| 1 Gdy Jakub dowiedział się, że jest zboże w Egipcie, rzekł do swoich synów: Czemu się ociągacie? | 1 When Jacob learned that there was grain in Egypt, he said to his sons, "Why do you look at one another?" |
| 2 I dodał: Właśnie słyszałem, że w Egipcie jest zboże, idźcie tam i zakupcie dla nas zboża, abyśmy przetrwali i nie pomarli. | 2 And he said, "Behold, I have heard that there is grain in Egypt; go down and buy grain for us there, that we may live, and not die." |
| 3 Dziesięciu braci Józefa udało się zatem do Egiptu, aby tam kupić zboża. | 3 So ten of Joseph's brothers went down to buy grain in Egypt. |
| 4 Beniamina, brata Józefa, Jakub nie posłał wraz z synami; pomyślał bowiem: Jeszcze go może spotkać jakaś zła przygoda. | 4 But Jacob did not send Benjamin, Joseph's brother, with his brothers, for he feared that harm might befall him. |
| 5 Kiedy synowie Izraela przybyli wraz z innymi, którzy tam również się udawali, aby kupić zboża bo głód był w Kanaanie, | 5 Thus the sons of Israel came to buy among the others who came, for the famine was in the land of Canaan. |
| 6 Józef sprawował władzę w kraju i on to sprzedawał zboże wszystkim mieszkańcom tego kraju. Bracia Józefa, przybywszy do niego, oddali mu pokłon twarzą do ziemi. | 6 Now Joseph was governor over the land; he it was who sold to all the people of the land. And Joseph's brothers came, and bowed themselves before him with their faces to the ground. |
| 7 Gdy Józef ujrzał swoich braci, poznał ich; jednak udał, że jest im obcy, i przemówił do nich surowo tymi słowami: Skąd przyszliście? Odpowiedzieli: Z Kanaanu, aby kupić żywności. | 7 Joseph saw his brothers, and knew them, but he treated them like strangers and spoke roughly to them. "Where do you come from?" he said. They said, "From the land of Canaan, to buy food." |
| 8 Józef poznawszy ich, mimo że oni go nie poznali, | 8 Thus Joseph knew his brothers, but they did not know him. |
| 9 przypomniał sobie sny, jakie miał niegdyś, i rzekł: Jesteście szpiegami! Przyszliście, aby obejrzeć miejsca nieobwarowane w tym kraju! | 9 And Joseph remembered the dreams which he had dreamed of them; and he said to them, "You are spies, you have come to see the weakness of the land." |
| 10 A oni na to: Nie, panie! Słudzy twoi przybyli tylko dla zakupienia żywności. | 10 They said to him, "No, my lord, but to buy food have your servants come. |
| 11 Jesteśmy wszyscy synami jednego człowieka. Jesteśmy uczciwi. My, słudzy twoi, nigdy nie byliśmy szpiegami. | 11 We are all sons of one man, we are honest men, your servants are not spies." |
| 12 Ale on im rzekł: Nie. Przyszliście obejrzeć miejsca nieobwarowane tego kraju! | 12 He said to them, "No, it is the weakness of the land that you have come to see." |
| 13 Wtedy powiedzieli: Było nas dwunastu braci, sług twoich, synów jednego człowieka w Kanaanie. Najmłodszy jest obecnie przy naszym ojcu, a jednego już nie ma. | 13 And they said, "We, your servants, are twelve brothers, the sons of one man in the land of Canaan; and behold, the youngest is this day with our father, and one is no more." |
| 14 Józef rzekł do nich: Jest tak, jak wam mówię: jesteście szpiegami! | 14 But Joseph said to them, "It is as I said to you, you are spies. |
| 15 Co do tego zostaniecie wybadani. Na życie faraona! Nie wyjdziecie stąd, chyba że przybędzie tu wasz brat najmłodszy. | 15 By this you shall be tested: by the life of Pharaoh, you shall not go from this place unless your youngest brother comes here. |
| 16 Wyprawcie jednego z was po waszego brata, wy zaś pozostaniecie w więzieniu, aby można było zbadać, czy to, co powiedzieliście, jest prawdą; jeśli okaże się, że nie - na życie faraona! - jesteście szpiegami. | 16 Send one of you, and let him bring your brother, while you remain in prison, that your words may be tested, whether there is truth in you; or else, by the life of Pharaoh, surely you are spies." |
| 17 I oddał ich pod straż na trzy dni. | 17 And he put them all together in prison for three days. |
| 18 A trzeciego dnia Józef rzekł do nich: Jeśli chcecie ocalić życie, uczyńcie to - bo ja czczę Boga. | 18 On the third day Joseph said to them, "Do this and you will live, for I fear God: |
| 19 Skoro jesteście uczciwi, niechaj jeden wasz brat pozostanie w więzieniu, w którym was osadzono, wy zaś idźcie, zawieźcie zboże dla wyżywienia waszych rodzin. | 19 if you are honest men, let one of your brothers remain confined in your prison, and let the rest go and carry grain for the famine of your households, |
| 20 Potem przyprowadzicie do mnie najmłodszego brata waszego, aby się potwierdziły słowa wasze i nie spotkała was śmierć. I tak uczynili. | 20 and bring your youngest brother to me; so your words will be verified, and you shall not die." And they did so. |
| 21 Mówili między sobą: Ach, zawiniliśmy przeciwko bratu naszemu, patrząc na jego strapienie, kiedy nas błagał o litość, a nie wysłuchaliśmy go! Dlatego przyszło na nas to nieszczęście. | 21 Then they said to one another, "In truth we are guilty concerning our brother, in that we saw the distress of his soul, when he besought us and we would not listen; therefore is this distress come upon us." |
