| 1 Estas são as palavras que Moisés disse a todo o Israel na banda dalém do Jordão, na planície do deserto, defronte do mar Vermelho, entre Faran, Tofel, Laban e Hasekoth, onde há muitíssimo ouro. | 1 Tymi słowami przemawiał Mojżesz do całego Izraela za Jordanem na pustyni, w Arabie naprzeciw Suf, między Paran, Tofel, Laban, Chaserot i Di-Zahab. |
| 2 Há a distância de onze jornadas desde Horeb pelo caminho do monte Seir, até Cadesbame. | 2 Jedenaście dni drogi jest przez góry Seir z Horebu do Kadesz-Barnea. |
| 3 No ano quadragésimo, no undécimo mês, no primeiro dia do mês, Moisés havia referido aos filhos de Israel tudo o que o Senhor lhe tinha ordenado que dissesse, | 3 W czterdziestym roku, jedenastym miesiącu, pierwszym dniu miesiąca powiedział Mojżesz Izraelitom wszystko, co mu Pan dla nich zlecił. |
| 4 depois de ter derrotado Seon, rei dos Amorreus, que habitava em Hesebon, e Og, rei de Basan, que habitava em Astaroth e em Edrai. | 4 Po pokonaniu Sichona, króla Amorytów, mieszkającego w Cheszbonie, i Oga, króla Baszanu, mieszkającego w Asztarot w Edrei, |
| 5 Da banda dalém de Jordão, na terra de Moab, Moisés começou a explicar a lei, dizendo: | 5 za Jordanem, w kraju Moabu, począł Mojżesz wpajać to prawo, mówiąc: |
| 6 O Senhor nosso Deus falou-nos em Horeb, e disse: Tendes-vos demorado muito neste monte: | 6 Pan, nasz Bóg mówił do nas na Horebie: Już dość waszego pobytu na tej górze. |
| 7 voltai e ide ao monte dos Amorreus, e a todos os outros lugares vizinhos, às planícies, às montanhas e aos vales, que ficam para o meio-dia e ao longo da costa do mar, à terra dos Cananeus, e ao Líbano até ao grande rio Eufrates. | 7 Ruszajcie, idźcie, ciągnijcie ku górom Amorytów, do wszystkich pobliskich narodów [osiadłych] w Arabie, w górach, w Szefeli, w Negebie, nad brzegiem morskim, w ziemi Kananejczyków i w Libanie: aż po wielką rzekę Eufrat. |
| 8 Eu vos entrego esta terra: entrai e possuí a terra, que o Senhor jurou dar a vossos pais Abraão, Isaac e Jacob, e à sua descendência depois deles. | 8 Patrzcie, wydaję wam ten kraj. Idźcie, posiądźcie tę ziemię, którą Pan poprzysiągł dać Abrahamowi, Izaakowi, Jakubowi, a po nich ich potomstwu. |
| 9 Nesse mesmo tempo disse-vos: | 9 I rzekłem wam w owym czasie: Ja sam nie mogę już nosić ciężaru was wszystkich. |
| 10 Eu só não posso reger-vos, porque o Senhor vosso Deus vos multiplicou e sois hoje tão numerosos como as estrelas de céu. | 10 Pan, wasz Bóg, rozmnożył was: dziś jesteście liczni niby gwiazdy na niebie. |
| 11 O Senhor Deus de vossos maiores vos muItiplique mil vezes mais e vos abençoe como disse. | 11 A Pan, Bóg ojców naszych, niech was jeszcze tysiąckrotnie pomnoży i błogosławi wam, jak to obiecał. |
| 12 Eu só não posso atender aos vossos negócios, trabalhos e questões. | 12 Jak zdołam sam udźwignąć wasz ciężar, wasze brzemię i wasze spory? |
| 13 Dai-me de entre vós homens sábios e experimentados, de uma vida provada nas vossas tribos, para que eu os constitua vossos chefes. | 13 Wybierzcie sobie w waszych pokoleniach mężów rozumnych, mądrych i szanowanych, abym ich postawił wam na czele. |
| 14 Vós respondestes-me então: É uma boa coisa a que queres fazer. | 14 Odpowiedzieliście mi: Dobre jest, co zamierzasz uczynić. |
| 15 E eu tomei chefes das vossas tribos, homens sábios e provados e constituí-os chefes de milhar, de centena, de cinquentena e de dezena (de homens). | 15 Wtedy wybrałem "spośród głów waszych pokoleń" mężów mądrych, szanowanych i dałem wam ich za waszych przewodników: naczelników nad tysiącami i naczelników nad setkami, naczelników nad pięćdziesięcioma i naczelników nad dziesięcioma jako zwierzchników nad waszymi pokoleniami. |
| 16 Ao mesmo tempo, dei-lhes esta ordem: Ouvi-os, e julgai seguindo a justiça, quer se trate dum cidadão, quer dum estrangeiro. | 16 Wtedy to rozkazałem waszym sędziom: Przesłuchujcie braci waszych, rozstrzygajcie sprawiedliwie spór każdego ze swym bratem czy też obcym. |
