| 1 - Chi tocca la pece, ne rimane insudiciato, e chi se la fa col superbo, mette superbia. | 1 Kto się dotyka smoły, ten się pobrudzi, a kto z pysznym przestaje - - do niego się upodobni. |
| 2 Solleva un peso superiore alle sue forze chi se la fa con uno più nobile di lui: non ti accompagnare con uno più ricco! | 2 Nie bierz ciężaru ponad swoje siły i nie szukaj towarzystwa z możniejszym i bogatszym od siebie. Cóż za towarzystwo może mieć garnek gliniany z metalowym kotłem? Gdy ten uderzy, skruszy tamtego. |
| 3 Come può la caldaia far lega con la pentola? Quando s'urteranno, questa andrà in pezzi. | 3 Gdy bogaty wyrządzi krzywdę, zżymać się będzie, gdy biedny poniesie krzywdę, jeszcze sam poprosi o przebaczenie. |
| 4 Il ricco fa un'ingiustizia e sbuffa! il povero è maltrattato, e zitto. | 4 Jeśli będziesz tamtemu pożyteczny, wykorzysta ciebie, a jeśli popadniesz w biedę, to cię opuści. |
| 5 Se gli apporti [utilità], ti piglierò (con sè], e se non hai [più nulla], ti abbandonerà. | 5 Jeśli coś masz, będzie żyć z tobą w przyjaźni i wyniszczy cię, a sam się nawet nie zmartwi. |
| 6 Se possiedi [qualcosa], conviverà con te, e ti spoglierà e non si crucccrà con te. | 6 Jeśli będziesz mu potrzebny, będzie cię zwodzić, uśmiechać się do ciebie, dawać nadzieję, przemawiać pięknymi słowami, owszem spyta: Czego potrzebujesz? |
| 7 Se avrà bisogno di te, ti abbindolerà, e sorridente ti darà speranze; ti sarà largo di buone parole, e dirà: «Di che hai bisogno?». | 7 Zawstydzi cię przez swoje uczty, aż cię ogołoci dwa lub trzy razy, na koniec wyśmieje się z ciebie, a potem, gdy cię zobaczy, nie zwróci na ciebie uwagi i nad tobą będzie kiwać głową. |
| 8 E ti confonderà con i suoi banchetti, fino a che in due o tre volte t'abbia esaurito, e all'ultimo si farà beffe di te. E più tardi, ti vedrà e ti volterà le spalle, e scuoterà il capo [con spregio] verso di te. | 8 Miej się na baczności, by nie dać się oszukać ani poniżyć przez swą bezmyślność. |
| 9 Umiliati [allora] a Dio, e aspetta la sua mano. | 9 Gdy jakiś możny pan ciebie wzywa, ty się ukryj, a tym usilniej będzie cię wzywał. |
| 10 Guarda di non lasciarti sedurre, e di non umiliarti [sino] alla stoltezza. | 10 Nie pchaj się, aby cię nie odsunięto, ani nie stój za daleko, żeby cię nie zapomniano. |
| 11 Non esser [abblcttamente] umile nella tua saggezza, perchè umiliato, tu non sia sedotto a seguir stoltezza. | 11 Nie zamierzaj rozmawiać z nim, jakby z równym sobie, ani nie dowierzaj jego wielu słowom; przez swoje wielomówstwo wystawi cię na próbę i niby uśmiechając się, dokładnie cię wybada. |
| 12 Se uno più potente t'invita, fatti addietro; perchè così t'inviterà maggiormente. | 12 Bez miłosierdzia jest i nie zachowuje dla siebie zwierzeń, nie oszczędzi ci ani razów, ani więzów. |
| 13 Non far l'intruso, per non esser respinto, e non tenerti lontano, per non esser dimenticato. | 13 Zapamiętaj to sobie, uważaj pilnie, bo się przechadzasz w towarzystwie swej zguby. |
