| 1 Najmędrsza z niewiast dom sobie buduje, własnoręcznie go niszczy głupota. | 1 Wisdom builds her house, but folly with her own hands tears it down. |
| 2 W prawości żyje, kto boi się Pana, człowiek dróg krętych Nim gardzi. | 2 He who walks in uprightness fears the LORD, but he who is devious in his ways despises him. |
| 3 W ustach głupiego rózga na jego pychę, a wargi mądrych osłonią ich samych. | 3 The talk of a fool is a rod for his back, but the lips of the wise will preserve them. |
| 4 Gdzie wołów brakuje - tam żłób jest pusty, dzięki mocy wołów plon jest obfity. | 4 Where there are no oxen, there is no grain; but abundant crops come by the strength of the ox. |
| 5 Prawdomówny świadek nie kłamie, kłamstwa szerzy świadek fałszywy. | 5 A faithful witness does not lie, but a false witness breathes out lies. |
| 6 Szyderca próżno szuka mądrości, rozumny łatwo nabędzie wiedzę. | 6 A scoffer seeks wisdom in vain, but knowledge is easy for a man of understanding. |
| 7 Od człowieka głupiego się odsuń: rozumnych warg tam nie znajdziesz. | 7 Leave the presence of a fool, for there you do not meet words of knowledge. |
| 8 Mądrością rozumnego - poznanie swej drogi, zwodzenie siebie - głupotą niemądrych. | 8 The wisdom of a prudent man is to discern his way, but the folly of fools is deceiving. |
| 9 Głupców zwodzi występek, u sprawiedliwych jest łaska. | 9 God scorns the wicked, but the upright enjoy his favor. |
| 10 Serce zna własną swą gorycz, obcy nie dzieli jego radości. | 10 The heart knows its own bitterness, and no stranger shares its joy. |
| 11 Rozwali się dom niewiernych, a prawych namiot zakwitnie. | 11 The house of the wicked will be destroyed, but the tent of the upright will flourish. |
| 12 Jest droga, co komuś zdaje się słuszną, lecz w końcu prowadzi do zguby. | 12 There is a way which seems right to a man, but its end is the way to death. |
| 13 Serce się smuci i w śmiechu, a boleść jest końcem radości. | 13 Even in laughter the heart is sad, and the end of joy is grief. |
| 14 Niewierne serce z postępków swych rade, jak z czynów swoich człowiek uczciwy. | 14 A perverse man will be filled with the fruit of his ways, and a good man with the fruit of his deeds. |
| 15 Wszystko, co mówią, przyjmuje niemądry, a człowiek rozumny na kroki swe zważa. | 15 The simple believes everything, but the prudent looks where he is going. |
| 16 Mądry się boi, od złego ucieka, a głupi się unosi, czuje się pewnym. | 16 A wise man is cautious and turns away from evil, but a fool throws off restraint and is careless. |
| 17 Człowiek porywczy popełnia głupstwa, a przebiegły jest znienawidzony. | 17 A man of quick temper acts foolishly, but a man of discretion is patient. |
| 18 Udziałem łatwowiernych - głupota, umiejętność wieńczy rozumnych. | 18 The simple acquire folly, but the prudent are crowned with knowledge. |
| 19 Przed dobrymi źli chylą czoła, a występni u bram sprawiedliwego. | 19 The evil bow down before the good, the wicked at the gates of the righteous. |
| 20 Ubogi niemiły nawet najbliższemu, a bogacz ma wielu przyjaciół. | 20 The poor is disliked even by his neighbor, but the rich has many friends. |
| 21 Kto bliźnim gardzi - ten grzeszy, szczęśliwy - kto z biednym współczuje. | 21 He who despises his neighbor is a sinner, but happy is he who is kind to the poor. |
| 22 Czyż ci, co knują zło, nie błądzą? Miłość i wierność dla tych, co mają dobre zamiary. | 22 Do they not err that devise evil? Those who devise good meet loyalty and faithfulness. |
| 23 Każdy trud przynosi zyski, gadulstwo - jedynie biedę. | 23 In all toil there is profit, but mere talk tends only to want. |
| 24 Umiejętność jest wieńcem mądrych, koroną niemądrych - głupota. | 24 The crown of the wise is their wisdom, but folly is the garland of fools. |
| 25 Świadek prawdomówny ratuje ludzi, oszustwo rozszerza kłamstwa. | 25 A truthful witness saves lives, but one who utters lies is a betrayer. |
| 26 W bojaźni Pana jest pewna nadzieja, dla synów swoich jest On ucieczką. | 26 In the fear of the LORD one has strong confidence, and his children will have a refuge. |
| 27 Źródłem życia jest bojaźń Pańska, by sideł śmierci uniknąć. | 27 The fear of the LORD is a fountain of life, that one may avoid the snares of death. |
| 28 Chwała to króla, gdy naród liczny, ubytek ludu - to zguba władcy. | 28 In a multitude of people is the glory of a king, but without people a prince is ruined. |
| 29 Łagodny - w rozwagę bogaty, porywczy ujawnia głupotę. | 29 He who is slow to anger has great understanding, but he who has a hasty temper exalts folly. |
| 30 Życiem dla ciała jest serce spokojne, próchnieniem kości jest namiętność. | 30 A tranquil mind gives life to the flesh, but passion makes the bones rot. |
| 31 Kto ciemięży ubogiego, lży jego Stwórcę, czci Go ten, kto się nad biednym lituje. | 31 He who oppresses a poor man insults his Maker, but he who is kind to the needy honors him. |
| 32 Przez złość swoją runął niewierny, a prawy przy śmierci bezpieczny. | 32 The wicked is overthrown through his evil-doing, but the righteous finds refuge through his integrity. |
| 33 W sercu rozumnym jest mądrość, i pośród głupców powinna być znana. | 33 Wisdom abides in the mind of a man of understanding, but it is not known in the heart of fools. |
| 34 Sprawiedliwość wywyższa naród, a czyn haniebny pomniejsza narody. | 34 Righteousness exalts a nation, but sin is a reproach to any people. |
| 35 Rozsądnemu słudze król jest przychylny, a gniew budzi [sługa] bezecny. | 35 A servant who deals wisely has the king's favor, but his wrath falls on one who acts shamefully. |