| 17 Nenhuma distinção haverá de pessoas; ouvireis o pequeno como o grande: não tereis aceitação de pessoa alguma, porque o juízo é de Deus. Se alguma coisa vos parecer difícil, referi-ma, e eu ouvirei. | 17 W sądzeniu unikajcie stronniczości, wysłuchujcie małego i wielkiego, nie lękajcie się nikogo, gdyż jest to sąd Boży. Gdyby wam sprawa wydawała się za trudna, mnie ją przedstawcie, abym ją wysłuchał. |
| 18 (Desta forma) vos ordenei tudo o que devíeis fazer, | 18 W owym czasie poleciłem wam wszystko, co macie czynić. |
| 19 Tendo partido de Horeb, passamos pelo terrível e grandíssimo deserto que vistes, pelo caminho do monte do Amorreu, conforme o Senhor nosso Deus no-Io tinha mandado. Tendo chegado a Cadesbame, | 19 Potem opuściliśmy Horeb i szliśmy przez całą tę pustynię wielką i straszną, którą widzieliście, w kierunku gór Amorytów, jak nam polecił Pan, nasz Bóg, i doszliśmy do Kadesz-Barnea. |
| 20 eu disse-vos: Chegastes ao monte do Amorreu, que o Senhor nosso Deus nos há-de dar. | 20 Wtedy wam powiedziałem: Przyszliście aż do gór Amorytów, które nam daje Pan, nasz Bóg. |
| 21 Olha a terra que o Senhor teu Deus te dá: sobe e toma posse dela, como o Senhor nosso Deus disse a teus pais: não temas, nem te atemorize nada. | 21 Patrz! Pan, twój Bóg, wydał tobie tę ziemię. Wejdź, weź ją w posiadanie, jak ci obiecał Pan, Bóg twoich ojców. Nie lękaj się, nie trać ducha! |
| 22 Então aproximastes-vos todos de mim, e dissestes: Enviemos homens que explorem a terra, e que nos ensinem por que caminho devemos subir, e para que cidades devemos encaminhar-nos. | 22 Wtedy przystąpiliście do mnie wszyscy i rzekliście: Wyślijmy mężów przed sobą dla zbadania kraju i poznania drogi, którą mamy iść, oraz miast, do których mamy wkroczyć. |
| 23 Como me tivesse parecido bem tal modo de falar, enviei doze homens dentre vós, um por cada tribo, | 23 Rzecz wydała mi się dobra. I wziąłem spośród was dwunastu mężów, po jednym z każdego pokolenia. |
| 24 os quais, tendo-se posto a caminho, e tendo atravessado os montes, chegaram até ao Vale do Cacho: depois de explorada a terra, | 24 Oni wyruszyli, poszli w góry i dotarli aż do doliny Eszkol, którą zbadali. |
| 25 tomando dos seus frutos, para mostrarem a sua fertilidade, no-los trouxeram, e disseram: É boa a terra que o Senhor nosso Deus nós há-de dar. | 25 Wzięli w ręce trochę owocu tej ziemi, przynieśli wam i takie złożyli sprawozdanie: Kraj, który nam daje Pan, nasz Bóg, jest dobry. |
| 26 Vós não quisestes subir (a ela), mas, incrédulos à palavra do Senhor nosso Deus, | 26 Lecz nie chcieliście iść i wzgardziliście nakazem Pan, waszego Boga. |
| 27 murmurastes nas vossas tendas, dizendo: O Senhor tem-nos ódio, e por isso nos tirou dia terra do Egipto para nos entregar nas mãos dos Amorreus, e exterminar-nos. | 27 Szemraliście w namiotach, mówiąc: Z nienawiści do nas wyprowadził nas Pan z ziemi egipskiej, by wydać nas w ręce Amorytów na zagładę. |
| 28 Para onde subiremos? Os exploradores aterraram o nosso coração, dizendo: A multidão é grande, e de estatura mais alta do que a nossa: as cidades são grandes, e fortificadas até ao céu: ali vimos os filhos dos Enacins. | 28 Gdzież pójdziemy? Nasi bracia napełnili nam serce strachem, mówiąc: Lud to jest liczniejszy i wyższy wzrostem od nas, miasta ogromne, obwarowane aż do nieba. Widzieliśmy tam nawet synów Anaka. |
| 29 E eu disse-vos: Não tenhais medo e não os temais: | 29 I rzekłem wam: Nie drżyjcie, nie lękajcie się ich. |
| 30 o Senhor Deus, que é o vosso guia, ele mesmo combaterá por vós, como fez no Egipto à vista de todos. | 30 Pan, Bóg wasz, który idzie przed wami, będzie za was walczył, podobnie jak uczynił w Egipcie na waszych oczach. |
