| 1 και ηκουσεν δημητριος οτι επεσεν νικανωρ και η δυναμις αυτου εν πολεμω και προσεθετο τον βακχιδην και τον αλκιμον εκ δευτερου αποστειλαι εις γην ιουδα και το δεξιον κερας μετ' αυτων | 1 When Demetrius heard that Nicanor and his army had fallen in battle, he sent Bacchides and Alcimus into the land of Judah a second time, and with them the right wing of the army. |
| 2 και επορευθησαν οδον την εις γαλγαλα και παρενεβαλον επι μαισαλωθ την εν αρβηλοις και προκατελαβοντο αυτην και απωλεσαν ψυχας ανθρωπων πολλας | 2 They went by the road which leads to Gilgal and encamped against Mesaloth in Arbela, and they took it and killed many people. |
| 3 και του μηνος του πρωτου ετους του δευτερου και πεντηκοστου και εκατοστου παρενεβαλον επι ιερουσαλημ | 3 In the first month of the one hundred and fifty-second year * they encamped against Jerusalem; |
| 4 και απηραν και επορευθησαν εις βερεαν εν εικοσι χιλιασιν ανδρων και δισχιλια ιππω | 4 then they marched off and went to Berea with twenty thousand foot soldiers and two thousand cavalry. |
| 5 και ιουδας ην παρεμβεβληκως εν ελασα και τρισχιλιοι ανδρες μετ' αυτου εκλεκτοι | 5 Now Judas was encamped in Elasa, and with him were three thousand picked men. |
| 6 και ειδον το πληθος των δυναμεων οτι πολλοι εισιν και εφοβηθησαν σφοδρα και εξερρυησαν πολλοι απο της παρεμβολης ου κατελειφθησαν εξ αυτων αλλ' η οκτακοσιοι ανδρες | 6 When they saw the huge number of the enemy forces, they were greatly frightened, and many slipped away from the camp, until no more than eight hundred of them were left. |
| 7 και ειδεν ιουδας οτι απερρυη η παρεμβολη αυτου και ο πολεμος εθλιβεν αυτον και συνετριβη τη καρδια οτι ουκ ειχεν καιρον συναγαγειν αυτους | 7 When Judas saw that his army had slipped away and the battle was imminent, he was crushed in spirit, for he had no time to assemble them. |
| 8 και εξελυθη και ειπεν τοις καταλειφθεισιν αναστωμεν και αναβωμεν επι τους υπεναντιους ημων εαν αρα δυνωμεθα πολεμησαι προς αυτους | 8 He became faint, but he said to those who were left, "Let us rise and go up against our enemies. We may be able to fight them." |
| 9 και απεστρεφον αυτον λεγοντες ου μη δυνωμεθα αλλ' η σωζωμεν τας εαυτων ψυχας το νυν επιστρεψωμεν και οι αδελφοι ημων και πολεμησωμεν προς αυτους ημεις δε ολιγοι | 9 But they tried to dissuade him, saying, "We are not able. Let us rather save our own lives now, and let us come back with our brethren and fight them; we are too few." |
| 10 και ειπεν ιουδας μη γενοιτο ποιησαι το πραγμα τουτο φυγειν απ' αυτων και ει ηγγικεν ο καιρος ημων και αποθανωμεν εν ανδρεια χαριν των αδελφων ημων και μη καταλιπωμεν αιτιαν τη δοξη ημων | 10 But Judas said, "Far be it from us to do such a thing as to flee from them. If our time has come, let us die bravely for our brethren, and leave no cause to question our honor." |
| 11 και απηρεν η δυναμις απο της παρεμβολης και εστησαν εις συναντησιν αυτοις και εμερισθη η ιππος εις δυο μερη και οι σφενδονηται και οι τοξοται προεπορευοντο της δυναμεως και οι πρωταγωνισται παντες οι δυνατοι βακχιδης δε ην εν τω δεξιω κερατι | 11 Then the army of Bacchides * marched out from the camp and took its stand for the encounter. The cavalry was divided into two companies, and the slingers and the archers went ahead of the army, as did all the chief warriors. |
| 12 και ηγγισεν η φαλαγξ εκ των δυο μερων και εφωνουν ταις σαλπιγξιν και εσαλπισαν οι παρα ιουδου και αυτοι ταις σαλπιγξιν | 12 Bacchides was on the right wing. Flanked by the two companies, the phalanx advanced to the sound of the trumpets; and the men with Judas also blew their trumpets. |
| 13 και εσαλευθη η γη απο της φωνης των παρεμβολων και εγενετο ο πολεμος συνημμενος απο πρωιθεν εως εσπερας | 13 The earth was shaken by the noise of the armies, and the battle raged from morning till evening. |
