2 Chronicles 9

Revised Standard Version Catholic Edition	Biblia Tysiąclecia
1 Now when the queen of Sheba heard of the fame of Solomon she came to Jerusalem to test him with hard questions, having a very great retinue and camels bearing spices and very much gold and precious stones. When she came to Solomon, she told him all that was on her mind.	1 Również i królowa Saby, usłyszawszy rozgłos o Salomonie, przybyła, aby przez roztrząsanie trudnych zagadnień osobiście przekonać się w Jerozolimie o [mądrości] Salomona. [Przybyła] ze świetnym orszakiem i wielbłądami dźwigającymi wonności i bardzo dużo złota oraz drogocennych kamieni. Następnie przyszła do Salomona i odbyła z nim rozmowę o wszystkim, co postanowiła.
2 And Solomon answered all her questions; there was nothing hidden from Solomon which he could not explain to her.	2 Salomon zaś udzielił jej wyjaśnień dotyczących wszystkich zagadnień, przez nią poruszonych. Nie było zagadnienia nieznanego Salomonowi, którego by jej nie wyjaśnił.
3 And when the queen of Sheba had seen the wisdom of Solomon, the house that he had built,	3 Gdy królowa Saby ujrzała całą mądrość Salomona oraz pałac, który zbudował,
4 the food of his table, the seating of his officials, and the attendance of his servants, and their clothing, his cupbearers, and their clothing, and his burnt offerings which he offered at the house of the LORD, there was no more spirit in her.	4 jak również zaopatrzenie jego stołu w potrawy i napoje, i mieszkanie jego dworu, stanowiska usługujących mu, jego szaty, jego podczaszych i ich ubiory, i jego całopalenia, które składał w świątyni Pańskiej - wówczas wpadła w zachwyt.
5 And she said to the king, "The report was true which I heard in my own land of your affairs and of your wisdom,	5 Dlatego przemówiła do króla: Prawdziwa była wieść, którą usłyszałam w moim kraju o twoich dziełach i o twej mądrości.
6 but I did not believe the reports until I came and my own eyes had seen it; and behold, half the greatness of your wisdom was not told me; you surpass the report which I heard.	6 Jednak nie dowierzałam ich słowom, dopóki sama nie przyjechałam i nie zobaczyłam na własne oczy, że nawet połowy mi nie opowiedziano o ogromie twej mądrości. Przewyższyłeś pogłoski, które usłyszałam.
7 Happy are your wives! Happy are these your servants, who continually stand before you and hear your wisdom!	7 Szczęśliwe twoje żony, szczęśliwi twoi słudzy! Oni wciąż stoją przed twoim obliczem i wsłuchują się w twoją mądrość.
8 Blessed be the LORD your God, who has delighted in you and set you on his throne as king for the LORD your God! Because your God loved Israel and would establish them for ever, he has made you king over them, that you may execute justice and righteousness."	8 Niech będzie błogosławiony Pan, Bóg twój, który ciebie upodobał sobie, aby cię osadzić na swoim tronie jako króla, [oddanego] dla Pana, Boga swego. Z miłości, jaką twój Bóg żywi względem Izraela, [chcąc] zapewnić mu trwanie na wieki ustanowił cię nad nim królem dla wykonywania prawa i sprawiedliwości.
9 Then she gave the king a hundred and twenty talents of gold, and a very great quantity of spices, and precious stones: there were no spices such as those which the queen of Sheba gave to King Solomon.	9 Następnie dała królowi sto dwadzieścia talentów złota i bardzo dużo wonności oraz drogocennych kamieni. Nigdy nie było więcej wonności od tych, które królowa Saby dała królowi Salomonowi.
10 Moreover the servants of Huram and the servants of Solomon, who brought gold from Ophir, brought algum wood and precious stones.	10 Także słudzy Hurama i słudzy Salomona, którzy przywozili złoto z Ofiru, sprowadzali drewno sandałowe i drogocenne kamienie.
11 And the king made of the algum wood steps for the house of the LORD and for the king's house, lyres also and harps for the singers; there never was seen the like of them before in the land of Judah.	11 Z tego drewna sandałowego król zrobił podłogi do świątyni Pańskiej i do pałacu królewskiego oraz cytry i harfy dla śpiewaków. Takich, jak te, nie widziano przedtem w ziemi judzkiej.
12 And King Solomon gave to the queen of Sheba all that she desired, whatever she asked besides what she had brought to the king. So she turned and went back to her own land, with her servants.	12 Król Salomon zaś podarował królowej Saby wszystko to, w czym okazała swe upodobanie i czego pragnęła, więcej niż to, co sama przywiozła królowi. Niebawem wyruszyła w drogę powrotną do swego kraju wraz ze swą świtą.
