Księga Tobiasza 4

Biblia Tysiąclecia	NEW JERUSALEM
1 Tego dnia Tobiasz przypomniał sobie o pieniądzach, które złożył u Gabaela w Raga w Medii.	1 The same day Tobit remembered the silver that he had left with Gabael at Rhages in Media
2 I mówił do siebie: Przecież ja prosiłem o śmierć. Dlaczego nie mam zawołać mego syna i nie powiedzieć mu o tych pieniądzach, zanim umrę?	2 and thought, 'I have come to the point of praying for death; I should do wel to cal my son Tobias andtel him about the money before I die.'
3 I zawołał swego syna Tobiasza, który przyszedł do niego. I rzekł mu: Spraw mi piękny pogrzeb! Szanuj swoją matkę i nie zapomnij o niej przez wszystkie dni jej życia! Czyń to, co jej się będzie podobać, i nie zasmucaj jej duszy żadnym twoim uczynkiem!	3 He summoned his son Tobias and told him, 'When I die, give me an honourable burial. Honour yourmother, and never abandon her al the days of your life. Do al that she wants, and give her no reason for sorrow.
4 Przypomnij sobie, dziecko, na jakie liczne niebezpieczeństwa była ona narażona z powodu ciebie, gdy cię w łonie swoim nosiła. A kiedy umrze, pogrzeb ją obok mnie w jednym grobie!	4 Remember, my child, al the risks she ran for your sake when you were in her womb. And when shedies, bury her at my side in the same grave.
5 Pamiętaj, dziecko, na Pana przez wszystkie dni twoje! Nie popełniaj dobrowolnie grzechu i nie przestępuj nigdy Jego przykazań! Przez wszystkie dni twojego życia spełniaj uczynki miłosierne i nie chodź drogami nieprawości,	5 'My child, be faithful to the Lord all your days. Never entertain the wil to sin or to transgress his laws.Do good works all the days of your life, never fol ow ways that are not upright;
6 ponieważ ci, którzy właściwie postępują, doznają powodzenia we wszystkich swych czynach.	6 for if you act in truthfulness, you wil be successful in al your actions, as everyone is who practises whatis upright.
7 A wszystkim, którzy postępują sprawiedliwie, dawaj jałmużnę z majętności swojej i niech oko twoje nie będzie skąpe w czynieniu jałmużny! Nie odwracaj twarzy od żadnego biedaka, a nie odwróci się od ciebie oblicze Boga.	7 'Set aside part of your goods for almsgiving. Never turn your face from the poor and God will never turnhis from you.
8 Jak ci tylko starczy, według twojej zasobności dawaj z niej jałmużnę! Będziesz miał mało - daj mniej, ale nie wzbraniaj się dawać jałmużny nawet z niewielkiej własności!	8 Measure your alms by what you have; if you have much, give more; if you have little, do not be afraid togive less in alms.
9 Tak zaskarbisz sobie wielkie dobra na dzień potrzebny,	9 So doing, you wil lay up for yourself a great treasure for the day of necessity.
10 ponieważ jałmużna wybawia od śmierci i nie pozwala wejść do ciemności.	10 For almsgiving delivers from death and saves people from passing down to darkness.
11 Jałmużna bowiem jest wspaniałym darem dla tych, którzy ją dają przed obliczem Najwyższego.	11 Almsgiving is a most effective offering for all those who do it in the presence of the Most High.
12 Strzeż się, dziecko, wszelkiej rozpusty, a przede wszystkim weź sobie żonę z potomstwa twych przodków! Nie bierz żony obcej, która nie byłaby z pokolenia twojego ojca, ponieważ jesteśmy synami proroków. Wspomnij sobie, dziecko, z przeszłości, że Noe, Abraham, Izaak, Jakub, przodkowie nasi, wszyscy wzięli żony z pokrewieństwa swego i dlatego byli błogosławieni w dzieciach swoich, a ich potomstwo posiądzie ziemię.	12 'My child, avoid al loose conduct. Choose a wife of your father's stock. Do not take a foreign wifeoutside your father's tribe, because we are the children of the prophets. Remember Noah, Abraham, Isaac andJacob, our ancestors from the beginning. Al of them took wives from their own kindred, and they were blessed intheir children, and their race wil inherit the earth.
