| 1 Más vale fama que riqueza, | mejor estima que plata y oro. | 1 ܡܝܬܪ ܗܘ ܫܡܐ ܡܢ ܥܘܬܪܐ ܣܓܝܐܐ ܘܛܒܐ ܡܪܚܡܢܘܬܐ ܡܢ ܕܗܒܐ ܘܡܢ ܣܐܡܐ |
| 2 Rico y pobre tienen en común | que a los dos los hizo el Señor. | 2 ܥܬܝܪܐ ܘܡܣܟܢܐ ܦܓܥܘ ܚܕ ܒܚܕ ܘܠܬܪ̈ܝܗܘܢ ܡܪܝܐ ܥܒ̣ܕ |
| 3 El prudente ve el mal y se protege, | los incautos se arriesgan para su mal. | 3 ܥܪܝܡܐ ܚܙܐ ܒܝܫܐ ܕܡܬܢܓܕ ܘܥܫܝܢܐܝܬ ܐܬܪܕܝ ܣ̈ܟܠܐ ܕܝܢ ܥܒܪܘ ܥܠܘܗܝ ܘܚܣܪܘ |
| 4 Si eres humilde y temes al Señor | tendrás riquezas, vida y honor. | 4 ܥܩܒ̈ܝܗ̇ ܕܡܟܝܟܘܬܐ ܕܚܠܬܗ ܕܡܪܝܐ ܘܥܘܬܪܐ ܘܐܝܩܪܐ ܘܚ̈ܝܐ |
| 5 En la senda del perverso, espinas y trampas; | quien cuida de sí mismo se aleja de ellas. | 5 ܢܫ̈ܒܐ ܘܦܚ̈ܐ ܒܐܘܪܚܐ ܥܣܩܬܐ ܘܡ̇ܢ ܕܢܛܪ ܢܦܫܗ ܢܬܪܚܩ ܡܢܗܘܢ |
| 6 Educa al muchacho en el buen camino: | cuando llegue a viejo seguirá por él. | 6 ܕܡܟܣ ܠܛܠܝܐ ܥܠ ܦܘܡܗ̇ ܕܐܘܪܚܗ ܐܦܢ ܢܩܫ ܠܐ ܢܣܛܐ ܡܢܗ̇ |
| 7 El rico se hace dueño de los pobres; | el deudor, esclavo del acreedor. | 7 ܥܬܝܪܐ ܢܫܬܠܛ ܒܗ ܡܣܟܢܐ ܘܥܒ̣ܕܐ ܢܘܙܦ ܠܡ̇ܢ ܕܡܘܙܦ ܗܘܐ ܠܗ |
| 8 Quien siembra maldad cosecha desgracia, | el ímpetu de su cólera se esfumará. | 8 ܕܙܪܥ ܥܘ̣ܠܐ ܢܚܨܘܕ ܥܬܐ ܘܫܒܛܐ ܕܐܟܬܗ ܢܓܡܘܪ |
| 9 El hombre generoso será bendecido, | pues comparte su pan con el pobre. | 9 ܡ̇ܢ ܕܛܒܐ ܥܝܢܗ ܗܘ ܢܬܒܪܟ ܡܛܠ ܕܝܗܒ ܡܢ ܠܚܡܗ ܠܡܣܟܢܐ |
| 10 Expulsa al insolente y acabarán las peleas, | habrán terminado riñas y ofensas. | 10 ܐܘܒܕ ܠܒܝܫܐ ܘܐܦܩ ܠܚܪܝܝܐ ܘܒܛܠ ܕܝܢܐ ܘܨܥܪܐ ܕܠܐ ܐܢ ܢܬܒ ܒܟܢܘܫܬܐ ܠܟܠܟܘܢ ܢܨܥܪ |
| 11 Al rey le gusta un corazón sincero, | se complace en quien habla con ingenio. | 11 ܪܚܡ ܐܠܗܐ ܠܐܝܢܐ ܕܕܟܐ ܒܠܒܗ ܘܡܪܚܡ ܥܠ ܣ̈ܦܘܬܐ ܕܪ̈ܚܡܘܗܝ ܕܡܠܟܐ |
| 12 Los ojos del Señor custodian el saber, | desbaratan las palabras del traidor. | 12 ܥܝܢ̈ܘܗܝ ܕܡܪܝܐ ܢܛܪ̈ܢ ܝܕܥܬܐ ܘܡܘܒ̈ܕܢ ܡ̈ܠܐ ܕܓ̈ܠܬܐ |
| 13 ¡Fuera hay un león, dice el holgazán; | seré devorado en plena calle! | 13 ܐܡܪ ܚܒܢܢܐ ܡܐ ܕܡܫܬܕܪ ܐܪܝܐ ܒܐܘܪܚܐ ܘܗܐ ܩܛܠܐ ܒܫ̈ܘܩܐ |
| 14 Trampa peligrosa la boca de la extraña, | en ella caerá quien rechaza al Señor. | 14 ܓܘܡܨܐ ܥܡܝܩܐ ܦܘܡܗ̇ ܕܢܘܟܪܝܬܐ ܘܐܝܢܐ ܕܪܓܙ ܥܠܘܗܝ ܡܪܝܐ ܢܦܠ ܬܡܢ |
