Exodus 16

Revised Standard Version Catholic Edition	Biblia Tysiąclecia
1 They set out from Elim, and all the congregation of the people of Israel came to the wilderness of Sin, which is between Elim and Sinai, on the fifteenth day of the second month after they had departed from the land of Egypt.	1 Następnie wyruszyli z Elim. Przybyło zaś całe zgromadzenie Izraelitów na pustynię Sin, położoną między Elim a Synajem, piętnastego dnia drugiego miesiąca od ich wyjścia z ziemi egipskiej.
2 And the whole congregation of the people of Israel murmured against Moses and Aaron in the wilderness,	2 I zaczęło szemrać na pustyni całe zgromadzenie Izraelitów przeciw Mojżeszowi i przeciw Aaronowi.
3 and said to them, "Would that we had died by the hand of the LORD in the land of Egypt, when we sat by the fleshpots and ate bread to the full; for you have brought us out into this wilderness to kill this whole assembly with hunger."	3 Izraelici mówili im: Obyśmy pomarli z ręki Pana w ziemi egipskiej, gdzieśmy zasiadali przed garnkami mięsa i jadali chleb do sytości! Wyprowadziliście nas na tę pustynię, aby głodem umorzyć całą tę rzeszę.
4 Then the LORD said to Moses, "Behold, I will rain bread from heaven for you; and the people shall go out and gather a day's portion every day, that I may prove them, whether they will walk in my law or not.	4 Pan powiedział wówczas do Mojżesza: Oto ześlę wam chleb z nieba, na kształt deszczu. I będzie wychodził lud, i każdego dnia będzie zbierał według potrzeby dziennej. Chcę ich także doświadczyć, czy pójdą za moimi rozkazami czy też nie.
5 On the sixth day, when they prepare what they bring in, it will be twice as much as they gather daily."	5 Lecz w dniu szóstym zrobią zapas tego, co przyniosą, a będzie to podwójna ilość tego, co będą zbierać codziennie.
6 So Moses and Aaron said to all the people of Israel, "At evening you shall know that it was the LORD who brought you out of the land of Egypt,	6 Mojżesz i Aaron powiedzieli do społeczności Izraelitów: Tego wieczora ujrzycie, że to Pan wyprowadził was z ziemi egipskiej.
7 and in the morning you shall see the glory of the LORD, because he has heard your murmurings against the LORD. For what are we, that you murmur against us?"	7 A rano ujrzycie chwałę Pana, gdyż usłyszał On, że szemrzecie przeciw Panu. Czymże my jesteśmy, że szemrzecie przeciw nam?
8 And Moses said, "When the LORD gives you in the evening flesh to eat and in the morning bread to the full, because the LORD has heard your murmurings which you murmur against him--what are we? Your murmurings are not against us but against the LORD."	8 Mojżesz powiedział: Wieczorem Pan da wam mięso do jedzenia, a rano chleb do sytości, bo słyszał Pan szemranie wasze przeciw Niemu. Czymże bowiem my jesteśmy? Nie szemraliście przeciwko nam, ale przeciw Panu!
9 And Moses said to Aaron, "Say to the whole congregation of the people of Israel, 'Come near before the LORD, for he has heard your murmurings.'"	9 Mojżesz rzekł do Aarona: Powiedz całemu zgromadzeniu Izraelitów: Zbliżcie się do Pana, gdyż słyszał wasze szemrania.
10 And as Aaron spoke to the whole congregation of the people of Israel, they looked toward the wilderness, and behold, the glory of the LORD appeared in the cloud.	10 W czasie przemowy Aarona do całego zgromadzenia Izraelitów spojrzeli ku pustyni i ukazała się im w obłoku chwała Pana.
11 And the LORD said to Moses,	11 I przemówił Pan do Mojżesza tymi słowami:
12 "I have heard the murmurings of the people of Israel; say to them, 'At twilight you shall eat flesh, and in the morning you shall be filled with bread; then you shall know that I am the LORD your God.'"	12 Słyszałem szemranie Izraelitów. Powiedz im tak: O zmierzchu będziecie jeść mięso, a rano nasycicie się chlebem. Poznacie wtedy, że Ja, Pan, jestem waszym Bogiem.
13 In the evening quails came up and covered the camp; and in the morning dew lay round about the camp.	13 Rzeczywiście wieczorem przyleciały przepiórki i pokryły obóz, a nazajutrz rano warstwa rosy leżała dokoła obozu.
14 And when the dew had gone up, there was on the face of the wilderness a fine, flake-like thing, fine as hoarfrost on the ground.	14 Gdy się warstwa rosy uniosła ku górze, wówczas na pustyni leżało coś drobnego, ziarnistego, niby szron na ziemi.
15 When the people of Israel saw it, they said to one another, "What is it?" For they did not know what it was. And Moses said to them, "It is the bread which the LORD has given you to eat.	15 Na widok tego Izraelici pytali się wzajemnie: Co to jest? - gdyż nie wiedzieli, co to było. Wtedy powiedział do nich Mojżesz: To jest chleb, który daje wam Pan na pokarm.
16 This is what the LORD has commanded: 'Gather of it, every man of you, as much as he can eat; you shall take an omer apiece, according to the number of the persons whom each of you has in his tent.'"	16 To zaś nakazał wam Pan: Każdy z was zbierze dla siebie według swej potrzeby, omer na głowę. Każdy z was przyniesie według liczby osób, które należą do jego namiotu.
