Sirach 37

NEW AMERICAN BIBLE	Biblia Tysiąclecia
1 Every friend declares his friendship, but there are friends who are friends in name only.	1 Każdy przyjaciel mówi: Jestem i ja twoim przyjacielem, ale zdarza się przyjaciel tylko z imienia.
2 Is it not a sorrow unto death when your bosom companion becomes your enemy?	2 Czyż nie jest śmiertelną udręką, gdy towarzysz i przyjaciel zmienia się w nieprzyjaciela?
3 "Alas, my companion! Why were you created to blanket the earth with deceit?"	3 O przewrotna skłonności! Czemu zostałaś stworzona, by okryć ziemię podstępem?
4 A false friend will share your joys, but in time of trouble he stands afar off.	4 W pomyślności towarzysz cieszy się wraz z przyjacielem, a w czasie utrapienia staje przeciw niemu.
5 A true friend will fight with you against the foe, against your enemies he will be your shield-bearer.	5 Towarzysz z przyjacielem trudzi się, by mieć pokarm, a w razie wojny chwyci za tarczę.
6 Forget not your comrade during the battle, and neglect him not when you distribute your spoils.	6 Nie zapomnij w duszy swej o przyjacielu i nie trać pamięci o nim wśród bogactw!
7 Every counselor points out a way, but some counsel ways of their own;	7 Każdy doradca wysoko ceni swą radę, a przecież bywa i taki, który doradza na swoją korzyść.
8 Be on the alert when one proffers advice, find out first of all what he wants. For he may be thinking of himself alone; why should the profit fall to him?	8 Strzeż się doradcy, a najpierw poznaj, jakie są jego potrzeby, - albowiem taki na swoją korzyść doradza - czy czasem nie zyska on czegoś na tobie, jakby losem,
9 He may tell you how good your way will be, and then stand by to watch your misfortune.	9 i aby, mówiąc ci: Dobra jest twoja droga, nie stanął z przeciwka, by patrzeć na to, co przyjdzie na ciebie.
10 Seek no advice from one who regards you with hostility; from those who envy you, keep your intentions hidden.	10 Nie naradzaj się z tym, kto na cię patrzy krzywym okiem, a przed tymi, co ci zazdroszczą, ukryj zamiary!
11 Speak not to a woman about her rival, nor to a coward about war, to a merchant about business, to a buyer about value, to a miser about generosity, to a cruel man about mercy, to a lazy man about work, to a seasonal laborer about the harvest, to an idle slave about a great task: pay no attention to any advice they give.	11 [Nie naradzaj się] z kobietą co do jej rywalki, z tchórzliwym co do wojny, z kupcem co do zamiany towarów, z handlarzem co do sprzedaży, z zawistnym co do wdzięczności, z niemiłosiernym co do dobroczynności, z leniwym co do jakiejkolwiek pracy, z okresowym najemnikiem co do zakończenia zajęcia, z niewolnikiem opieszałym co do wielkiej pracy - gdy
12 Instead, associate with a religious man, who you are sure keeps the commandments; Who is like-minded with yourself and will feel for you if you fall.	12 Natomiast z człowiekiem pobożnym podtrzymuj znajomość, a także z tym, o którym wiesz, że strzeże przykazań, którego dusza podobna do twej duszy, i kto jeślibyś upadł, będzie współczuł tobie.
13 Then, too, heed your own heart's counsel; for what have you that you can depend on more?	13 Następnie trzymaj się rady twego serca, gdyż nad nią nie masz nic godniejszego wiary.
14 A man's conscience can tell him his situation better than seven watchmen in a lofty tower.	14 Dusza bowiem człowieka zwykła czasem więcej objawić niż siedem czat siedzących wysoko dla wypatrywania.
15 Most important of all, pray to God to set your feet in the path of truth.	15 A ponad to wszystko proś Najwyższego, aby po drodze prawdy kierował twoimi krokami.
16 A word is the source of every deed; a thought, of every act.	16 Początkiem każdego dzieła - słowo, a przed każdym działaniem - myśl.
17 The root of all conduct is the mind; four branches it shoots forth:	17 Korzeniem zamierzeń jest serce, skąd wyrastają cztery gałęzie:
18 Good and evil, death and life, their absolute mistress is the tongue.	18 dobro i zło, życie i śmierć, a nad tym wszystkim język ma pełną władzę.
19 A man may be wise and benefit many, yet be of no use to himself.	19 Bywa mędrzec, który jest mądry dla wielu innych, a dla siebie samego jest niczym;
20 Though a man may be wise, if his words are rejected he will be deprived of all enjoyment.	20 bywa mędrzec, który przez swe mowy jest znienawidzony i wykluczą go z każdej wspaniałej uczty,
21 When a man is wise to his own advantage, the fruits of his knowledge are seen in his own person;	21 nie da mu Pan uznania u innych, gdyż nie ma on żadnej mądrości.
22 When a man is wise to his people's advantage, the fruits of his knowledge are enduring:	22 Bywa mędrzec, który jest mądry dla siebie samego, a owoce jego wiedzy okazują się na jego ciele.
23 Limited are the days of one man's life, but the life of Israel is days without number.	23 Bywa mędrzec, który naród swój wychowuje, a owoce jego rozumu są niezawodne.
24 One wise for himself has full enjoyment, and all who see him praise him;	24 Kto jest mądry dla siebie, napełniony będzie zadowoleniem, a wszyscy, którzy go widzieć będą, nazwą go szczęśliwym.
25 One wise for his people wins a heritage of glory, and his name endures forever.	25 Życie człowieka ma dni ograniczone, lecz nieprzeliczone są dni Izraela.
26 My son, while you are well, govern your appetite so that you allow it not what is bad for you;	26 Mądry uzyska chwałę u swego narodu, a imię jego żyć będzie na wieki.
27 For not every food is good for everyone, nor is everything suited to every taste.	27 Synu, w życiu doświadczaj siebie samego, patrz, co jest złem dla ciebie, i tego sobie odmów!
28 Be not drawn after every enjoyment, neither become a glutton for choice foods,	28 Nie wszystko służy wszystkim i nie każdy we wszystkim ma upodobanie.
29 For sickness comes with overeating, and gluttony brings on biliousness.	29 Na żadnej uczcie nie bądź nienasycony i nie rzucaj się na potrawy!
30 Through lack of self-control many have died, but the abstemious man prolongs his life.	30 Z przejedzenia powstaje choroba, a nieumiarkowanie powoduje rozstrój żołądka.
	31 Z przejedzenia wielu umarło, ale umiarkowany przedłuży swe życie.