Genesis 44

Revised Standard Version Catholic Edition	Biblia Tysiąclecia
1 Then he commanded the steward of his house, "Fill the men's sacks with food, as much as they can carry, and put each man's money in the mouth of his sack,	1 Tymczasem [Józef] dał takie polecenie przełożonemu swego domu: Napełnij torby tych ludzi żywnością, ile tylko zdołają unieść, i powkładaj pieniądze na wierzch do torby każdego.
2 and put my cup, the silver cup, in the mouth of the sack of the youngest, with his money for the grain." And he did as Joseph told him.	2 Mój zaś puchar srebrny włożysz na wierzch torby najmłodszego oprócz pieniędzy za zboże. [Przełożony] uczynił tak, jak mu Józef rozkazał.
3 As soon as the morning was light, the men were sent away with their asses.	3 O świcie wyprawiono ich wraz z ich osłami w drogę.
4 When they had gone but a short distance from the city, Joseph said to his steward, "Up, follow after the men; and when you overtake them, say to them, 'Why have you returned evil for good? Why have you stolen my silver cup?	4 Zaledwie jednak wyszli z miasta i jeszcze nie uszli daleko, Józef rzekł do przełożonego domu: Podąż co prędzej za nimi. A gdy ich dogonisz, powiedz im: Czemu odpłaciliście złem za dobro?
5 Is it not from this that my lord drinks, and by this that he divines? You have done wrong in so doing.'"	5 Wszak "to wy skradliście srebrny puchar", ten, z którego pija pan mój i z którego potrafi wróżyć. Źle postąpiliście, dopuszczając się takiego czynu!
6 When he overtook them, he spoke to them these words.	6 Gdy [ten] dogonił ich i powiedział im to,
7 They said to him, "Why does my lord speak such words as these? Far be it from your servants that they should do such a thing!	7 rzekli: Jak możesz, panie mój, mówić takie rzeczy? Dalekie jest od sług twoich takie postępowanie!
8 Behold, the money which we found in the mouth of our sacks, we brought back to you from the land of Canaan; how then should we steal silver or gold from your lord's house?	8 Przecież pieniądze, które znaleźliśmy na wierzchu naszych torb, przynieśliśmy ci z Kanaanu. Jakże więc mielibyśmy dopuszczać się kradzieży złota lub srebra w domu twego pana?
9 With whomever of your servants it be found, let him die, and we also will be my lord's slaves."	9 U którego z twoich sług znajdzie się [ów puchar], ten niechaj umrze; my zaś, mój panie, staniemy się twoimi niewolnikami!
10 He said, "Let it be as you say: he with whom it is found shall be my slave, and the rest of you shall be blameless."	10 A on rzekł: Istotnie, powinno tak być, jak mówicie. Jednakże ten, u którego [puchar] się znajdzie, zostanie niewolnikiem, wy zaś będziecie wolni od winy.
11 Then every man quickly lowered his sack to the ground, and every man opened his sack.	11 Wtedy pospiesznie każdy z nich zdjął swoją torbę, postawił na ziemię i otworzył ją.
12 And he searched, beginning with the eldest and ending with the youngest; and the cup was found in Benjamin's sack.	12 On zaś zaczął przeszukiwać [torby], począwszy od najstarszego, a kończąc na najmłodszym; i w torbie Beniamina znalazł ów puchar.
13 Then they rent their clothes, and every man loaded his ass, and they returned to the city.	13 Wtedy oni rozdarli z żalu swe szaty i objuczywszy każdy swego osła wrócili do miasta.
14 When Judah and his brothers came to Joseph's house, he was still there; and they fell before him to the ground.	14 Gdy Juda oraz jego bracia przyszli do domu Józefa, zastali go tam jeszcze i padli przed nim twarzą ku ziemi.
15 Joseph said to them, "What deed is this that you have done? Do you not know that such a man as I can indeed divine?"	15 A Józef rzekł do nich: Jak mogliście się dopuścić takiego czynu? Czy nie wiedzieliście, że taki człowiek jak ja potrafi wróżyć?
16 And Judah said, "What shall we say to my lord? What shall we speak? Or how can we clear ourselves? God has found out the guilt of your servants; behold, we are my lord's slaves, both we and he also in whose hand the cup has been found."	16 Juda odpowiedział: Cóż mamy rzec tobie, panie mój? Cóż możemy powiedzieć na nasze usprawiedliwienie? Bóg znalazł winę w twoich sługach! Oddajemy się w niewolę tobie, panie mój; zarówno my jak i ten, u którego został znaleziony puchar.
17 But he said, "Far be it from me that I should do so! Only the man in whose hand the cup was found shall be my slave; but as for you, go up in peace to your father."	17 Ale Józef rzekł: Jestem daleki od tego, abym miał tak postąpić. Tylko ten, u którego znaleziono puchar, będzie moim niewolnikiem, wy zaś możecie spokojnie odejść do waszego ojca.
