Genesis 19

Revised Standard Version Catholic Edition	Biblia Tysiąclecia
1 The two angels came to Sodom in the evening; and Lot was sitting in the gate of Sodom. When Lot saw them, he rose to meet them, and bowed himself with his face to the earth,	1 Owi dwaj aniołowie przybyli do Sodomy wieczorem, kiedy to Lot siedział w bramie Sodomy. Gdy Lot ich ujrzał, wyszedł naprzeciw nich i oddawszy im pokłon do ziemi
2 and said, "My lords, turn aside, I pray you, to your servant's house and spend the night, and wash your feet; then you may rise up early and go on your way." They said, "No; we will spend the night in the street."	2 rzekł: Raczcie, panowie moi, zajść do domu sługi waszego na nocleg; obmyjcie sobie nogi. a rano pójdziecie w dalszą drogę. Ale oni mu rzekli: Nie! Spędzimy noc na dworze.
3 But he urged them strongly; so they turned aside to him and entered his house; and he made them a feast, and baked unleavened bread, and they ate.	3 Gdy on usilnie ich prosił, zgodzili się i weszli do jego domu. On zaś przygotował wieczerzę, poleciwszy upiec chleba przaśnego. I posilili się.
4 But before they lay down, the men of the city, the men of Sodom, both young and old, all the people to the last man, surrounded the house;	4 Zanim jeszcze udali się na spoczynek, mieszkający w Sodomie mężczyźni, młodzi i starzy, ze wszystkich stron miasta, otoczyli dom,
5 and they called to Lot, "Where are the men who came to you tonight? Bring them out to us, that we may know them."	5 wywołali Lota i rzekli do niego: Gdzie tu są ci ludzie, którzy przyszli do ciebie tego wieczoru? Wyprowadź ich do nas, abyśmy mogli z nimi poswawolić!
6 Lot went out of the door to the men, shut the door after him,	6 Lot, który wyszedł do nich do wejścia, zaryglowawszy za sobą drzwi,
7 and said, "I beg you, my brothers, do not act so wickedly.	7 rzekł im: Bracia moi, proszę was, nie dopuszczajcie się tego występku!
8 Behold, I have two daughters who have not known man; let me bring them out to you, and do to them as you please; only do nothing to these men, for they have come under the shelter of my roof."	8 Mam dwie córki, które jeszcze nie żyły z mężczyzną, pozwólcie, że je wyprowadzę do was; postąpicie z nimi, jak się wam podoba, bylebyście tym ludziom niczego nie czynili, bo przecież są oni pod moim dachem!
9 But they said, "Stand back!" And they said, "This fellow came to sojourn, and he would play the judge! Now we will deal worse with you than with them." Then they pressed hard against the man Lot, and drew near to break the door.	9 Ale oni krzyknęli: Odejdź precz! I mówili: Sam jest tu przybyszem i śmie nami rządzić! Jeszcze gorzej z tobą możemy postąpić niż z nimi! I rzucili się gwałtownie na tego męża, na Lota, inni zaś przybliżyli się, aby wyważyć drzwi.
10 But the men put forth their hands and brought Lot into the house to them, and shut the door.	10 Wtedy ci dwaj mężowie, wsunąwszy ręce, przyciągnęli Lota ku sobie do wnętrza domu i zaryglowali drzwi.
11 And they struck with blindness the men who were at the door of the house, both small and great, so that they wearied themselves groping for the door.	11 Tych zaś mężczyzn u drzwi domu, młodych i starych porazili ślepotą. Toteż na próżno usiłowali oni odnaleźć wejście.
12 Then the men said to Lot, "Have you any one else here? Sons-in-law, sons, daughters, or any one you have in the city, bring them out of the place;	12 A potem ci dwaj mężowie rzekli do Lota: Kogokolwiek jeszcze masz w tym mieście, zięcia, synów i córki oraz wszystkich bliskich, wyprowadź stąd.
13 for we are about to destroy this place, because the outcry against its people has become great before the LORD, and the LORD has sent us to destroy it."	13 Mamy bowiem zamiar zniszczyć to miasto, ponieważ oskarżenie przeciw niemu do Pana tak się wzmogło, że Pan posłał nas, aby je zniszczyć.
14 So Lot went out and said to his sons-in-law, who were to marry his daughters, "Up, get out of this place; for the LORD is about to destroy the city." But he seemed to his sons-in-law to be jesting.	14 Wyszedł więc Lot, aby powiedzieć tym, którzy jako [przyszli] zięciowie mieli wziąć jego córki za żony: Chodźcie, wyjdźcie z tego miasta, bo Pan ma je zniszczyć! Oni jednak myśleli, że on żartuje.
15 When morning dawned, the angels urged Lot, saying, "Arise, take your wife and your two daughters who are here, lest you be consumed in the punishment of the city."	15 Gdy już zaczyanło świtać, aniołowie przynaglali Lota, mówiąc: Prędzej, weź żonę i córki, które są przy tobie, abyś nie zginął z winy tego miasta.
16 But he lingered; so the men seized him and his wife and his two daughters by the hand, the LORD being merciful to him, and they brought him forth and set him outside the city.	16 Kiedy zaś on zwlekał, mężowie ci chwycili go, jego żonę i dwie córki za ręce - Pan bowiem litował się nad nim - i wyciągnęli ich, i wyprowadzili poza miasto.
17 And when they had brought them forth, they said, "Flee for your life; do not look back or stop anywhere in the valley; flee to the hills, lest you be consumed."	17 A gdy ich już wyprowadzili z miasta, rzekł jeden z nich: Uchodź, abyś ocalił swe życie. Nie oglądaj się za siebie i nie zatrzymuj się nigdzie w tej okolicy, ale szukaj schronienia w górach, bo inaczej zginiesz!