| 14 Non ti mettere a parlar con lui alla pari, e non ti fidare delle molte sue parole; perchè col [suo] gran discorrere ti tenterà, e sorridendo ti caverà di bocca i tuoi segreti. | 14 Słuchając tego, zbudź się z twego snu. Przez całe swe życie miłuj Pana i wzywaj Go, aby cię zbawił. |
| 15 L'animo spietato di lui conserverà le tue parole, e non ti risparmierà guai e catene. | 15 Każda istota żyjąca lubi podobną do siebie, a każdy człowiek tego, kto jest mu równy. |
| 16 Sta' in guardia e poni ben mente a ciò che ascolti, perchè passeggi con la tua rovina [a fianco]. | 16 Każda istota żyjąca łączy się według swego gatunku, a człowiek przystaje do podobnego sobie. |
| 17 Ascoltando tali cose guarda come trasognato e sta' sveglio. | 17 Czy współżyć będzie wilk z jagnięciem? Podobnie grzesznik ze sprawiedliwym? |
| 18 Per tutta la tua vita ama Dio e invocalo a tua salvezza. | 18 Jakiż pokój być może między hieną a psem i jakiż pokój być może między bogatym a ubogim? |
| 19 Ogni animale ama il suo simile: così anche ogni uomo il suo vicino. | 19 Dziki osioł na pustyni jest żerem dla lwów, a biedni są łupem dla bogatego. |
| 20 Ogni carne s'unisce col suo congenere, e ogni uomo s'associa col suo simile. | 20 Jak obrzydliwością jest dla pysznego pokora, tak obmierzłym dla bogatego jest biedny. |
| 21 Il lupo avrà mai qualcosa di comune con l'agnello? così il peccatore col giusto! | 21 Kiedy bogaty się potknie, przyjaciele go podeprą, kiedy biedny upadnie, odepchną go nawet przyjaciele. |
| 22 Quale relazione cl può esser tra la iena e il cane? e quale comunanza tra il ricco e il povero? | 22 Gdy bogaty wpadnie w nieszczęście, wielu ma takich, którzy mu pomogą, gdy wstrętnie mówić będzie, jeszcze uniewinniać go będą. Gdy natomiast biedny w nieszczęście wpadnie, będą go ganili, a gdy mówić będzie mądrze, nie znajdzie uznania. |
| 23 Preda del leone è l'onagro nel deserto, e così pasto de' ricchi sono i poveri. | 23 Gdy bogaty przemówi, wszyscy zamilkną i mowę jego wynosić będą pod obłoki. Gdy biedny przemówi, spytają: Któż to taki?, a jeśliby się potknął, całkiem go obalą. |
| 24 E come è un'abominazione l'umiltà per il superbo, così è un'esecrazione il povero per il ricco. | 24 To bogactwo jest dobre, które jest bez grzechu, a ubóstwo jest złem w ustach bezbożnego. |
| 25 Il ricco, se tentenna, è sorretto da' suoi amici, il povero, se cade, è buttato via anche da' suoi conoscenti. | 25 Serce człowieka zmienia jego twarz, raz na dobro, to znów na zło. |
| 26 Se precipita il ricco, molti sono i soccorritori: dice cose insensate, e quelli gli dan ragione. | 26 Wyrazem serca w pomyślności - twarz wesoła, ale wynajdywanie przypowieści - to trudne myślenie. |
| 27 Precipita il povero? e rimproverato per giunta: dice cose sensate e non gli si dà retta. | |
| 28 Parla il ricco e tutti fan silenzio, e portano alle stelle le sue parole. | |
| 29 Parla il povero, e dicono: «Chi è costui?», e se incespica, lo buttano a terra. | |
| 30 Buona è la ricchezza, che non ha il peccato sulla coscienza e trista è la povertà [solo] in bocca all'empio. | |
| 31 Il cuore dell'uomo ne cambia il volto, sia in bene, sia in male. | |
| 32 Il segno d'un cuore felice, un volto ilare, lo troverai diffìcilmente e con pena. | |