18 Then Judah went up to him and said, "O my lord, let your servant, I pray you, speak a word in my lord's ears, and let not your anger burn against your servant; for you are like Pharaoh himself.	18 Juda podszedłszy do niego, rzekł: Pozwól, panie mój, aby twój sługa powiedział słowo wobec ciebie. I nie gniewaj się na twego sługę, wszakżeś ty jak faraon!
19 My lord asked his servants, saying, 'Have you a father, or a brother?'	19 Pytał mój pan swoje sługi: Czy macie ojca lub brata?
20 And we said to my lord, 'We have a father, an old man, and a young brother, the child of his old age; and his brother is dead, and he alone is left of his mother's children; and his father loves him.'	20 Odpowiedzieliśmy panu mojemu: Mamy starego ojca i jeszcze jednego, najmłodszego brata, zrodzonego przez niego już w starości. Brat tego najmłodszego nie żyje; został on więc jeden z tej samej matki i dlatego ojciec go pokochał.
21 Then you said to your servants, 'Bring him down to me, that I may set my eyes upon him.'	21 Rozkazałeś sługom twoim: Sprowadźcie go do mnie, abym mógł go zobaczyć.
22 We said to my lord, 'The lad cannot leave his father, for if he should leave his father, his father would die.'	22 Powiedzieliśmy panu mojemu: Nie może chłopiec opuścić ojca, bo gdyby go opuścił, ojciec by umarł.
23 Then you said to your servants, 'Unless your youngest brother comes down with you, you shall see my face no more.'	23 Wtedy rzekłeś do swych sług: Jeśli nie przyjdzie z wami wasz najmłodszy brat, nie pokazujcie mi się na oczy.
24 When we went back to your servant my father we told him the words of my lord.	24 Gdy więc przyszliśmy do twego sługi, ojca naszego, powtórzyliśmy mu twe słowa, panie.
25 And when our father said, 'Go again, buy us a little food,'	25 Potem zaś powiedział nam ojciec: Idźcie znów, aby zakupić dla nas żywności.
26 we said, 'We cannot go down. If our youngest brother goes with us, then we will go down; for we cannot see the man's face unless our youngest brother is with us.'	26 Odpowiedzieliśmy: Nie możemy iść. Pójdziemy tylko wtedy, gdy z nami pójdzie nasz najmłodszy brat. Bo nie możemy pokazać się owemu mężowi, jeśli nie będzie z nami naszego najmłodszego brata.
27 Then your servant my father said to us, 'You know that my wife bore me two sons;	27 Wtedy powiedział nam twój sługa, ojciec nasz: Wiecie, że jedna z mych żon urodziła mi dwóch synów.
28 one left me, and I said, Surely he has been torn to pieces; and I have never seen him since.	28 Jeden - wyszedł ode mnie i wtedy pomyślałem sobie, że został rozszarpany, gdyż więcej go już nie widziałem.
29 If you take this one also from me, and harm befalls him, you will bring down my gray hairs in sorrow to Sheol.'	29 Jeżeli i tego drugiego zabierzecie ode mnie i spotka go jakieś nieszczęście, moja siwizna zstąpi do Szeolu wśród niedoli.
30 Now therefore, when I come to your servant my father, and the lad is not with us, then, as his life is bound up in the lad's life,	30 Gdybym więc teraz przyszedł do sługi twego, a mojego ojca, i nie byłoby z nami chłopca tak przez niego umiłowanego,
31 when he sees that the lad is not with us, he will die; and your servants will bring down the gray hairs of your servant our father with sorrow to Sheol.	31 to gdy zobaczy, że go nie ma, umrze. My zaś, słudzy twoi, będziemy przyczyną, że siwizna naszego ojca zstąpi do Szeolu ze zgryzoty.
32 For your servant became surety for the lad to my father, saying, 'If I do not bring him back to you, then I shall bear the blame in the sight of my father all my life.'	32 Ja, sługa twój, wziąłem na siebie odpowiedzialność za tego chłopca względem ojca mego, mówiąc mu: Jeśli go nie przyprowadzę do ciebie, może mi nigdy mój ojciec nie darować mojej winy.
33 Now therefore, let your servant, I pray you, remain instead of the lad as a slave to my lord; and let the lad go back with his brothers.	33 Teraz więc niechaj ja, sługa twój, zostanę zamiast chłopca niewolnikiem pana mego, on zaś niechaj pójdzie ze swymi braćmi.
34 For how can I go back to my father if the lad is not with me? I fear to see the evil that would come upon my father."	34 Bo jakże mógłbym iść do mego ojca, jeśliby nie było go ze mną? Nie chciałbym patrzeć na nieszczęście mego ojca, które by go dotknęło!