18 And Lot said to them, "Oh, no, my lords;	18 Ale Lot rzekł do nich: Nie, panie mój!
19 behold, your servant has found favor in your sight, and you have shown me great kindness in saving my life; but I cannot flee to the hills, lest the disaster overtake me, and I die.	19 Jeśli darzysz twego sługę życzliwością, uczyń większą łaskę niż ta, którą mi wyświadczyłeś, ratując mi życie: bo ja nie mogę szukać schronienia w górach, aby tam nie dosięgło mnie nieszczęście i abym nie zginął.
20 Behold, yonder city is near enough to flee to, and it is a little one. Let me escape there--is it not a little one?--and my life will be saved!"	20 Oto jest tu w pobliżu miasto, do którego mógłbym uciec. A choć jest ono małe, w nim znajdę schronienie. Czyż nie jest ono małe? Ja zaś będę mógł ocalić życie.
21 He said to him, "Behold, I grant you this favor also, that I will not overthrow the city of which you have spoken.	21 Odpowiedział mu: Przychylam się i do tej twojej prośby; nie zniszczę więc miasta, o którym mówisz.
22 Make haste, escape there; for I can do nothing till you arrive there." Therefore the name of the city was called Zoar.	22 Szybko zatem schroń się w nim, bo nie mogę dokonać zniszczenia, dopóki tam nie wejdziesz. dlatego dano temu miastu nazwę Soar.
23 The sun had risen on the earth when Lot came to Zoar.	23 Słońce wzeszło już nad ziemią, gdy Lot przybył do Soaru.
24 Then the LORD rained on Sodom and Gomorrah brimstone and fire from the LORD out of heaven;	24 A wtedy Pan spuścił na Sodomę i Gomorę deszcz siarki i ognia od Pana "z nieba".
25 and he overthrew those cities, and all the valley, and all the inhabitants of the cities, and what grew on the ground.	25 I tak zniszczył te miasta oraz całą okolicę wraz ze wszystkimi mieszkańcami miast, a także roślinność.
26 But Lot's wife behind him looked back, and she became a pillar of salt.	26 Żona Lota, która szła za nim, obejrzała się i stała się słupem soli.
27 And Abraham went early in the morning to the place where he had stood before the LORD;	27 Abraham, wstawszy rano, udał się na to miejsce, na którym przedtem stał przed Panem.
28 and he looked down toward Sodom and Gomorrah and toward all the land of the valley, and beheld, and lo, the smoke of the land went up like the smoke of a furnace.	28 I gdy spojrzał w stronę Sodomy i Gomory i na cały obszar dokoła, zobaczył unoszący się nad ziemią gęsty dym, jak gdyby z pieca, w którym topią metal.
29 So it was that, when God destroyed the cities of the valley, God remembered Abraham, and sent Lot out of the midst of the overthrow, when he overthrew the cities in which Lot dwelt.	29 Tak więc Bóg, niszcząc okoliczne miasta, przez wzgląd na Abrahama ocalił Lota od zagłady, jakiej uległy te miasta, w których Lot przedtem mieszkał.
30 Now Lot went up out of Zoar, and dwelt in the hills with his two daughters, for he was afraid to dwell in Zoar; so he dwelt in a cave with his two daughters.	30 Lot wyszedł z Soaru i zamieszkał wraz z dwiema swymi córkami w górach, gdyż bał się pozostawać w tym mieście. A gdy mieszkał z dwiema swymi córkami w pieczarze,
31 And the first-born said to the younger, "Our father is old, and there is not a man on earth to come in to us after the manner of all the earth.	31 rzekła starsza do młodszej: Ojciec nasz wprawdzie już jest stary, ale nie ma w tej okolicy mężczyzny, który by przyszedł do nas na sposób wszystkim właściwy.
32 Come, let us make our father drink wine, and we will lie with him, that we may preserve offspring through our father."	32 Chodź więc, upoimy ojca naszego winem i położymy się z nim, a tak będziemy miały potomstwo z ojca naszego.
33 So they made their father drink wine that night; and the first-born went in, and lay with her father; he did not know when she lay down or when she arose.	33 Upoiły więc swego ojca winem tej samej nocy; wtedy starsza poszła i położyła się przy ojcu swoim, on zaś nawet nie wiedział ani kiedy się kładła, ani kiedy wstała.
34 And on the next day, the first-born said to the younger, "Behold, I lay last night with my father; let us make him drink wine tonight also; then you go in and lie with him, that we may preserve offspring through our father."	34 Nazajutrz rzekła starsza do młodszej: Oto ostatniej nocy ja spałam z ojcem; upójmy go winem także tej nocy i idź ty, i śpij z nim, abyśmy obie miały potomstwo z ojca naszego.
35 So they made their father drink wine that night also; and the younger arose, and lay with him; and he did not know when she lay down or when she arose.	35 Upoiły więc i tej nocy ojca swego winem i poszła młodsza i położyła się przy nim; a on nawet nie wiedział, kiedy się kładła i kiedy wstała.
36 Thus both the daughters of Lot were with child by their father.	36 I tak obie córki Lota stały się brzemienne za sprawą swego ojca.
37 The first-born bore a son, and called his name Moab; he is the father of the Moabites to this day.	37 Starsza, urodziwszy potem syna, dała mu imię Moab. Ten był praojcem dzisiejszych Moabitów.
38 The younger also bore a son, and called his name Ben-ammi; he is the father of the Ammonites to this day.	38 Młodsza również urodziła syna i nazwała go Ben-Ammi. Ten zaś stał się praojcem dzisiejszych Ammonitów.