17 And the people of Israel did so; they gathered, some more, some less.	17 Izraelici uczynili tak i zebrali jedni dużo, drudzy mało.
18 But when they measured it with an omer, he that gathered much had nothing over, and he that gathered little had no lack; each gathered according to what he could eat.	18 Gdy mierzyli swój zbiór omerem, to ten, który zebrał wiele, nie miał nic zbywającego, kto zaś za mało zebrał, nie miał żadnego braku - - każdy zebrał według swych potrzeb.
19 And Moses said to them, "Let no man leave any of it till the morning."	19 Następnie Mojżesz powiedział do nich: Niechaj nikt nie pozostawia nic z tego do następnego rana.
20 But they did not listen to Moses; some left part of it till the morning, and it bred worms and became foul; and Moses was angry with them.	20 Niektórzy nie posłuchali Mojżesza i pozostawili trochę na następne rano. Jednak tworzyły się robaki i nastąpiło gnicie. I rozgniewał się na nich Mojżesz.
21 Morning by morning they gathered it, each as much as he could eat; but when the sun grew hot, it melted.	21 Zbierali to każdego rana, każdy według swych potrzeb. Lecz gdy słońce goręcej przygrzewało, topniało.
22 On the sixth day they gathered twice as much bread, two omers apiece; and when all the leaders of the congregation came and told Moses,	22 W szóstym zaś dniu zbierali podwójną ilość pożywienia, dwa omery na każdego. I przybyli wszyscy przełożeni zgromadzenia, i donieśli to Mojżeszowi.
23 he said to them, "This is what the LORD has commanded: 'Tomorrow is a day of solemn rest, a holy sabbath to the LORD; bake what you will bake and boil what you will boil, and all that is left over lay by to be kept till the morning.'"	23 A on rzekł do nich: Oto, co Pan chciał wam powiedzieć: Dniem świętym spoczynku, szabatem poświęconym dla Pana, jest dzień jutrzejszy. Upieczcie, co chcecie upiec, i ugotujcie, co chcecie ugotować. Wszystko zaś, co wam zbywa, odłóżcie na dzień następny.
24 So they laid it by till the morning, as Moses bade them; and it did not become foul, and there were no worms in it.	24 I odłożyli na następny dzień według nakazu Mojżesza. nie nastąpiło gnicie, ani też nie tworzyły się tam robaki.
25 Moses said, "Eat it today, for today is a sabbath to the LORD; today you will not find it in the field.	25 Mojżesz powiedział: Jedzcie to dzisiaj, albowiem dzisiaj jest szabat ku czci Pana! Dzisiaj nie znajdziecie tego na polu.
26 Six days you shall gather it; but on the seventh day, which is a sabbath, there will be none."	26 Przez sześć dni możecie zbierać, jednak w dniu siódmym jest szabat i nie będzie nic tego dnia.
27 On the seventh day some of the people went out to gather, and they found none.	27 Niektórzy z ludu wyszli siódmego dnia, aby zbierać, ale nic nie znaleźli.
28 And the LORD said to Moses, "How long do you refuse to keep my commandments and my laws?	28 Wówczas Pan powiedział do Mojżesza: Jakże długo jeszcze będziecie się wzbraniali zachowywać moje nakazy i moje prawa?
29 See! The LORD has given you the sabbath, therefore on the sixth day he gives you bread for two days; remain every man of you in his place, let no man go out of his place on the seventh day."	29 Patrzcie! Pan nakazał wam szabat i dlatego w szóstym dniu dał wam pokarm na dwa dni. Każdy przeto z was pozostanie w domu! W dniu siódmym żaden z was niech nie opuszcza swego miejsca zamieszkania.
30 So the people rested on the seventh day.	30 I stosownie do tego lud obchodził dnia siódmego szabat.
31 Now the house of Israel called its name manna; it was like coriander seed, white, and the taste of it was like wafers made with honey.	31 Dom Izraela nadał temu pokarmowi nazwę manna. Była ona biała jak ziarno kolendra i miała smak placka z miodem.
32 And Moses said, "This is what the LORD has commanded: 'Let an omer of it be kept throughout your generations, that they may see the bread with which I fed you in the wilderness, when I brought you out of the land of Egypt.'"	32 Mojżesz rzekł: Oto, co nakazał Pan: Napełnijcie omer i przechowajcie go dla waszych późniejszych pokoleń, aby ujrzeli pokarm, którym żywiłem was na pustyni po wyprowadzeniu z ziemi egipskiej.
33 And Moses said to Aaron, "Take a jar, and put an omer of manna in it, and place it before the LORD, to be kept throughout your generations."	33 Mojżesz rzekł do Aarona: Weź naczynie i napełnij je omerem manny, i złóż ją przed Panem, aby przechować ją dla waszych późniejszych pokoleń.
34 As the LORD commanded Moses, so Aaron placed it before the testimony, to be kept.	34 Aaron położył je przed świadectwem, aby przechować - jak to Pan nakazał Mojżeszowi.
35 And the people of Israel ate the manna forty years, till they came to a habitable land; they ate the manna, till they came to the border of the land of Canaan.	35 Izraelici jedli mannę przez czterdzieści lat, aż przybyli do ziemi zamieszkałej. Jedli mannę, aż przybyli do granic ziemi Kanaan.
36 (An omer is the tenth part of an ephah.)	36 Omer zaś jest dziesiątą częścią efy.