| 1 Wiara zaś jest poręką tych dóbr, których się spodziewamy, dowodem tych rzeczywistości, których nie widzimy. | 1 Only faith can guarantee the blessings that we hope for, or prove the existence of realities that areunseen. |
| 2 Dzięki niej to przodkowie otrzymali świadectwo. | 2 It is for their faith that our ancestors are acknowledged. |
| 3 Przez wiarę poznajemy, że słowem Boga światy zostały tak stworzone, iż to, co widzimy, powstało nie z rzeczy widzialnych. | 3 It is by faith that we understand that the ages were created by a word from God, so that from theinvisible the visible world came to be. |
| 4 Przez wiarę Abel złożył Bogu ofiarę cenniejszą od Kaina, za co otrzymał świadectwo, iż jest sprawiedliwy. Bóg bowiem zaświadczył o jego darach, toteż choć umarł, przez nią jeszcze mówi. | 4 It was because of his faith that Abel offered God a better sacrifice than Cain, and for that he wasacknowledged as upright when God himself made acknowledgement of his offerings. Though he is dead, he stillspeaks by faith. |
| 5 Przez wiarę Henoch został przeniesiony, aby nie oglądał śmierci. I nie znaleziono go, ponieważ Bóg go zabrał. Przed zabraniem bowiem otrzymał świadectwo, iż podobał się Bogu. | 5 It was because of his faith that Enoch was taken up and did not experience death: he was no more,because God took him; because before his assumption he was acknowledged to have pleased God. |
| 6 Bez wiary zaś nie można podobać się Bogu. Przystępujący bowiem do Boga musi uwierzyć, że [Bóg] jest i że wynagradza tych, którzy Go szukają. | 6 Now it is impossible to please God without faith, since anyone who comes to him must believe that heexists and rewards those who seek him. |
| 7 Przez wiarę Noe został pouczony cudownie o tym, czego jeszcze nie można było ujrzeć, i pełen bojaźni zbudował arkę, aby zbawić swą rodzinę. Przez wiarę też potępił świat i stał się dziedzicem sprawiedliwości, którą otrzymuje się przez wiarę. | 7 It was through his faith that Noah, when he had been warned by God of something that had neverbeen seen before, took care to build an ark to save his family. His faith was a judgement on the world, and hewas able to claim the uprightness which comes from faith. |
| 8 Przez wiarę ten, którego nazwano Abrahamem, usłuchał wezwania Bożego, by wyruszyć do ziemi, którą miał objąć w posiadanie. Wyszedł nie wiedząc, dokąd idzie. | 8 It was by faith that Abraham obeyed the cal to set out for a country that was the inheritance given tohim and his descendants, and that he set out without knowing where he was going. |
| 9 Przez wiarę przywędrował do Ziemi Obiecanej, jako ziemi obcej, pod namiotami mieszkając z Izaakiem i Jakubem, współdziedzicami tej samej obietnicy. | 9 By faith he sojourned in the Promised Land as though it were not his, living in tents with Isaac andJacob, who were heirs with him of the same promise. |
| 10 Oczekiwał bowiem miasta zbudowanego na silnych fundamentach, którego architektem i budowniczym jest sam Bóg. | 10 He looked forward to the wel -founded city, designed and built by God. |
| 11 Przez wiarę także i sama Sara, mimo podeszłego wieku, otrzymała moc poczęcia. Uznała bowiem za godnego wiary Tego, który udzielił obietnicy. | 11 It was equal y by faith that Sarah, in spite of being past the age, was made able to conceive,because she believed that he who had made the promise was faithful to it. |
| 12 Przeto z człowieka jednego, i to już niemal obumarłego, powstało potomstwo tak liczne, jak gwiazdy niebieskie, jak niezliczony piasek, który jest nad brzegiem morskim. | 12 Because of this, there came from one man, and one who already had the mark of death on him,descendants as numerous as the stars of heaven and the grains of sand on the seashore which cannot becounted. |
| 13 W wierze pomarli oni wszyscy, nie osiągnąwszy tego, co im przyrzeczono, lecz patrzyli na to z daleka i pozdrawiali, uznawszy siebie za gości i pielgrzymów na tej ziemi. | 13 Al these died in faith, before receiving any of the things that had been promised, but they saw themin the far distance and welcomed them, recognising that they were only strangers and nomads on earth. |
| 14 Ci bowiem, co tak mówią, okazują, że szukają ojczyzny. | 14 People who use such terms about themselves make it quite plain that they are in search of ahomeland. |
| 15 Gdyby zaś tę wspominali, z której wyszli, znaleźliby sposobność powrotu do niej. | 15 If they had meant the country they came from, they would have had the opportunity to return to it; |
| 16 Teraz zaś do lepszej dążą, to jest do niebieskiej. Dlatego Bóg nie wstydzi się nosić imienia ich Boga, gdyż przysposobił im miasto. | 16 but in fact they were longing for a better homeland, their heavenly homeland. That is why God is notashamed to be cal ed their God, since he has founded the city for them. |
| 17 Przez wiarę Abraham, wystawiony na próbę, ofiarował Izaaka, i to jedynego syna składał na ofiarę, on, który otrzymał obietnicę, | 17 It was by faith that Abraham, when put to the test, offered up Isaac. He offered to sacrifice his onlyson even though he had yet to receive what had been promised, |
| 18 któremu powiedziane było: Z Izaaka będzie dla ciebie potomstwo. | 18 and he had been told: Isaac is the one through whom your name will be carried on. |