| 14 και ειδεν ιουδας οτι βακχιδης και το στερεωμα της παρεμβολης εν τοις δεξιοις και συνηλθον αυτω παντες οι ευψυχοι τη καρδια | 14 Judas saw that Bacchides and the strength of his army were on the right; then all the stouthearted men went with him, |
| 15 και συνετριβη το δεξιον μερος απ' αυτων και εδιωκεν οπισω αυτων εως αζωτου ορους | 15 and they crushed the right wing, and he pursued them as far as Mount Azotus. |
| 16 και οι εις το αριστερον κερας ειδον οτι συνετριβη το δεξιον κερας και επεστρεψαν κατα ποδας ιουδου και των μετ' αυτου εκ των οπισθεν | 16 When those on the left wing saw that the right wing was crushed, they turned and followed close behind Judas and his men. |
| 17 και εβαρυνθη ο πολεμος και επεσον τραυματιαι πολλοι εκ τουτων και εκ τουτων | 17 The battle became desperate, and many on both sides were wounded and fell. |
| 18 και ιουδας επεσεν και οι λοιποι εφυγον | 18 Judas also fell, and the rest fled. |
| 19 και ηρεν ιωναθαν και σιμων ιουδαν τον αδελφον αυτων και εθαψαν αυτον εν τω ταφω των πατερων αυτου εν μωδειν | 19 Then Jonathan and Simon took Judas their brother and buried him in the tomb of their fathers at Modein, |
| 20 και εκλαυσαν αυτον και εκοψαντο αυτον πας ισραηλ κοπετον μεγαν και επενθουν ημερας πολλας και ειπον | 20 and wept for him. And all Israel made great lamentation for him; they mourned many days and said, |
| 21 πως επεσεν δυνατος σωζων τον ισραηλ | 21 "How is the mighty fallen, the savior of Israel!" |
| 22 και τα περισσα των λογων ιουδου και των πολεμων και των ανδραγαθιων ων εποιησεν και της μεγαλωσυνης αυτου ου κατεγραφη πολλα γαρ ην σφοδρα | 22 Now the rest of the acts of Judas, and his wars and the brave deeds that he did, and his greatness, have not been recorded, for they were very many. |
| 23 και εγενετο μετα την τελευτην ιουδου εξεκυψαν οι ανομοι εν πασιν τοις οριοις ισραηλ και ανετειλαν παντες οι εργαζομενοι την αδικιαν | 23 After the death of Judas, the lawless emerged in all parts of Israel; all the doers of injustice appeared. |
| 24 εν ταις ημεραις εκειναις εγενηθη λιμος μεγας σφοδρα και αυτομολησεν η χωρα μετ' αυτων | 24 In those days a very great famine occurred, and the country deserted with them to the enemy. |
| 25 και εξελεξεν βακχιδης τους ασεβεις ανδρας και κατεστησεν αυτους κυριους της χωρας | 25 And Bacchides chose the ungodly and put them in charge of the country. |
| 26 και εξεζητουν και ηρευνων τους φιλους ιουδου και ηγον αυτους προς βακχιδην και εξεδικα αυτους και ενεπαιζεν αυτοις | 26 They sought and searched for the friends of Judas, and brought them to Bacchides, and he took vengeance on them and made sport of them. |
| 27 και εγενετο θλιψις μεγαλη εν τω ισραηλ ητις ουκ εγενετο αφ' ης ημερας ουκ ωφθη προφητης αυτοις | 27 Thus there was great distress in Israel, such as had not been since the time that prophets ceased to appear among them. |
| 28 και ηθροισθησαν παντες οι φιλοι ιουδου και ειπον τω ιωναθαν | 28 Then all the friends of Judas assembled and said to Jonathan, |
| 29 αφ' ου ο αδελφος σου ιουδας τετελευτηκεν και ανηρ ομοιος αυτω ουκ εστιν εξελθειν και εισελθειν προς τους εχθρους και βακχιδην και εν τοις εχθραινουσιν του εθνους ημων | 29 "Since the death of your brother Judas there has been no one like him to go against our enemies and Bacchides, and to deal with those of our nation who hate us. |
| 30 νυν ουν σε ηρετισαμεθα σημερον του ειναι αντ' αυτου ημιν εις αρχοντα και ηγουμενον του πολεμησαι τον πολεμον ημων | 30 So now we have chosen you today to take his place as our ruler and leader, to fight our battle." |
| 31 και επεδεξατο ιωναθαν εν τω καιρω εκεινω την ηγησιν και ανεστη αντι ιουδου του αδελφου αυτου | 31 And Jonathan at that time accepted the leadership and took the place of Judas his brother. |