| 15 La necedad se pega al corazón del joven, | la vara de la corrección la despegará. | 15 ܫܛܝܘܬܐ ܡܦܪܕܐ ܠܒܗ ܕܛܠܝܐ ܘܫܒܛܐ ܕܡܪܕܘܬܐ ܡܪܚܩ ܡܢܗ |
| 16 Quien oprime al pobre lo enriquece, | quien da al rico se empobrece. | 16 ܕܬܐܟ ܠܡܣܟܢܐ ܡܣܓܐ ܒܝܫܬܗ ܘܕܝܗܒ ܠܥܬܝܪܐ ܚܘܣܪܢܐ ܗܘ ܠܢܦܫܗ |
| 17 Escucha y haz caso a las sentencias de los sabios, | presta atención a mi enseñanza; | 17 ܐܪܟܢ ܐܕܢܟ ܘܫܡܥ ܡ̈ܠܐ ܕܚ̈ܟܝܡܐ ܘܣܝܡ ܠܒܟ ܠܝܕܥܬܝ |
| 18 te gustará guardarlas dentro, | tenerlas a punto en tus labios. | 18 ܡܛܘܠ ܕܒܣܝ̈ܡܢ ܐܢܝ̈ܢ ܛܪ ܐ̈ܢܝܢ ܒܟܪܣܟ ܘܢ̈ܬܩܢܢ ܐܝܟ ܚܕܐ ܥܠ ܣ̈ܦܘܬܟ |
| 19 Para que pongas tu confianza en el Señor | he pensado instruirte hoy. | 19 ܕܢܗܘܐ ܬܘܟܠܢܟ ܥܠ ܡܪܝܐ ܐܘܕܥܬܟ ܝܘܡܢܐ |
| 20 Te he escrito treinta sentencias | en las que hay consejos sabios, | 20 ܘܗܐ ܟܬܒܬ ܐ̈ܢܝܢ ܠܟ ܥܠ ܬܠܬ ܙܒ̈ܢܝܢ |
| 21 para que puedas conocer la verdad, | y traer un informe preciso | a la persona que te dio un encargo. | 21 ܕܐܘܕܥܟ ܡܠ̣ܟܐ ܘܝܕܥܬܐ ܘܫܠܝܐ ܘܡ̈ܠܐ ܕܩܘܫܬܐ ܕܬܗܦܟ ܡܠܬܐ ܕܩܘܫܬܐ ܠܡ̇ܢ ܕܫܕܪܟ |
| 22 No explotes al pobre por ser pobre | ni atropelles al desgraciado en el tribunal, | 22 ܠܐ ܬܬܘܟ ܠܡܣܟܢܐ ܡܛܠ ܕܡܣܟܝܢ ܗܘ ܘܠܐ ܬܡܟܟ ܠܒܝ̇ܫܐ ܒܬܪܥܐ |
| 23 porque el Señor defenderá su causa | y despojará de la vida a los que lo despojan. | 23 ܡܛܠ ܕܡܪܝܐ ܕܐ̇ܢ ܕܝܢܗܘܢ ܘܡܬܦܪܥ ܥܘܠܒܢܐ ܕܢܦܫܗܘܢ |
| 24 No tengas trato con el iracundo | ni busques la compañía del violento, | 24 ܠܐ ܬܗܘܐ ܪܚܡܐ ܠܓܒܪܐ ܚܡܬܢܐ ܘܥܡ ܓܒܪܐ ܕܡܠܐ ܪܘܓܙܐ ܠܐ ܬܥܘܠ |
| 25 no sea que aprendas sus andanzas | y te pongas tú mismo una trampa. | 25 ܕܠܐ ܬܐܠܦ ܢܡ̈ܘܣܘܗܝ ܘܬܫܟܚ ܬܘܩܠܬܐ ܠܢܦܫܟ |
| 26 No te acostumbres a dar la mano | ni a salir fiador de deudas; | 26 ܠܐ ܬܬܠ ܢܦܫܟ ܠܥܪܒܘܬܐ ܒܕܒܗ̇ܬ ܐܢܬ ܡܢ ܦܪ̈ܨܘܦܐ |
| 27 pues si no tienes para pagar, | te quitarán la cama de debajo. | 27 ܐܢ ܠܝܬ ܠܟ ܓܝܪ ܡܢ ܐܬܪ ܕܬܦܪܘܥ ܢܣܒܝܢ ܬܫܘܝܬܐ ܡܢ ܬܚܘܬܝܟ |
| 28 No desplaces linderos antiguos | que pusieron tus antepasados. | 28 ܠܐ ܬܫܢܐ ܬܚܘܡܐ ܕܡܢ ܥܠܡ ܕܥܒܕܘ ܐ̈ܒܗܝܟ |
| 29 ¿Conoces a alguien diestro en su oficio? | Entrará al servicio de reyes, | y no de gente mediocre. | 29 ܐܢ ܚܙܝܬ ܓܒܪܐ ܕܡܗܝܪ ܒܥ̇ܒܕܗ ܩܕܡ ܡ̈ܠܟܐ ܢܩܘܡ ܘܠܐ ܢܩܘܡ ܩܕܡ ܚܫܝ̈ܟܐ |