| 1 Assim como a neve é imprópria no estio. e as chuvas no tempo da ceifa, assim a glória está mal a um insensato. Como um pássaro que foge, como a andorinha que voa, assim a maldição proferida sem motivo fica sem efeito. | 1 Jak śnieg w lecie, deszcz we żniwa, tak cześć nie przystoi głupiemu. |
| 2 Jak ptak, co ucieka, wróbel, co leci, tak niesłuszne przekleństwo - bez skutku. |
| 3 O açoute é para o cavalo, o freio para o asno, e a vara para as costas dos insensatos. | 3 Na konia - bicz, na osła - wędzidło, a kij na plecy głupiego. |
| 4 Não respondas ao louco segundo a sua loucura, para não seres semelhante a ele. | 4 Nie odpowiadaj głupiemu według jego głupoty, byś nie stał się jemu podobnym. |
| 5 Responde ao louco segundo a sua loucura, para que ele não imagine que é sábio. | 5 Głupiemu odpowiadaj według jego głupoty, by nie pomyślał, że mądry. |
| 6 Corta os (seus) pés e bebe aflições aquele que envia mensagens por intermédio dum insensato. As pernas dum entrevado não têm força; da mesma forma, as sentenças na boca do insensato. | 6 Nogi sobie odcina, szkody się nabawi, kto posyła wiadomość przez głupca. |
| 7 Jak chwieją się nogi chromego, tak w ustach głupiego przysłowie. |
| 8 Ligar uma pedra à funda, é como dar honra ao insensato. | 8 Jak kamień przywiązać do procy, tak cześć oddawać głupiemu. |
| 9 Como um galho de espinheiro na mão do embriagado, assim é uma sentença na boca dos insensatos. | 9 Cierń wpił się w rękę pijaka, a przysłowie - w usta głupców. |
| 10 A sentença do juiz decide as causas; aquele que impõe silêncio a um insensato, apazigua as contendas. | 10 Jak łucznik raniący przechodniów, tak ten, kto głupca najmuje lub pijaka-przechodnia. |
| 11 Como o cão que volta ao que vomitou, assim o insensato que recai na sua loucura. | 11 Jak pies do wymiotów powraca, tak głupi powtarza szaleństwa. |
| 12 Tens visto um homem que se julga sábio? Há mais a esperar cio estulto do que dele. | 12 Widziałeś takiego, co mądry w swych oczach? Więcej nadziei w głupim niż w takim. |
| 13 O preguiçoso diz: Está um leão no caminho, um leão nas estradas. | 13 Leniwy mówi: Lwica na drodze, lew jest na miejscach otwartych. |
| 14 Como a porta rola sobre a sua couceira, assim o preguiçoso no seu leito. | 14 Kręcą się drzwi na zawiasach, a człowiek leniwy na łóżku. |
| 15 O preguiçoso mete a mão no prato, e custa-lhe muito levá-la à boca. | 15 Wyciągnął leniwy swą rękę do misy, trudno mu ją do ust doprowadzić. |
| 16 O preguiçoso julga-se mais sábio do que sete homens que dizem coisas acertadas. | 16 Leniwy ma się za mądrzejszego niż siedmiu, co odpowiada rozumnie. |
| 17 Assim como (corre perigo) aquele que toma um cão pelas orelhas, do mesmo modo o que, passando, se mete com impaciência numa bulha que é com outrém. | 17 Chwyta za uszy psa, który biegnie - kto w cudze spory się miesza. |
| 18 Assim como é culpado o que (para se divertir) atira setas e dardos que matam (alguém), | 18 Jak ten, co rzuca bezmyślnie strzały, oszczepy i śmierć - |
| 19 assim o é aquele homem que, usando de fraude, prejudica o seu amigo, e, depois (de ter sião apanhado), diz: Eu fazia isto por brincadeira. | 19 tak człowiek, co zwodzi bliźniego i mówi: To tylko dla żartu. |
| 20 Quando não houver mais lenha, apagar-se-á o fogo; assim, desterrado que seja o mexeriqueiro, apaziguar-se-ão as contendas. | 20 Bez drew zagaśnie ognisko, bez donosiciela spór zniknie. |
| 21 Assim como o carvão produz um braseiro, e a lenha o fogo, assim o homem iracundo excita disputas. | 21 Węgiel dla żaru, drwa dla ognia - a człowiek kłótliwy - do wzniecania sporu. |
| 22 As palavras do mexeriqueiro são como iguarias apetitosas, que penetram até ao íntimo das entranhas. | 22 Słowa donosiciela są jak przysmaki: zapadają do głębi wnętrzności. |
| 23 Escórias de prata aplicadas a um vaso de barro, tais são os lábios enganosamente suaves juntos a um coração péssimo. | 23 Czym na garnku glinianym srebrna polewa, tym wargi palące, a w sercu zło. |
| 24 Pelos seus lábios, se esconde (dissimulando) o homem que odeia, mas no coração está maquinando enganos. | 24 Ustami wróg zwodzi - a w sercu kryje podstęp. |
| 25 Quando ele te falar num tom amável não te fies nele, porque tem sete abominações no seu coração. | 25 Nie ufaj miłemu głosowi, gdyż siedem ohyd ma w sercu; |
| 26 Aquele que oculta o seu ódio debaixo duma aparência fingida, verá a sua malícia descoberta na assembleia pública. | 26 choć się zatai nienawiść podstępnie, to złość się wyda na zgromadzeniu. |
| 27 Quem abre a cova cairá nela; e a pedra cairá sobre aquele que a rolou. | 27 Kto kopie dół - weń wpada, a kamień wraca na tego, co go toczy. |
| 28 A língua enganadora causa muitos males, e a boca aduladora é causa de ruína. | 28 Fałszywy język nie znosi skrzywdzonych, usta przymilne powodem zguby. |