściciela, a przyjaciołom tego, który im okaże wdzięczność. | 6 perché lascia un vendicatore per il nemico, per gli amici uno che sa rendere i benefici. |
| 7 Rozpieszcza syna swego ten, kto opatruje każdą jego ranę i komu na każdy jego głos wzruszają się wnętrzności. | 7 Chi è blando con il figlio deve poi bendarne le ferite; a ogni lamento, si commuoverà nelle viscere. |
| 8 Koń nieujeżdżony jest narowisty, a syn zostawiony samemu sobie staje się zuchwały. | 8 Cavallo non domato cresce vizioso; figlio abbandonato a se stesso diventa temerario. |
| 9 Pieść dziecko, a wprawi cię w osłupienie, baw się nim, a sprawi ci smutek. | 9 Se accarezzi tuo figlio, ti incuterà terrore; se lo vezzeggi, ti rattristerà. |
| 10 Nie śmiej się razem z nim, abyś nie został wraz z nim zasmucony i abyś na koniec nie zgrzytał zębami. | 10 Non ridere con lui per non patire insieme e trovarti infine a battere i denti. |
| 11 W młodości nie dawaj mu zbytniej swobody, | 11 Non dargli potere in gioventù e non sopportarne le scorrettezze. |
| 12 okładaj razami boki jego, gdy jest jeszcze młody, aby, gdy zmężnieje, nie odmówił ci posłuchu. | 12 Piegagli il capo da fanciullo e scudisciane i fianchi quando è piccolo; altrimenti, se diventerà ostinato, ti disubbidirà e causerà un dolore all’anima. |
| 13 Wychowuj syna swego i używaj do pracy, abyś nie został zaskoczony jego bezczelnością. | 13 Castiga il figlio e aggravane il giogo, perché egli, stolto, non si levi contro di te. |
| 14 Więcej wart biedny a zdrowy o silnej postawie, niż bogaty a ukarany na swym ciele [chorobą]. | 14 Meglio povero ma sano di corpo anziché ricco e afflitto nel fisico. |
| 15 Zdrowie i siła lepsze są niż wszystko złoto, a mocne ciało niż niezmierny majątek. | 15 Preferisco la sanità del corpo all’oro e uno spirito buono alle perle. |
| 16 Nie ma większego bogactwa nad zdrowie ciała i nie ma zadowolenia nad radość serca. | 16 Non c’è ricchezza maggiore di una salute ferma e non c’è cosa più gioconda del cuore buono. |
| 17 Lepsza jest śmierć niż przykre życie i lepszy wieczny odpoczynek niż stała choroba. | 17 Meglio morire che menare una vita vana; un riposo eterno è meglio di un lungo dolore. |
| 18 Łakocie położone przed zamkniętymi ustami to stosy żywności leżące na grobie. | 18 Cose buone proposte a una bocca chiusa sono come un’offerta dinanzi all’idolo. |
| 19 Na cóż się przyda ofiara z owoców bożkowi? Nie będzie przecież jadł ani czuł zapachu - tak jest z tym, kogo Pan doświadcza. | 19 Che cosa giova agli idoli delle genti che non mangiano né aspirano odori? Così è dunque di chi ha ricchezze e non può giovarsi dei suoi beni. |
| 20 Patrzy oczami i wzdycha, jak wzdycha eunuch obejmujący dziewicę. | 20 Egli vede con i suoi occhi e geme come geme un eunuco che abbraccia una vergine. |
| 21 Nie wydawaj duszy swej smutkowi ani nie dręcz siebie myślami. | 21 Non abbandonarti alla tristezza e non affannarti nelle tue riflessioni. |
| 22 Radość serca jest życiem człowieka, a wesołość męża przedłuża dni jego. | 22 La giocondità del cuore è la vita dell’uomo; il gaudio prolunga il respiro all’uomo. |
| 23 Wytłumacz sobie samemu, pociesz swoje serce, i oddal długotrwały smutek od siebie; bo smutek zgubił wielu i nie ma z niego żadnego pożytku. | 23 Allieta la tua anima ed esibita il tuo cuore e tieni lontana la tristezza da te: perché molti ne ha ucciso la tristezza e in essa non c’è utilità. |
| 24 Zazdrość i gniew skracają dni, a zmartwienie sprowadza przedwczesną starość. | 24 Gelosia e furore accorciano i giorni, le ansie fanno invecchiare innanzi tempo. |
| 25 Gdy serce pogodne - dobry apetyt, zatroszczy się ono o pokarmy. | 25 Ora il sonno di un cuore lieto è più della leccornia e il suo cibo gli giova. |