| 32 και εγνω βακχιδης και εζητει αυτον αποκτειναι | 32 When Bacchides learned of this, he tried to kill him. |
| 33 και εγνω ιωναθαν και σιμων ο αδελφος αυτου και παντες οι μετ' αυτου και εφυγον εις την ερημον θεκωε και παρενεβαλον επι το υδωρ λακκου ασφαρ | 33 But Jonathan and Simon his brother and all who were with him heard of it, and they fled into the wilderness of Tekoa and camped by the water of the pool of Asphar. |
| 34 και εγνω βακχιδης τη ημερα των σαββατων και ηλθεν αυτος και παν το στρατευμα αυτου περαν του ιορδανου | 34 Bacchides found this out on the sabbath day, and he with all his army crossed the Jordan. |
| 35 και απεστειλεν τον αδελφον αυτου ηγουμενον του οχλου και παρεκαλεσεν τους ναβαταιους φιλους αυτου του παραθεσθαι αυτοις την αποσκευην αυτων την πολλην | 35 And Jonathan * sent his brother as leader of the multitude and begged the Nabateans, who were his friends, for permission to store with them the great amount of baggage which they had. |
| 36 και εξηλθον οι υιοι ιαμβρι οι εκ μηδαβα και συνελαβον ιωαννην και παντα οσα ειχεν και απηλθον εχοντες | 36 But the sons of Jambri from Medeba came out and seized John and all that he had, and departed with it. |
| 37 μετα τους λογους τουτους απηγγειλαν ιωναθαν και σιμωνι τω αδελφω αυτου οτι υιοι ιαμβρι ποιουσιν γαμον μεγαν και αγουσιν την νυμφην απο ναδαβαθ θυγατερα ενος των μεγαλων μεγιστανων χανααν μετα παραπομπης μεγαλης | 37 After these things it was reported to Jonathan and Simon his brother, "The sons of Jambri are celebrating a great wedding, and are conducting the bride, a daughter of one of the great nobles of Canaan, from Nadabath with a large escort." |
| 38 και εμνησθησαν του αιματος ιωαννου του αδελφου αυτων και ανεβησαν και εκρυβησαν υπο την σκεπην του ορους | 38 And they remembered the blood of John their brother, and went up and hid under cover of the mountain. |
| 39 και ηραν τους οφθαλμους αυτων και ειδον και ιδου θρους και αποσκευη πολλη και ο νυμφιος εξηλθεν και οι φιλοι αυτου και οι αδελφοι αυτου εις συναντησιν αυτων μετα τυμπανων και μουσικων και οπλων πολλων | 39 They raised their eyes and looked, and saw a tumultuous procession with much baggage; and the bridegroom came out with his friends and his brothers to meet them with tambourines and musicians and many weapons. |
| 40 και εξανεστησαν επ' αυτους απο του ενεδρου και απεκτειναν αυτους και επεσον τραυματιαι πολλοι και οι επιλοιποι εφυγον εις το ορος και ελαβον παντα τα σκυλα αυτων | 40 Then they rushed upon them from the ambush and began killing them. Many were wounded and fell, and the rest fled to the mountain; and they took all their goods. |
| 41 και μετεστραφη ο γαμος εις πενθος και φωνη μουσικων αυτων εις θρηνον | 41 Thus the wedding was turned into mourning and the voice of their musicians into a funeral dirge. |
| 42 και εξεδικησαν την εκδικησιν αιματος αδελφου αυτων και απεστρεψαν εις το ελος του ιορδανου | 42 And when they had fully avenged the blood of their brother, they returned to the marshes of the Jordan. |
| 43 και ηκουσεν βακχιδης και ηλθεν τη ημερα των σαββατων εως των κρηπιδων του ιορδανου εν δυναμει πολλη | 43 When Bacchides heard of this, he came with a large force on the sabbath day to the banks of the Jordan. |
| 44 και ειπεν ιωναθαν τοις παρ' αυτου αναστωμεν δη και πολεμησωμεν περι των ψυχων ημων ου γαρ εστιν σημερον ως εχθες και τριτην ημεραν | 44 And Jonathan said to those with him, "Let us rise up now and fight for our lives, for today things are not as they were before. |
