| 1 José foi, pois, levar a nova a Faraó, dizendo: Meu pai e meus irmãos, com as suas ovelhas, rebanhos e com tudo o que possuem, vieram da terra de Canaan: e eis que estão parados na terra de Gessen. | 1 Józef wszedłszy do faraona oznajmił mu: Ojciec mój i moi bracia z trzodami, bydłem i całym ich dobytkiem przybyli z ziemi Kanaan i są już w kraju Goszen. |
| 2 Apresentou também ao rei os cinco últimos de seus irmãos. | 2 Po czym Józef przedstawił faraonowi pięciu swych braci, których zabrał z sobą. |
| 3 (Faraó) perguntou-lhes: Que ocupação tendes? Eles responderam: Nós, teus servos, somos proprietários de gado, (como o foram) nossos pais. | 3 Faraon zapytał jego braci: Jakie jest wasze zajęcie? Odpowiedzieli mu: Pasterzami trzód jesteśmy zarówno my, słudzy twoi, jak i nasi przodkowie. |
| 4 Viemos habitar como peregrinos na tua terra, porque não há erva para os rebanhos dos teus servos, e a fome vai crescendo; suplicamos-te que ordenes que nós, teus servos, habitemos na terra de Gessen. | 4 I dalej mówili do faraona: Przybyliśmy, aby się zatrzymać jako przychodnie w tym kraju, gdyż brakuje paszy dla trzód twoich sług, tak ciężki jest głód w ziemi Kanaan. Niechaj więc teraz zamieszkają słudzy twoi w Goszen! |
| 5 O rei disse, pois, a José: Teu pai e teus irmãos vieram ter contigo. | 5 Faraon rzekł do Józefa: Ojciec twój i twoi bracia przybyli do ciebie. |
| 6 A terra do Egito está diante de ti: faze-os habitar no melhor lugar: entrega-lhes a terra de Gessen. Se sabes que há entre eles homens de capacidade, constitui-os superintendentes dos meus rebanhos. | 6 Cały kraj egipski stoi przed tobą otworem. W najbardziej żyznej jego części osiedl twego ojca i twych braci; niechaj więc zamieszkają w kraju Goszen. Jeśli zaś wiesz, że są wśród nich ludzie dzielni, uczyń ich zarządcami mojego żywego dobytku, niech czuwają nad moimi trzodami. |
| 7 Depois disto José conduziu seu pai ao rei, e apresentou-lho. Jacob abençoou o rei, | 7 Potem Józef przyprowadził swego ojca, Jakuba, i przedstawił go faraonowi. A gdy Jakub złożył faraonowi życzenia pomyślności, |
| 8 que lhe perguntou: Quantos são os teus anos? | 8 faraon zapytał go: Ile lat życia sobie liczysz? |
| 9 Respondeu: Os dias da minha peregrinação são cento e trinta anos; poucos e trabalhosos, não chegaram aos dias da peregrinação de meus pais. | 9 Jakub odpowiedział faraonowi: Liczba lat mojego pielgrzymowania - sto i trzydzieści. Niezbyt długie i smutne były lata mego życia; nie są one tak długie, jak lata pielgrzymowania mych przodków. |
| 10 Abençoado o rei, retirou-se. | 10 Po czym Jakub, życząc faraonowi pomyślności, odszedł. |
| 11 José deu a seu pai e a seus irmãos uma propriedade, em um ótimo lugar do país, em Ramsés, como Faraó tinha ordenado, | 11 Józef osiedlił ojca i braci, dając im posiadłość w najbardziej żyznej części Egiptu, w ziemi Ramses, jak mu polecił faraon. |
| 12 e sustentava-os a eles e a toda a família de seu paí, dando a cada um o seu sustento. | 12 I zaopatrywał ojca i braci, i całą rodzinę swego ojca w żywność, stosownie do liczby dzieci. |
| 13 Ora o pão faltava em toda aquela terra, a fome muito grande, principalmente no Egito e em Canaan. | 13 W całym kraju nie było żywności, toteż nastał bardzo ciężki głód. Ziemie Egiptu i Kanaanu były wyczerpane skutkiem głodu. |
| 14 (José) recolheu destes países todo o dinheiro pela venda do trigo, e meteu-o no erário do rei. | 14 Józef zaś gromadził wówczas wszystkie pieniądze, jakie znajdowały się w Egipcie i Kanaanie, za zboże, które kupowano, i pieniądze te oddawał do pałacu faraona. |
| 15 Faltando o dinheiro aos compradores, todo o Egito foi ter com José, dizendo: Dá-nos pão; por que razão morreremos nós na tua presença, por falta de dinheiro? | 15 W końcu wyczerpały się pieniądze mieszkańcom Egiptu i Kanaanu, i wtedy wszyscy Egipcjanie przychodzili do Józefa, prosząc go: Daj nam chleba. Czyż mamy umrzeć na twoich oczach? Nie mamy już bowiem pieniędzy. |
| 16 Ele respondeu-lhes: Trazei os vossos gados, e eu vos darei por eles de comer, se não tendes (mais) dinheiro. | 16 A Józef mówił: Jeśli nie macie pieniędzy, sprowadźcie wasz żywy dobytek, a dam wam za niego zboże. |