13 A teraz, dziecko, kochaj twoich braci i nie wynoś się w sercu swoim nad twych krewnych ani nad synów, ani nad córki twego narodu i wybierz sobie z nich żonę, ponieważ w pysze jest wiele zepsucia i niegodziwości, a w próżniactwie ubytek i wielka bieda. Albowiem próżniactwo jest matką głodu.	13 You, too, my child, must love your own brothers; never presume to despise your brothers, the sonsand daughters of your people; choose your wife from among them. For pride brings ruin and much worry;idleness causes need and poverty, for the mother of famine is idleness.
14 Zarobku jakiegokolwiek człowieka, który by pracował u ciebie, nie zatrzymuj do jutra, a wypłacaj natychmiast. A jeśli będziesz służył Bogu, On tobie odpłaci. Uważaj na siebie, dziecko, we wszystkich swoich uczynkach i bądź dobrze wychowany w całym swoim postępowaniu!	14 'Do not keep back until next day the wages of those who work for you; pay them at once. If you serveGod you will be rewarded. Be careful, my child, in al you do, wel -disciplined in al your behaviour.
15 Czym sam się brzydzisz, nie czyń tego nikomu! Nie pij wina aż do upicia się i niech pijaństwo nie idzie z tobą w drogę!	15 Do to no one what you would not want done to you. Do not drink wine to the point of drunkenness; donot let excess be your travel ing companion.
16 Udzielaj twego chleba głodnemu, a szat swoich użycz nagim! Ze wszystkiego, co ci zbywa, dawaj jałmużnę, a oko twoje niech nie będzie skąpe, gdy ją dajesz.	16 'Give your bread to those who are hungry, and your clothes to those who lack clothing. Of whateveryou own in plenty, devote a proportion to almsgiving; and when you give alms, do it ungrudgingly.
17 Kładź chleby twoje na grobie sprawiedliwych, ale grzesznikom nie dawaj.	17 Be generous with bread and wine on the graves of upright people, but not for the sinner.
18 Szukaj rady u każdego mądrego i nie gardź żadną pożyteczną radą.	18 'Ask advice of every wise person; never scorn any profitable advice.
19 W każdej chwili uwielbiaj Pana Boga i proś Go, aby drogi twoje były proste i aby doszły do skutku wszystkie twoje zamiary i pragnienia, ponieważ żaden naród nie posiada mądrości, lecz wszystko, co dobre, daje sam Pan i kogo Pan chce, tego upokarza, jak chce. A teraz, dziecko, pamiętaj na moje zalecenia i nie wymazuj ich z serca!	19 Bless the Lord God in everything; beg him to guide your ways and bring your paths and purposes totheir end. For wisdom is not the property of every nation; their desire for what is good is conferred by the Lord. Athis will he lifts up or he casts down to the depths of the dwelling of the dead. So now, my child, remember theseprecepts and never let them fade from your heart.
20 Teraz powiadamiam cię, dziecko, że złożyłem dziesięć talentów srebra u Gabaela, syna Gabriego, w Raga w Medii.	20 'Now, my child, I must tell you I have left ten talents of silver with Gabael son of Gabrias, at Rhages inMedia.
21 Nie bój się, dziecko, żeśmy zbiednieli. Ty masz wielkie bogactwa, jeśli ty Boga się będziesz bał i będziesz unikał każdego grzechu, i czynił, co dobre jest przed Panem, Bogiem twoim.	21 Do not be afraid, my child, if we have grown poor. You have great wealth if you fear God, if you shun every kind of sin and if you do what is pleasing to the Lord your God.'