| 45 ιδου γαρ ο πολεμος εξ εναντιας και εξοπισθεν ημων το δε υδωρ του ιορδανου ενθεν και ενθεν και ελος και δρυμος ουκ εστιν τοπος του εκκλιναι | 45 For look! the battle is in front of us and behind us; the water of the Jordan is on this side and on that, with marsh and thicket; there is no place to turn. |
| 46 νυν ουν κεκραξατε εις τον ουρανον οπως διασωθητε εκ χειρος των εχθρων ημων | 46 Cry out now to Heaven that you may be delivered from the hands of our enemies." |
| 47 και συνηψεν ο πολεμος και εξετεινεν ιωναθαν την χειρα αυτου παταξαι τον βακχιδην και εξεκλινεν απ' αυτου εις τα οπισω | 47 So the battle began, and Jonathan stretched out his hand to strike Bacchides, but he eluded him and went to the rear. |
| 48 και ενεπηδησεν ιωναθαν και οι μετ' αυτου εις τον ιορδανην και διεκολυμβησαν εις το περαν και ου διεβησαν επ' αυτους τον ιορδανην | 48 Then Jonathan and the men with him leaped into the Jordan and swam across to the other side, and the enemy * did not cross the Jordan to attack them. |
| 49 επεσον δε παρα βακχιδου τη ημερα εκεινη εις χιλιους ανδρας | 49 And about one thousand of Bacchides' men fell that day. |
| 50 και επεστρεψεν εις ιερουσαλημ και ωκοδομησαν πολεις οχυρας εν τη ιουδαια το οχυρωμα το εν ιεριχω και την αμμαους και την βαιθωρων και την βαιθηλ και την θαμναθα φαραθων και την τεφων εν τειχεσιν υψηλοις και πυλαις και μοχλοις | 50 Bacchides * then returned to Jerusalem and built strong cities in Judea: the fortress in Jericho, and Emmaus, and Beth-horon, and Bethel, and Timnath, and * Pharathon, and Tephon, with high walls and gates and bars. |
| 51 και εθετο φρουραν εν αυτοις του εχθραινειν τω ισραηλ | 51 And he placed garrisons in them to harass Israel. |
| 52 και ωχυρωσεν την πολιν την βαιθσουραν και γαζαρα και την ακραν και εθετο εν αυταις δυναμεις και παραθεσεις βρωματων | 52 He also fortified the city of Beth-zur, and Gazara, and the citadel, and in them he put troops and stores of food. |
| 53 και ελαβεν τους υιους των ηγουμενων της χωρας ομηρα και εθετο αυτους εν τη ακρα εν ιερουσαλημ εν φυλακη | 53 And he took the sons of the leading men of the land as hostages and put them under guard in the citadel at Jerusalem. |
| 54 και εν ετει τριτω και πεντηκοστω και εκατοστω τω μηνι τω δευτερω επεταξεν αλκιμος καθαιρειν το τειχος της αυλης των αγιων της εσωτερας και καθειλεν τα εργα των προφητων και ενηρξατο του καθαιρειν | 54 In the one hundred and fifty-third year, * in the second month, Alcimus gave orders to tear down the wall of the inner court of the sanctuary. He tore down the work of the prophets! |
| 55 εν τω καιρω εκεινω επληγη αλκιμος και ενεποδισθη τα εργα αυτου και απεφραγη το στομα αυτου και παρελυθη και ουκ ηδυνατο ετι λαλησαι λογον και εντειλασθαι περι του οικου αυτου | 55 But he only began to tear it down, for at that time Alcimus was stricken and his work was hindered; his mouth was stopped and he was paralyzed, so that he could no longer say a word or give commands concerning his house. |
| 56 και απεθανεν αλκιμος εν τω καιρω εκεινω μετα βασανου μεγαλης | 56 And Alcimus died at that time in great agony. |
| 57 και ειδεν βακχιδης οτι απεθανεν αλκιμος και επεστρεψεν προς τον βασιλεα και ησυχασεν η γη ιουδα ετη δυο | 57 When Bacchides saw that Alcimus was dead, he returned to the king, and the land of Judah had rest for two years. |
| 58 και εβουλευσαντο παντες οι ανομοι λεγοντες ιδου ιωναθαν και οι παρ' αυτου εν ησυχια κατοικουσιν πεποιθοτες νυν ουν αναξομεν τον βακχιδην και συλλημψεται αυτους παντας εν νυκτι μια | 58 Then all the lawless plotted and said, "See! Jonathan and his men are living in quiet and confidence. So now let us bring Bacchides back, and he will capture them all in one night." |
| 59 και πορευθεντες συνεβουλευσαντο αυτω | 59 And they went and consulted with him. |