| 22 Ruben zaś tak im wtedy powiedział: Czyż wam tego nie mówiłem: Nie dopuszczajcie się wykroczenia względem tego chłopca; ale nie usłuchaliście mnie. Toteż teraz żąda się odpowiedzialności za jego krew! | 22 And Reuben answered them, "Did I not tell you not to sin against the lad? But you would not listen. So now there comes a reckoning for his blood." |
| 23 Nie wiedzieli zaś, że Józef to rozumie, bo rozmawiał z nimi przez tłumacza. | 23 They did not know that Joseph understood them, for there was an interpreter between them. |
| 24 Odszedłszy więc od nich, rozpłakał się. Potem wrócił do nich i mówiąc do nich odłączył od nich Symeona i w ich obecności kazał go związać. | 24 Then he turned away from them and wept; and he returned to them and spoke to them. And he took Simeon from them and bound him before their eyes. |
| 25 Potem Józef dał rozkaz, aby napełniono zbożem ich worki i aby do każdego worka włożono dane przez nich pieniądze, ponadto aby im dano żywności na drogę. I tak też im uczyniono. | 25 And Joseph gave orders to fill their bags with grain, and to replace every man's money in his sack, and to give them provisions for the journey. This was done for them. |
| 26 Oni zaś włożywszy swe zboże na osły, ruszyli w drogę. | 26 Then they loaded their asses with their grain, and departed. |
| 27 Gdy w gospodzie jeden z nich rozwiązał swój worek, aby dać obroku swemu osłu, spostrzegł pieniądze; były one bowiem na wierzchu w jego torbie. | 27 And as one of them opened his sack to give his ass provender at the lodging place, he saw his money in the mouth of his sack; |
| 28 I rzekł do swych braci: Zwrócono mi pieniądze, oto są one w mojej torbie. Wtedy oni osłupieli i z lękiem pytali jeden drugiego: Cóż to nam Bóg uczynił? | 28 and he said to his brothers, "My money has been put back; here it is in the mouth of my sack!" At this their hearts failed them, and they turned trembling to one another, saying, "What is this that God has done to us?" |
| 29 A gdy przybyli do Kanaanu, do swego ojca Jakuba, opowiedzieli mu wszystko, co im się przytrafiło, tymi słowami: | 29 When they came to Jacob their father in the land of Canaan, they told him all that had befallen them, saying, |
| 30 Ów władca tego kraju przemawiał do nas surowo i wziął nas za szpiegów. | 30 "The man, the lord of the land, spoke roughly to us, and took us to be spies of the land. |
| 31 Powiedzieliśmy mu: Jesteśmy uczciwi i nigdy nie byliśmy szpiegami; | 31 But we said to him, 'We are honest men, we are not spies; |
| 32 było nas dwunastu braci, synów [jednego] ojca, jednego [z nas już] nie ma, a najmłodszy jest obecnie przy naszym ojcu w Kanaanie. | 32 we are twelve brothers, sons of our father; one is no more, and the youngest is this day with our father in the land of Canaan.' |
| 33 Wtedy rzekł do nas ów władca kraju: Po tym poznam, czy jesteście uczciwi: jednego waszego brata zostawcie u mnie, weźcie zboże dla wyżywienia waszych rodzin i idźcie. | 33 Then the man, the lord of the land, said to us, 'By this I shall know that you are honest men: leave one of your brothers with me, and take grain for the famine of your households, and go your way. |
| 34 A potem przyprowadźcie mi waszego najmłodszego brata, i wtedy poznam, że nie jesteście szpiegami, ale ludźmi uczciwymi. Ja wam oddam waszego brata, wy zaś będziecie mogli poruszać się po tym kraju. | 34 Bring your youngest brother to me; then I shall know that you are not spies but honest men, and I will deliver to you your brother, and you shall trade in the land.'" |
| 35 A gdy opróżniali worki, każdy znalazł w swoim worku sakiewkę z pieniędzmi. Na widok sakiewek z pieniędzmi zatrwożyli się tak oni, jak również ich ojciec. | 35 As they emptied their sacks, behold, every man's bundle of money was in his sack; and when they and their father saw their bundles of money, they were dismayed. |
| 36 Powiedział ich ojciec Jakub: Już mnie [dwóch] pozbawiliście: Józefa nie ma, Symeona nie ma, a teraz Beniamina chcecie zabrać. We mnie przecież godzi to wszystko. | 36 And Jacob their father said to them, "You have bereaved me of my children: Joseph is no more, and Simeon is no more, and now you would take Benjamin; all this has come upon me." |
| 37 Wtedy Ruben przemówił do ojca tymi słowami: Będziesz mógł zabić obu moich synów, jeśli ci go nie przyprowadzę! Oddaj go pod moją opiekę, a ja zwrócę go tobie. | 37 Then Reuben said to his father, "Slay my two sons if I do not bring him back to you; put him in my hands, and I will bring him back to you." |
| 38 Ale Jakub odpowiedział: Nie pójdzie syn mój z wami! Brat jego bowiem już nie żyje i on jeden tylko mi pozostał. Jeśli go spotka jakie nieszczęście, gdy pójdzie z wami, sprawicie, że moja siwizna zstąpi do Szeolu i to w wielkim żalu! | 38 But he said, "My son shall not go down with you, for his brother is dead, and he only is left. If harm should befall him on the journey that you are to make, you would bring down my gray hairs with sorrow to Sheol." |