| 31 No deserto (tu mesmo o viste) o Senhor teu Deus te levou por todo o caminho, por onde andaste, como um homem costuma levar o seu filhinho, até que chegásseis a este lugar. | 31 Widziałeś też i na pustyni: Pan niósł cię, jak niesie ojciec swego syna, całą drogę, którą szliście, aż dotarliście do tego miejsca. |
| 32 E nem ainda assim acreditastes no Senhor vosso Deus, | 32 Jednak mimo to nie ufaliście Panu, Bogu waszemu, |
| 33 o qual vos precedeu no caminho, e designou o lugar onde devíeis assentar as tendas, mostrando-vos o caminho de noite com o fogo, de dia com a coluna de nuvem. | 33 idącemu przed wami w drodze, by wam szukać miejsca pod obóz - nocą w ogniu, by wam oświetlać drogę, a za dnia w obłoku. |
| 34 Tendo o Senhor ouvido as vossas murmurações, irado jurou, dizendo: | 34 Gdy usłyszał Pan głos mów waszych, rozgniewał się i przysiągł mówiąc: |
| 35 Nenhum dos homens desta péssima geração verá aquela boa terra, que eu com juramento prometi a vossas pais, | 35 Ani jeden człowiek z tego przewrotnego pokolenia nie ujrzy pięknej krainy, którą poprzysiągłem dać przodkom waszym, |
| 36 excepto Caleb, filho de Jefone. Este vê-la-á, e eu lhe darei a ele e a seus filhos a terra, que ele calcou, porque seguiu o Senhor. | 36 z wyjątkiem Kaleba, syna Jefunnego. On ją zobaczy. Jemu i jego synom dam ten kraj, po którym on chodził, gdyż on okazał pełne posłuszeństwo wobec Pana. |
| 37 Nem é para admirar esta indignação contra o povo, quando o Senhor, irado também contra mim por causa de vós, disse: Nem tu entrarás lá, | 37 Przez was i na mnie rozgniewał się Pan mówiąc: I ty tam nie wejdziesz. |
| 38 mas em teu lugar entrará Josué, filho de Nun, teu ministro: exorta-o e anima-o, e ele dividirá por sorte a terra a Israel. | 38 Jozue, syn Nuna, który ci służy, on tam wejdzie. Jemu dodaj odwagi, gdyż on wprowadzi Izraela w posiadanie [tej ziemi]. |
| 39 As vossas crianças, de quem dissestes que seriam levadas cativas, e os vossos filhos, que hoje (ainda) ignoram a diferença entre o bem e o mal, estes entrarão, a eles darei a terra, e a possuirão. | 39 Najmniejsze dzieci wasze, o których mówiliście, że staną się łupem, i synowie wasi, którzy dziś dobra od zła nie odróżniają, oni tam wejdą, dam ją im, i oni ją posiądą. |
| 40 Mas vós voltai para trás, e ide para o deserto pelo caminho do mar Vermelho. | 40 A wy obróćcie się i idźcie przez pustynię w kierunku Morza Czerwonego. |
| 41 Respondestes-me: Nós pecamos contra o Senhor: subiremos e combateremos, como o Senhor nosso Deus mandou. E, quando vós armados marcháveis para o monte, | 41 Odpowiedzieliście mi: Zgrzeszyliśmy przeciw Panu, pójdziemy i będziemy walczyć, jak nam rozkazał Pan, nasz Bóg. I każdy z was przypasał sobie broń, bo uznaliście za łatwe wejście na góry. |
| 42 o Senhor disse-me: Dize-lhes: Não subais nem pelejeis, porque eu não estou convosco, para que não sucumbais diante dos vossos inimigos. | 42 I rzekł Pan do mnie: Powiedz im: Nie chodźcie, nie walczcie, gdyż nie jestem wśród was, byście nie byli rozgromieni przez wrogów. |
| 43 Eu falei-vos, e não me ouvistes, mas, opondo-vos ao mandado do Senhor, inchados de soberba, subistes ao monte. | 43 Ostrzegałem was, lecz nie chcieliście słuchać, wzgardziliście nakazem Pana, ruszyliście, poszliście w góry. |
| 44 Tendo saído então o Amorreu, que habitava sobre os montes, e indo ao vosso encontro, perseguiu-vos como as abelhas costumam perseguir, e retalhou-vos desde Seir até Horma. | 44 Wyszli naprzeciw wam Amoryci, mieszkający w tych górach, gonili was, jak to czynią pszczoły, i pobili was w Seirze aż do Chorma. |
| 45 Como, depois de terdes voltado, chorásseis diante do Senhor, de não vos ouviu, nem se quis dobrar aos vossos rogos. | 45 Wróciliście i płakaliście przed Panem, a nie wysłuchał Pan waszego wołania i nie zwrócił na was uwagi. |
| 46 Por isso ficastes muito tempo em Cadesbarne. | 46 Zatrzymaliście się w Kadesz na wiele dni - na cały czas waszego pobytu. |