| 19 Pomyślał bowiem, iż Bóg mocen wskrzesić także umarłych, i dlatego odzyskał go, jako podobieństwo [śmierci i zmartwychwstania Chrystusa]. | 19 He was confident that God had the power even to raise the dead; and so, figuratively speaking, hewas given back Isaac from the dead. |
| 20 Przez wiarę w przyszłość Izaak pobłogosławił Jakuba i Ezawa. | 20 It was by faith that this same Isaac gave his blessing to Jacob and Esau for the stil distant future. |
| 21 Przez wiarę umierający Jakub pobłogosławił każdego z synów Józefa i pochylił się głęboko przed wierzchołkiem jego laski. | 21 By faith Jacob, when he was dying, blessed each of Joseph's sons, bowed in reverence, as he leanton his staff. |
| 22 Przez wiarę konający Józef wspomniał o wyjściu synów Izraela i dał zlecenie w sprawie swoich kości. | 22 It was by faith that, when he was about to die, Joseph mentioned the Exodus of the Israelites andgave instructions about his own remains. |
| 23 Przez wiarę Mojżesz był ukrywany przez swoich rodziców w ciągu trzech miesięcy po swoim narodzeniu, ponieważ widzieli, że powabne jest dzieciątko, a nie przerazili się nakazem króla. | 23 It was by faith that Moses, when he was born, was kept hidden by his parents for three months;because they saw that he was a fine child; they were not afraid of the royal edict. |
| 24 Przez wiarę Mojżesz, gdy dorósł, odmówił nazywania się synem córki faraona, | 24 It was by faith that, when he was grown up, Moses refused to be known as the son of Pharaoh'sdaughter |
| 25 wolał raczej cierpieć z ludem Bożym, niż używać przemijających rozkoszy grzechu. | 25 and chose to be ill-treated in company with God's people rather than to enjoy the transitory pleasuresof sin. |
| 26 Uważał bowiem za większe bogactwo znoszenie zniewag dla Chrystusa niż wszystkie skarby Egiptu, gdyż patrzył na zapłatę. | 26 He considered that the humiliations offered to the Anointed were something more precious than althe treasures of Egypt, because he had his eyes fixed on the reward. |
| 27 Przez wiarę opuścił Egipt, nie uląkłszy się gniewu królewskiego; wytrwał, jakby [na oczy] widział Niewidzialnego. | 27 It was by faith that he left Egypt without fear of the king's anger; he held to his purpose like someonewho could see the Invisible. |
| 28 Przez wiarę uczynił Paschę i pokropienie krwią, aby nie dotknął się ich ten, który zabijał to, co pierworodne. | 28 It was by faith that he kept the Passover and sprinkled the blood to prevent the Destroyer fromtouching any of their first-born sons. |
| 29 Przez wiarę przeszli Morze Czerwone jak po suchej ziemi, a gdy Egipcjanie spróbowali to uczynić, potonęli. | 29 It was by faith they crossed the Red Sea as easily as dry land, while the Egyptians, trying to do thesame, were drowned. |
| 30 Przez wiarę upadły mury Jerycha, gdy je obchodzili dokoła w ciągu siedmiu dni. | 30 It was through faith that the wal s of Jericho fel down when the people had marched round them forseven days. |
| 31 Przez wiarę nierządnica Rachab nie zginęła razem z niewierzącymi, bo przyjęła gościnnie wysłanych na zwiady. | 31 It was by faith that Rahab the prostitute welcomed the spies and so was not killed with theunbelievers. |
| 32 I co jeszcze mam powiedzieć? Nie wystarczyłoby mi bowiem czasu na opowiadanie o Gedeonie, Baraku, Samsonie, Jeftem, Dawidzie, Samuelu i o prorokach, | 32 What more shal I say? There is not time for me to give an account of Gideon, Barak, Samson,Jephthah, or of David, Samuel and the prophets. |
| 33 którzy przez wiarę pokonali królestwa, dokonali czynów sprawiedliwych, otrzymali obietnicę, zamknęli paszcze lwom, | 33 These were men who through faith conquered kingdoms, did what was upright and earned thepromises. They could keep a lion's mouth shut, |
| 34 przygasili żar ognia; uniknęli ostrza miecza i wyleczyli się z niemocy, stali się bohaterami w wojnie i do ucieczki zmusili nieprzyjacielskie szyki. | 34 put out blazing fires and emerge unscathed from battle. They were weak people who were givenstrength to be brave in war and drive back foreign invaders. |
| 35 Dzięki dokonanym przez nich wskrzeszeniom niewiasty otrzymały swoich zmarłych. Jedni ponieśli katusze, nie przyjąwszy uwolnienia, aby otrzymać lepsze zmartwychwstanie. | 35 Some returned to their wives from the dead by resurrection; and others submitted to torture, refusingrelease so that they would rise again to a better life. |
| 36 Inni zaś doznali zelżywości i biczowania, a nadto kajdan i więzienia. | 36 Some had to bear being pil oried and flogged, or even chained up in prison. |
| 37 Kamienowano ich, przerzynano piłą, "kuszono", przebijano mieczem; tułali się w skórach owczych, kozich, w nędzy, w utrapieniu, w ucisku - | 37 They were stoned, or sawn in half, or kil ed by the sword; they were homeless, and wore only theskins of sheep and goats; they were in want and hardship, and maltreated. |
| 38 świat nie był ich wart - i błąkali się po pustyniach i górach, po jaskiniach i rozpadlinach ziemi. | 38 They were too good for the world and they wandered in deserts and mountains and in caves andravines. |
| 39 A ci wszyscy, choć ze względu na swą wiarę stali się godni pochwały, nie otrzymali przyrzeczonej obietnicy, | 39 These al won acknowledgement through their faith, but they did not receive what was promised, |
| 40 gdyż Bóg, który nam lepszy los zgotował, nie chciał, aby oni doszli do doskonałości bez nas. | 40 since God had made provision for us to have something better, and they were not to reach perfectionexcept with us. |