| 1 W tych dniach usłyszała o tym Judyta, córka Merariego, syna Usa, syna Józefa, syna Uzzjela, syna Chilkiasza, syna Ananiasza, syna Gedeona, syna Refaima, syna Achitoba, syna Eliasza, syna Chilkiasza, syna Eliaba, syna Natanaela, syna Szelumiela, syna Suriszaddaja, syna Izraela. | 1 At that time Judith heard about these things: she was the daughter of Merari the son of Ox, son of Joseph, son of Oziel, son of Elkiah, son of Ananias, son of Gideon, son of Raphaim, son of Ahitub, son of Elijah, son of Hilkiah, son of Eliab, son of Nathanael, son of Salamiel, son of Sarasadai, son of Israel. |
| 2 A mąż jej Manasses z tego samego pokolenia i z tego samego rodu zmarł podczas żniw jęczmiennych. | 2 Her husband Manasseh, who belonged to her tribe and family, had died during the barley harvest. |
| 3 Stał bowiem przy wiążących snopy na polu i słońce poraziło mu głowę, i upadł na swoje łóżko, i zakończył życie w mieście swoim w Betulii, i pogrzebano go razem z jego przodkami na polu między Dotain i Balamon. | 3 For as he stood overseeing the men who were binding sheaves in the field, he was overcome by the burning heat, and took to his bed and died in Bethulia his city. So they buried him with his fathers in the field between Dothan and Balamon. |
| 4 W domu swoim Judyta była wdową przez trzy lata i cztery miesiące. | 4 Judith had lived at home as a widow for three years and four months. |
| 5 Na dachu swego domu postawiła sobie namiot, nałożyła wór na biodra i nosiła na sobie swoje wdowie szaty. | 5 She set up a tent for herself on the roof of her house, and girded sackcloth about her loins and wore the garments of her widowhood. |
| 6 Pościła przez wszystkie dni swojego wdowieństwa, oprócz wigilii przed szabatami i samych szabatów, przededni nowiu i podczas nowiu oraz oprócz uroczystości i radosnych świąt domu izraelskiego. | 6 She fasted all the days of her widowhood, except the day before the sabbath and the sabbath itself, the day before the new moon and the day of the new moon, and the feasts and days of rejoicing of the house of Israel. |
| 7 Była piękna i na wejrzenie bardzo miła. Mąż jej Manasses pozostawił jej po sobie złoto, srebro, sługi, służące, bydło i rolę. A ona tym zarządzała. | 7 She was beautiful in appearance, and had a very lovely face; and her husband Manasseh had left her gold and silver, and men and women slaves, and cattle, and fields; and she maintained this estate. |
| 8 I nie było nikogo, kto by powiedział o niej złe słowo, ponieważ bardzo bała się Boga. | 8 No one spoke ill of her, for she feared God with great devotion. |
| 9 I usłyszała wielkie narzekania ludu na naczelnika miasta, ponieważ byli przygnębieni z powodu braku wody. Usłyszała też Judyta o słowach, jakie wygłosił do nich Ozjasz, przysięgając im, że po pięciu dniach wyda miasto Asyryjczykom. | 9 When Judith heard the wicked words spoken by the people against the ruler, because they were faint for lack of water, and when she heard all that Uzziah said to them, and how he promised them under oath to surrender the city to the Assyrians after five days, |
| 10 I posłała swoją niewolnicę, zarządzającą wszystkimi jej dobrami, i poprosiła Chabrisa i Charmisa, starszych w jej mieście. | 10 she sent her maid, who was in charge of all she possessed, to summon Chabris and Charmis, the elders of her city. |
| 11 I przyszli do niej, a ona im rzekła: Posłuchajcie mnie, naczelnicy mieszkańców Betulii! Niesłuszna jest wasza mowa, którą dziś wygłosiliście do narodu, i złożyliście przysięgę, którą wypowiedzieliście jako warunek między Bogiem a wami, i oświadczyliście, że wydacie miasto w ręce waszych wrogów, jeżeli w tych dniach Pan nie przyjdzie wam z pomocą. | 11 They came to her, and she said to them, "Listen to me, rulers of the people of Bethulia! What you have said to the people today is not right; you have even sworn and pronounced this oath between God and you, promising to surrender the city to our enemies unless the Lord turns and helps us within so many days. |
