| 1 El que teme al Señor no sufrirá desgracias, | e incluso en la prueba será liberado. | 1 ܕܕܚ̇ܠ ܠܐܠܗܐ ܠܐ ܢܦܓܥ ܒܗ ܒܝܫܐ ܐܠܐ ܐܢ ܒܢܣܝܘܢܐ ܘܢܗܦܘܟ ܘܢܬܦܠܛ |
| 2 El hombre sabio no aborrece la ley, | pero el que finge observarla es como nave en tempestad. | |
| 3 El que es inteligente confía en la ley, | se fía de ella como de un oráculo. | |
| 4 Prepara tu discurso y así serás escuchado, | ordena tus ideas y luego responde. | |
| 5 Rueda de carro es el sentimiento del necio, | su razonamiento como eje que da vueltas. | 5 ܐܝܟ ܓܝܓܠܐ ܩܠܝܠܬܐ ܠܒܗ ܕܥ̇ܘܠܐ ܘܐܝܟ ܚܙܝܪܐ ܟܠܗܝܢ ܬܪ̈ܥܝܬܗ |
| 6 El amigo burlón es como un caballo en celo, | relincha bajo cualquier jinete. | 6 ܐܝܟ ܣܘܣܝܐ ܥܬܝܕܐ ܪ̈ܚܡܘܗܝ ܕܥ̇ܘܠܐ ܕܬܚܝܬ ܟܠ ܡ̇ܢ ܕܪܚ̇ܡ ܠܗ ܨܗ̇ܠ |
| 7 ¿Por qué un día es más importante que otro, | si todos los días del año reciben la misma luz del sol? | 7 ܠܡܢܐ ܐܝܬ ܝܘܡܐ ܒܫܢܬܐ ܕܡܢ ܝܘܡܐ ܦܪܝܫ ܡܛܠ ܕܟܘܠܗܘܢ ܢܗܝܪ̈ܐ ܝܘܡ̈ܬܐ ܕܫܢܬܐ ܡܫܡܫܝܢ |
| 8 La mente del Señor los ha diferenciado, | estableciendo distintas estaciones y fiestas. | 8 ܒܪܡ ܒܚܟܡܬܗ ܕܐܠܗܐ ܐܬܦܪܫܘ ܘܥܒܕ ܡܢܗܘܢ ܥܕ̈ܢܐ ܘܙܒ̈ܢܐ |
| 9 A unos los ensalzó y santificó, | a otros los hizo días ordinarios. | 9 ܡܢܗܘܢ ܒܪܟ ܘܩ̇ܕܫ ܘܡܢܗܘܢ ܥ̣ܒܕ ܠܡܢܝܢܐ ܕܝܘܡ̈ܬܐ |
| 10 Así todos los humanos provienen del polvo, | de la tierra fue creado Adán. | 10 ܘܐܦ ܒܢܝܢ̈ܫܐ ܟܠܗܘܢ ܡܢ ܛܝܢܐ ܐܬܥܒܕܘ ܘܡܢ ܥܦܪܐ ܐܬܒܪܝ ܐܕܡ |
| 11 El Señor los ha diferenciado con su gran sabiduría, | y ha diversificado sus caminos. | 11 ܒܪܡ ܒܚܟܡܬܗ ܕܐܠܗܐ ܦܪܫ ܐܢܘܢ ܘܥܒܕ ܐܢܘܢ ܥܡܘܪ̈ܐ ܕܐܪܥܐ |
| 12 A unos los bendijo y ensalzó, | los santificó y los puso junto a sí; | a otros los maldijo y humilló | y los derribó de su puesto. | 12 ܡܢܗܘܢ ܒܪܟ ܘܐܪܝܡ ܘܡܢܗܘܢ ܩ̇ܕܫ ܘܥܕܡܐ ܠܘܬܗ ܡ̇ܛܝܘ ܘܡܢܗܘܢ ܠܛ ܘܗ̣ܦܟ ܘܥ̣ܩܪ ܐܢܘܢ ܡܢ ܡܕܝܪ̈ܝܗܘܢ |
| 13 Como la arcilla en manos de alfarero, | que la modela según su voluntad, | así los humanos en manos de su Hacedor, | que da a cada uno según su criterio. | 13 ܐܝܟ ܛܝܢܐ ܕܓܒܝܠ ܒܐܝܕܐ ܕܦܚܪܐ ܗܟܢܐ ܐܢܫܐ ܒܐܝܕܐ ܕܒܪܝܗ ܠܡܩܡܘܬܗ ܒܟܠ ܥ̇ܒ̈ܕܘܗܝ |
| 14 Frente al mal está el bien, | frente a la muerte, la vida; | así, frente al piadoso, el pecador. | 14 ܠܘܩܒܠ ܒܝܫܐ ܐܬܒܪܝ ܛ̇ܒܐ ܘܠܘܩܒܠ ܡܘܬܐ ܐܬܒܪܝܘ ܚܝ̈ܐ ܘܠܘܩܒܠ ܢܘܗܪܐ ܐܬܒܪܝ ܚܫܘܟܐ |
| 15 Observa, pues, todas las obras del Altísimo, | de dos en dos, una frente a otra. | 15 ܗܟܢܐ ܚܘܝ ܐܠܗܐ ܥ̇ܒܕܘܗܝ ܟܠܗܘܢ ܬܪܝܢ ܬܪ̈ܝܢ ܚܕ ܠܘܩܒܠ ܚܕ |
| 16 También yo, el último, he estado vigilando, | como rebuscador tras los vendimiadores. | 16 ܐܦ ܐܢܐ ܐܚܪܝܬ ܐܬܝܬ ܐܝܟ ܡܒܥܪܢܐ ܕܟܪܡܐ ܒܬܪ ܩ̇ܛܘ̈ܦܐ |