| 60 και απηρεν του ελθειν μετα δυναμεως πολλης και απεστειλεν λαθρα επιστολας πασιν τοις συμμαχοις αυτου τοις εν τη ιουδαια οπως συλλαβωσιν τον ιωναθαν και τους μετ' αυτου και ουκ ηδυναντο οτι εγνωσθη η βουλη αυτων | 60 He started to come with a large force, and secretly sent letters to all his allies in Judea, telling them to seize Jonathan and his men; but they were unable to do it, because their plan became known. |
| 61 και συνελαβον απο των ανδρων της χωρας των αρχηγων της κακιας εις πεντηκοντα ανδρας και απεκτειναν αυτους | 61 And Jonathan's men * seized about fifty of the men of the country who were leaders in this treachery, and killed them. |
| 62 και εξεχωρησεν ιωναθαν και σιμων και οι μετ' αυτου εις βαιθβασι την εν τη ερημω και ωκοδομησεν τα καθηρημενα αυτης και εστερεωσαν αυτην | 62 Then Jonathan with his men, and Simon, withdrew to Bethbasi in the wilderness; he rebuilt the parts of it that had been demolished, and they fortified it. |
| 63 και εγνω βακχιδης και συνηγαγεν παν το πληθος αυτου και τοις εκ της ιουδαιας παρηγγειλεν | 63 When Bacchides learned of this, he assembled all his forces, and sent orders to the men of Judea. |
| 64 και ελθων παρενεβαλεν επι βαιθβασι και επολεμησεν αυτην ημερας πολλας και εποιησεν μηχανας | 64 Then he came and encamped against Bethbasi; he fought against it for many days and made machines of war. |
| 65 και απελιπεν ιωναθαν σιμωνα τον αδελφον αυτου εν τη πολει και εξηλθεν εις την χωραν και ηλθεν εν αριθμω | 65 But Jonathan left Simon his brother in the city, while he went out into the country; and he went with only a few men. |
| 66 και επαταξεν οδομηρα και τους αδελφους αυτου και τους υιους φασιρων εν τω σκηνωματι αυτων και ηρξαντο τυπτειν και ανεβαινον εν ταις δυναμεσιν | 66 He struck down Odomera and his brothers and the sons of Phasiron in their tents. |
| 67 και σιμων και οι μετ' αυτου εξηλθον εκ της πολεως και ενεπυρισαν τας μηχανας | 67 Then he * began to attack and went into battle with his forces; and Simon and his men sallied out from the city and set fire to the machines of war. |
| 68 και επολεμησαν προς τον βακχιδην και συνετριβη υπ' αυτων και εθλιβον αυτον σφοδρα οτι ην η βουλη αυτου και η εφοδος αυτου κενη | 68 They fought with Bacchides, and he was crushed by them. They distressed him greatly, for his plan and his expedition had been in vain. |
| 69 και ωργισθη εν θυμω τοις ανδρασιν τοις ανομοις τοις συμβουλευσασιν αυτω ελθειν εις την χωραν και απεκτεινεν εξ αυτων πολλους και εβουλευσατο του απελθειν εις την γην αυτου | 69 So he was greatly enraged at the lawless men who had counseled him to come into the country, and he killed many of them. Then he decided to depart to his own land. |
| 70 και επεγνω ιωναθαν και απεστειλεν προς αυτον πρεσβεις του συνθεσθαι προς αυτον ειρηνην και αποδουναι αυτοις την αιχμαλωσιαν | 70 When Jonathan learned of this, he sent ambassadors to him to make peace with him and obtain release of the captives. |
| 71 και επεδεξατο και εποιησεν κατα τους λογους αυτου και ωμοσεν αυτω μη εκζητησαι αυτω κακον πασας τας ημερας της ζωης αυτου | 71 He agreed, and did as he said; and he swore to Jonathan * that he would not try to harm him as long as he lived. |
| 72 και απεδωκεν αυτω την αιχμαλωσιαν ην ηχμαλωτευσεν το προτερον εκ γης ιουδα και αποστρεψας απηλθεν εις την γην αυτου και ου προσεθετο ετι ελθειν εις τα ορια αυτων | 72 He restored to him the captives whom he had formerly taken from the land of Judah; then he turned and departed to his own land, and came no more into their territory. |
| 73 και κατεπαυσεν ρομφαια εξ ισραηλ και ωκησεν ιωναθαν εν μαχμας και ηρξατο ιωναθαν κρινειν τον λαον και ηφανισεν τους ασεβεις εξ ισραηλ | 73 Thus the sword ceased from Israel. And Jonathan dwelt in Michmash. And Jonathan began to judge the people, and he destroyed the ungodly out of Israel. |