13 Now the weight of gold that came to Solomon in one year was six hundred and sixty-six talents of gold,	13 Waga złota, które co rok dostarczano Salomonowi, wynosiła sześćset sześćdziesiąt sześć talentów złota,
14 besides that which the traders and merchants brought; and all the kings of Arabia and the governors of the land brought gold and silver to Solomon.	14 oprócz opłat handlarzy i kupców wędrownych, którzy je wnosili. Wszyscy królowie arabscy i namiestnicy krajowi wnosili złoto i srebro Salomonowi.
15 King Solomon made two hundred large shields of beaten gold; six hundred shekels of beaten gold went into each shield.	15 Sporządził zatem król Salomon dwieście tarcz z kutego złota, a na każdą tarczę wychodziło sześćset [syklów] kutego złota.
16 And he made three hundred shields of beaten gold; three hundred shekels of gold went into each shield; and the king put them in the House of the Forest of Lebanon.	16 Ponadto trzysta puklerzy z kutego złota, na każdy puklerz wychodziło trzysta syklów złota. Umieścił je król w "Domu Lasu Libanu".
17 The king also made a great ivory throne, and overlaid it with pure gold.	17 Następnie król sporządził wielki tron z kości słoniowej, który wyłożył szczerym złotem.
18 The throne had six steps and a footstool of gold, which were attached to the throne, and on each side of the seat were arm rests and two lions standing beside the arm rests,	18 Tron miał sześć stopni i podnóżek ze złota oraz poręcze po obu stronach siedzenia, a przy poręczach stały dwa lwy.
19 while twelve lions stood there, one on each end of a step on the six steps. The like of it was never made in any kingdom.	19 Na sześciu stopniach stało tam po obu stronach dwanaście lwów. Czegoś takiego nie uczyniono w żadnym królestwie.
20 All King Solomon's drinking vessels were of gold, and all the vessels of the House of the Forest of Lebanon were of pure gold; silver was not considered as anything in the days of Solomon.	20 Wszystkie też naczynia, z których pił król Salomon, były złote, również szczerozłote były wszelkie naczynia "Domu Lasu Libanu". Nie było srebra: nie ceniono go w czasach Salomona.
21 For the king's ships went to Tarshish with the servants of Huram; once every three years the ships of Tarshish used to come bringing gold, silver, ivory, apes, and peacocks.	21 Król bowiem posiadał okręty, które ze sługami Hurama pływały do Tarszisz. Co trzy lata przybywały okręty z Tarszisz, przywożąc złoto i srebro, kość słoniową oraz małpy i pawie.
22 Thus King Solomon excelled all the kings of the earth in riches and in wisdom.	22 Dzięki temu król Salomon bogactwem i mądrością przewyższał wszystkich królów ziemi.
23 And all the kings of the earth sought the presence of Solomon to hear his wisdom, which God had put into his mind.	23 Wszyscy więc królowie ziemi udawali się do Salomona, by posłuchać jego mądrości, jaką Bóg obdarzył jego serce.
24 Every one of them brought his present, articles of silver and of gold, garments, myrrh, spices, horses, and mules, so much year by year.	24 Każdy zaś z nich składał corocznie swój dar: naczynia srebrne i naczynia złote, szaty czy też zbroje lub wonności, konie albo muły.
25 And Solomon had four thousand stalls for horses and chariots, and twelve thousand horsemen, whom he stationed in the chariot cities and with the king in Jerusalem.	25 Miał więc Salomon cztery tysiące przegród dla koni i rydwanów oraz dwanaście tysięcy jezdnych. Rozmieścił ich w miastach rydwanów i przy królu w Jerozolimie.
26 And he ruled over all the kings from the Euphrates to the land of the Philistines, and to the border of Egypt.	26 Panował on wówczas nad wszystkimi królami od Rzeki aż do ziemi filistyńskiej i aż do granicy Egiptu.
27 And the king made silver as common in Jerusalem as stone, and cedar as plentiful as the sycamore of the Shephelah.	27 Srebra zaś król złożył w Jerozolimie tyle, ile kamieni, a cedrów - ile sykomor na Szefeli.
28 And horses were imported for Solomon from Egypt and from all lands.	28 Przywożono też dla Salomona konie z Musri i ze wszystkich krajów.
29 Now the rest of the acts of Solomon, from first to last, are they not written in the history of Nathan the prophet, and in the prophecy of Ahijah the Shilonite, and in the visions of Iddo the seer concerning Jeroboam the son of Nebat?	29 A czyż pozostałe dzieje Salomona, od pierwszych do ostatnich, nie są opisane w Kronice Proroka Natana i w Proroctwie Achiasza z Szilo, i w Widzeniu "Widzącego" Jeddo w sprawie Jeroboama, syna Nebata?
30 Solomon reigned in Jerusalem over all Israel forty years.	30 Królował zatem Salomon w Jerozolimie nad całym Izraelem w ciągu czterdziestu lat.
31 And Solomon slept with his fathers, and was buried in the city of David his father; and Rehoboam his son reigned in his stead.	31 Spoczął Salomon przy swoich przodkach i pochowano go w Mieście Dawida, jego ojca. A jego syn Roboam został w jego miejsce królem.