| 17 Con la bendición del Señor he ido por delante | como el que rebusca tras los que vendimian. | 17 ܘܒܛ̈ܒܬܗ ܕܐܠܗܐ ܐܢܐ ܩ̇ܡܬ ܘܐܝܟ ܩ̇ܛܘܦܐ ܡ̇ܠܝܬ ܡܥܨܪܬܝ |
| 18 Mirad que no he trabajado solo para mí, | sino para todos los que buscan la instrucción. | |
| 19 Escuchadme, grandes del pueblo, | jefes de la asamblea, prestad oído. | 19 ܫܘܡܥܘܢܝ ܫܠܝܛܢܐ ܕܥܡܐ ܘܪ̈ܘܪܒܢܐ ܕܟܢܘܫܬܐ ܨܘܬܘܢܢܝ |
| 20 A hijo y mujer, a hermano y amigo | no des poder sobre ti mientras vivas. | No des a otros tus riquezas, | no sea que, arrepentido, tengas que suplicarles. | 20 ܠܐ ܬܬܠ ܠܐܚܪ̈ܢܐ ܢܟ̈ܣܝܟ ܠܡܗܦܟ ܘܠܡܒܥܐ ܡܢܗܘܢ |
| 21 Mientras vivas y no te falte el aliento, | no te entregues en manos de otro. | 21 ܥܕ ܐܢܬ ܚܝ ܘܢܫܡܬܐ ܒܟ ܠܐ ܬܫ̇ܠܛ ܒܟ ܟܠ ܒܣܪ |
| 22 Mejor es que tus hijos te pidan, | que estar a merced de ellos. | 22 ܡܛܠ ܕܛܒ ܗܘ ܕܢܒܥܘܢ ܒ̈ܢܝܟ ܡܢܟ ܡܢ ܕܬܒܥܐ ܐܢܬ ܡܢܗܘܢ |
| 23 Sé dueño de todos tus asuntos, | no dejes que se manche tu reputación. | 23 ܒܟܠ ܥ̇ܒ̈ܕܝܟ ܗ̣ܘܝܬ ܡܥܠܝ ܘܠܐ ܬܬܠ ܡܘܡܐ ܒܐܝܩܪܟ |
| 24 Cuando se acaben los días de tu vida, | a la hora de la muerte, reparte tu herencia. | 24 ܘܒܙܒܢܐ ܕܢܓܡܪܘܢ ܡܢܝܢܐ ܕܝܘ̈ܡܬܟ ܒܝܘܡܐ ܕܡܘܬܟ ܐܘܪܬ ܢܟ̈ܣܝܟ ܠܒܢ̈ܝܟ |
| 25 Al asno, forraje, palo y carga, | al criado, pan, disciplina y trabajo. | 25 ܟܣܬܐ ܘܫܘܛܐ ܘܛܥܢܐ ܠܚܡܪܐ ܘܡܪܕܘܬܐ ܘܠܚܡܐ ܘܦܘܠܚܢܐ ܠܥܒܕܐ |
| 26 Haz trabajar al siervo y encontrarás descanso, | deja libres sus manos y buscará la libertad. | 26 ܘܠܐ ܬܬܠ ܠܗ ܢܝܚܐ ܘܐܢ ܐܪܝܡܬ ܒܪܫܗ ܒܥ̣ܐ ܚܪ̈ܘܪܐ |
| 27 Yugo y riendas doblegan el cuello, | al mal criado, azotes y castigos. | |
| 28 Hazle trabajar para que no esté ocioso, | que la ociosidad enseña muchos vicios. | 28 ܦܠܘܚ ܒܥܒܕܟ ܕܠܐ ܢܡܪܕ |
| 29 Oblígale a trabajar como le corresponde, | y si no obedece, pon cepos en sus pies. | 29 ܡܛܠ ܕܣܘܓܐܐ ܕܒܝ̈ܫܬܐ ܥ̇ܒܕ ܒܛܠܢܐ |
| 30 Pero no te excedas con nadie, | ni hagas nada injustamente. | 30 ܘܐܝܟܢܐ ܕܘ̇ܠܐ ܠܗ ܐܫܠܛܝܗܝ ܒܒܝܬܟ ܘܐܠܐ ܫ̇ܡܥ ܠܟ ܐܣܓܐ ܐܣܘܪ̈ܘܗܝ ܠܐ ܕܝܢ ܗܟܢܐ ܥܠ ܟܠ ܐܢܫ ܘܕܠܐ ܒܢܡܘܣܐ ܠܐ ܬܥܒܕ ܨܒܘ |
| 31 Si tienes un criado, trátalo como a ti mismo, | porque con sangre lo adquiriste. | 31 ܐܢ ܚܕ ܗܘ ܥܒܕܟ ܐܟܘܬܟ ܢܗܘܐ ܡܛܠ ܕܐܟܘܬܟ ܗܟܢܐ ܚܘܣܪܢܟ ܐܢ ܚܕ ܗܘ ܥܒܕܟ ܐܝܟ ܐܚܘܟ ܚܫܘܒܝܗܝ ܘܠܐ ܬܬܟܬܫ ܒܕܡܐ ܕܢܦܫܟ |
| 32 Si tienes un criado, trátalo como a un hermano, | porque lo necesitas como a ti mismo. | 32 ܡܛܠ ܕܐܢ ܬܛܪܦܝܘܗܝ ܢܦܘܩ ܢܐܒܕ |
| 33 Si le maltratas y se marcha, | ¿por qué camino irás a buscarlo? | 33 ܘܒܐܝܕܐ ܪܘܚܐ ܬܫܟܚܝܘܗܝ |