| 12 Kim wy właściwie jesteście, żeście wystawiali na próbę w dniu dzisiejszym Boga i postawili siebie ponad Boga między synami ludzkimi? | 12 Who are you, that have put God to the test this day, and are setting yourselves up in the place of God among the sons of men? |
| 13 Wy teraz doświadczacie Wszechmogącego Pana i dlatego nigdy nie nie zrozumiecie. | 13 You are putting the Lord Almighty to the test--but you will never know anything! |
| 14 Nie zbadacie głębokości serca ludzkiego ani nie przenikniecie myśli jego rozumu, jak więc wybadacie Boga, który wszystko to stworzył, jak poznacie Jego myśli i pojmiecie Jego zamiary? Przenigdy, bracia, nie drażnijcie Pana Boga naszego! | 14 You cannot plumb the depths of the human heart, nor find out what a man is thinking; how do you expect to search out God, who made all these things, and find out his mind or comprehend his thought? No, my brethren, do not provoke the Lord our God to anger. |
| 15 Gdyby nawet nie zechciał nam pomóc w tych pięciu dniach, to ma On moc obronić nas w tych dniach, w których zechce, albo zgubić nas na oczach naszych wrogów. | 15 For if he does not choose to help us within these five days, he has power to protect us within any time he pleases, or even to destroy us in the presence of our enemies. |
| 16 Wy zaś nie wymuszajcie zarządzeń od Pana Boga naszego, ponieważ nie można uzyskać nic od Boga pogróżkami jak od człowieka ani Nim rozporządzić jak synem ludzkim. | 16 Do not try to bind the purposes of the Lord our God; for God is not like man, to be threatened, nor like a human being, to be won over by pleading. |
| 17 Oczekując od Niego wybawienia, wzywajmy pomocy dla nas od Niego, a On wysłucha naszego głosu, jeżeli Mu się spodoba. | 17 Therefore, while we wait for his deliverance, let us call upon him to help us, and he will hear our voice, if it pleases him. |
| 18 Przecież nie było za dni naszych ani też nie ma obecnie żadnego pokolenia ani rodu, ani osiedla, ani miasta między nami, które by oddawało pokłon bogom ręką ludzką uczynionym, tak jak to bywało w dawnych czasach, | 18 "For never in our generation, nor in these present days, has there been any tribe or family or people or city of ours which worshiped gods made with hands, as was done in days gone by-- |
| 19 z którego to powodu wydano przodków naszych pod miecz i na łup, i przed naszymi wrogami ulegli wielkiej klęsce. | 19 and that was why our fathers were handed over to the sword, and to be plundered, and so they suffered a great catastrophe before our enemies. |
| 20 Lecz my nie znamy innego Boga oprócz Niego. Dlatego spodziewamy się, że On nie wzgardzi nami ani nikim z naszego narodu. | 20 But we know no other god but him, and therefore we hope that he will not disdain us or any of our nation. |
| 21 A jeśli nas zwyciężą, to wtedy zwyciężą także całą Judeę i spustoszą świątynię naszą. Za jej zbezczeszczenie Bóg jako zapłaty zażąda naszej krwi. | 21 For if we are captured all Judea will be captured and our sanctuary will be plundered; and he will exact of us the penalty for its desecration. |
| 22 A odpowiedzialność za zagładę naszych braci, za ujarzmienie kraju i spustoszenie naszego dziedzictwa Bóg zrzuci na nasze głowy wśród pogan. A jeżeli my się staniemy ich niewolnikami, to będziemy zgorszeniem i hańbą dla tych, którzy nas zdobędą. | 22 And the slaughter of our brethren and the captivity of the land and the desolation of our inheritance--all this he will bring upon our heads among the Gentiles, wherever we serve as slaves; and we shall be an offense and a reproach in the eyes of those who acquire us. |
| 23 Ponieważ niewola nasza nie przyniesie nam zaszczytu, lecz Pan Bóg nasz sprawi, że będzie dla nas hańbą. | 23 For our slavery will not bring us into favor, but the Lord our God will turn it to dishonor. |
