| 1 Más vale fama que riqueza, | mejor estima que plata y oro. | 1 Lepszy szacunek niż wielkie bogactwo, lepsze uznanie niż srebro i złoto. |
| 2 Rico y pobre tienen en común | que a los dos los hizo el Señor. | 2 Spotykają się bogacz i nędzarz - Pan obydwu jest Stwórcą. |
| 3 El prudente ve el mal y se protege, | los incautos se arriesgan para su mal. | 3 Rozważny zło widzi i odwraca się, nierozważni tam idą - i szkodę ponoszą. |
| 4 Si eres humilde y temes al Señor | tendrás riquezas, vida y honor. | 4 Owocem pokory jest bojaźń Pańska, bogactwo, szacunek i życie. |
| 5 En la senda del perverso, espinas y trampas; | quien cuida de sí mismo se aleja de ellas. | 5 Ciernie, sidła na drodze złoczyńcy, kto życia strzeże, ten od nich jest z dala. |
| 6 Educa al muchacho en el buen camino: | cuando llegue a viejo seguirá por él. | 6 Wdrażaj chłopca w prawidła jego drogi, a nie zejdzie z niej i w starości. |
| 7 El rico se hace dueño de los pobres; | el deudor, esclavo del acreedor. | 7 Ubogimi kieruje bogaty, sługą wierzyciela jest dłużnik. |
| 8 Quien siembra maldad cosecha desgracia, | el ímpetu de su cólera se esfumará. | 8 Kto sieje zło, zbiera nieszczęście, kij jego gniewu przepadnie. |
| 9 El hombre generoso será bendecido, | pues comparte su pan con el pobre. | 9 Błogosławiony, czyj wzrok miłosierny, bo chlebem dzieli się z biednym. |
| 10 Expulsa al insolente y acabarán las peleas, | habrán terminado riñas y ofensas. | 10 Przepędź szydercę, a kłótnia ustąpi, ucichnie zatarg i potwarz. |
| 11 Al rey le gusta un corazón sincero, | se complace en quien habla con ingenio. | 11 Kto kocha czystych sercem, kto ma wdzięk na wargach - przyjacielem króla. |
| 12 Los ojos del Señor custodian el saber, | desbaratan las palabras del traidor. | 12 Oczy Pana strzegą rozsądku, a niweczą mowy wiarołomcy. |
| 13 ¡Fuera hay un león, dice el holgazán; | seré devorado en plena calle! | 13 Leniwy mówi: Lew jest na drodze: zginę na środku ulicy. |
| 14 Trampa peligrosa la boca de la extraña, | en ella caerá quien rechaza al Señor. | 14 Usta żon cudzych są dołem głębokim: na kogo Pan się gniewa, ten tam wpadnie. |
| 15 La necedad se pega al corazón del joven, | la vara de la corrección la despegará. | 15 W sercu chłopięcym głupota się mieści, rózga karności wypędzi ją stamtąd. |
| 16 Quien oprime al pobre lo enriquece, | quien da al rico se empobrece. | 16 Uciskać biedaka - to jego bogacić, bogacza wspierać - to wtrącać go w biedę. |
| 17 Escucha y haz caso a las sentencias de los sabios, | presta atención a mi enseñanza; | 17 Słowa Mędrców. Nadstaw ucha i słuchaj słów mędrców, nakłoń swe serce ku mojej nauce, |
| 18 te gustará guardarlas dentro, | tenerlas a punto en tus labios. | 18 bo dobrze, gdy w sercu je chowasz, gdy stale je widać na twoich wargach. |
| 19 Para que pongas tu confianza en el Señor | he pensado instruirte hoy. | 19 Byś ufność swą w Panu pokładał, chcę wskazać ci dzisiaj twoją drogę. |
| 20 Te he escrito treinta sentencias | en las que hay consejos sabios, | 20 Czy już nie pisałem tobie trzy razy [słów pełnych] rad i wskazań, |
| 21 para que puedas conocer la verdad, | y traer un informe preciso | a la persona que te dio un encargo. | 21 by cię nauczyć prawości i prawdy, byś wiernie zdał sprawę temu, kto cię posłał? |
| 22 No explotes al pobre por ser pobre | ni atropelles al desgraciado en el tribunal, | 22 Nie okradaj nędzarza, ponieważ jest nędzarzem, nie uciskaj w bramie biednego, |
| 23 porque el Señor defenderá su causa | y despojará de la vida a los que lo despojan. | 23 bo Pan rzecznikiem ich sprawy, wydrze On życie tym, co ich krzywdzą. |
| 24 No tengas trato con el iracundo | ni busques la compañía del violento, | 24 Nie wiąż się z człowiekiem gniewliwym, nie obcuj z człowiekiem porywczym, |
| 25 no sea que aprendas sus andanzas | y te pongas tú mismo una trampa. | 25 byś do dróg jego nie przywykł i nie zgotował pułapki na swe życie. |
| 26 No te acostumbres a dar la mano | ni a salir fiador de deudas; | 26 Nie bądź z tych, co dają porękę, co ręczą za [cudze] długi. |
| 27 pues si no tienes para pagar, | te quitarán la cama de debajo. | 27 Jeżeli nie masz czym zapłacić, po co mają łóżko zabrać spod ciebie? |
| 28 No desplaces linderos antiguos | que pusieron tus antepasados. | 28 Nie przesuwaj starej miedzy, ustalonej przez twoich przodków. |
| 29 ¿Conoces a alguien diestro en su oficio? | Entrará al servicio de reyes, | y no de gente mediocre. | 29 Widzisz biegłego w swoim zawodzie? Będzie on stał przed obliczem królów, a nie przed ludźmi prostymi. |