| 24 A teraz, bracia, pokażmy naszym braciom, że od nas zależy ich życie i wszystko, co święte, świątynia i ołtarz opierają się na nas. | 24 "Now therefore, brethren, let us set an example to our brethren, for their lives depend upon us, and the sanctuary and the temple and the altar rest upon us. |
| 25 Za to wszystko będziemy dziękować Panu Bogu naszemu, który doświadcza nas, tak jak i naszych przodków. | 25 In spite of everything let us give thanks to the Lord our God, who is putting us to the test as he did our forefathers. |
| 26 Przypomnijcie sobie to wszystko, co On uczynił z Abrahamem, i jak doświadczył Izaaka, i co spotkało Jakuba w Mezopotamii Syryjskiej, pasącego trzody Labana, brata jego matki. | 26 Remember what he did with Abraham, and how he tested Isaac, and what happened to Jacob in Mesopotamia in Syria, while he was keeping the sheep of Laban, his mother's brother. |
| 27 Albowiem jak niegdyś doświadczył ich w ogniu, próbując ich serc, tak i teraz nas nie ukarał, lecz chłoszcze Pan tych, którzy zbliżają się do Niego, aby się opamiętali. | 27 For he has not tried us with fire, as he did them, to search their hearts, nor has he taken revenge upon us; but the Lord scourges those who draw near to him, in order to admonish them." |
| 28 A Ozjasz odpowiedział jej: Wszystko, coś powiedziała, wygłosiłaś ze szlachetnego serca, i nie ma nikogo, kto by sprzeciwił się twoim słowom, | 28 Then Uzziah said to her, "All that you have said has been spoken out of a true heart, and there is no one who can deny your words. |
| 29 ponieważ nie od dziś jawna jest twoja mądrość, lecz od początku dni twoich cały naród poznał twoją roztropność, jak również i to, że trafny jest zamiar twego serca. | 29 Today is not the first time your wisdom has been shown, but from the beginning of your life all the people have recognized your understanding, for your heart's disposition is right. |
| 30 Jednakże lud odczuwał wielkie pragnienie i zmusił nas, abyśmy uczynili to, cośmy im przyrzekli, i wymógł na nas przysięgę, której odwołać nie możemy. | 30 But the people were very thirsty, and they compelled us to do for them what we have promised, and made us take an oath which we cannot break. |
| 31 A teraz módl się za nami, ponieważ jesteś kobietą pobożną, a Pan ześle deszcz i napełni nasze cysterny i nie będziemy mdleli z pragnienia. | 31 So pray for us, since you are a devout woman, and the Lord will send us rain to fill our cisterns and we will no longer be faint." |
| 32 I odpowiedziała im Judyta: Posłuchajcie mnie, a dokonam czynu, który pozostanie w pamięci z pokolenia na pokolenie dla dzieci naszego narodu. | 32 Judith said to them, "Listen to me. I am about to do a thing which will go down through all generations of our descendants. |
| 33 Stańcie tej nocy przy bramie, a ja wyjdę z moją niewolnicą, a w tych dniach, po których obiecaliście wydać miasto wrogom naszym, Pan za moim pośrednictwem nawiedzi Izraela. | 33 Stand at the city gate tonight, and I will go out with my maid; and within the days after which you have promised to surrender the city to our enemies, the Lord will deliver Israel by my hand. |
| 34 Wy zaś nie dopytujcie się o mój czyn, albowiem nie powiem wam, dopóki nie dokonam tego, co chcę uczynić. | 34 Only, do not try to find out what I plan; for I will not tell you until I have finished what I am about to do." |
| 35 Wtedy odezwali się do niej Ozjasz i naczelnicy: Idź w pokoju, a Pan Bóg niech cię prowadzi, aby wywrzeć pomstę na wrogach naszych. | 35 Uzziah and the rulers said to her, "Go in peace, and may the Lord God go before you, to take revenge upon our enemies." |
| 36 I opuściwszy namiot, udali się na swoje stanowiska. | 36 So they returned from the tent and went to their posts. |