| 17 Trouxeram-nos a José e ele deu-lhes alimento em troca de cavalos, de ovelhas, de bois e de jumentos, e sustentou-os aquele ano pela troca de gados. | 17 Sprowadzili więc swój żywy dobytek do Józefa i on dawał im żywność w zamian za konie, za stada owiec i wołów oraz za osły. I tak w owym roku żywił ich w zamian za cały ich żywy dobytek. |
| 18 Voltaram também no ano seguinte e disseram-lhe: Não encobriremos ao nosso senhor, que, faltando o dinheiro, nos faltaram juntamente os gados; nem tu ignoras que não temos mais nada, além dos (nossos) corpos e da (nossa) terra. | 18 A gdy ten rok upłynął, przyszli w następnym i oznajmili mu: Nie mamy co ukrywać przed tobą, panie mój, że gdy już wyczerpały się nam pieniądze i gdy stada nasze są u ciebie, nie pozostało nam nic, co moglibyśmy dać tobie, panie, oprócz nas samych i naszej ziemi! |
| 19 Por que morreremos, pois, à tua vista? Nós e a nossa terra seremos teus; compra-nos para sermos escravos do rei, dá-nos sementes, para que não morramos e a terra se não reduza a um deserto. | 19 Dlaczego na twoich oczach mamy zginąć my i nasza ziemia? Kup więc nas i ziemię naszą za chleb; będziemy niewolnikami faraona, a nasza ziemia jego własnością. Byleś nam dał ziarno do siewu, a przetrwamy, nie pomrzemy i ziemia nasza nie będzie leżała odłogiem. |
| 20 Portanto José comprou toda a terra do Egito, vendendo cada um deles as suas possessões por causa do rigor da fome: assim a sujeitou a Faraó, | 20 Józef wykupił więc wszystkie grunty w Egipcie dla faraona; każdy bowiem Egipcjanin sprzedał swe pole, gdyż głód był coraz większy. Tak więc ziemia stała się własnością faraona. |
| 21 com todos os seus povos, desde uma extremidade do Egito até à outra. | 21 Ludność zaś od jednego do drugiego krańca Egiptu przeniósł do miast. |
| 22 Sòmente não comprou a terra dos sacerdotes, porque os sacerdotes tinham uma determinada provisão de Faraó, e comiam a provisão que lhes dava Faraó. Por isso não venderam as suas terras, | 22 Nie wykupił tylko gruntów kapłanów, gdyż był przywilej faraona dla kapłanów i na jego podstawie mieli oni zapewnione utrzymanie. Dlatego nie sprzedali swych gruntów. |
| 23 (Depois disto) disse José aos povos: como vedes, Faraó é o Senhor de vós e da vossa terra: tomai sementes e semeai os campos, | 23 Potem Józef przemówił do ludności: Oto dzisiaj nabyłem was i waszą ziemię dla faraona. Macie tu ziarno, obsiejcie ziemię. |
| 24 para que possais colher frutos. Dareis ao rei a quinta parte: as outras quatro deixo-os a vós para semente e para sustento das vossas famílias e filhos. | 24 A gdy nadejdą żniwa, oddacie piątą część plonów faraonowi, cztery zaś części zostawicie sobie na obsianie pola i na wyżywienie dla was, dla waszych domowników i dla waszej dziatwy! |
| 25 Eles responderam: A nossa conservação está nas tuas mãos: que o nosso senhor apenas volva para nós o seu olhar, e alegres serviremos o rei. | 25 Odpowiedzieli: Zachowałeś nas przy życiu! Obyś nas darzył życzliwością, panie nasz, a my będziemy niewolnikami faraona! |
| 26 Desde aquele tempo até ao dia de hoje, em toda a terra do Egito, se paga aos reis a quinta parte; isto tornou-se lei (para todos) excetuada a terra sacerdotal, que ficou livre desta sujeição. | 26 Rozporządzenie, które dał Józef w sprawie roli w Egipcie, obowiązuje po dzień dzisiejszy: piątą część plonów należy oddawać faraonowi. Jedynie grunty kapłanów nie stały się własnością faraona. |
| 27 Israel habitou, pois, no Egito, na terra do Gessen, e adquiriu, ali, bens, aumentando e multiplicando-se extraordinariamente. | 27 Izrael zamieszkał w Egipcie, w kraju Goszen. Wzięli go sobie na własność, a że byli płodni, bardzo się rozmnożyli. |
| 28 Viveu nela dezassete anos; e todo o tempo da sua vida foi de cento e quarenta e sete anos. | 28 Jakub, przeżywszy w Egipcie siedemnaście lat, doczekał się sto czterdziestego siódmego roku życia. |
| 29 Vendo que se aproximava o dia da sua morte, chamou seu filho José e disse-lhe: Se achei graça diante de ti, põe a tua mão debaixo da minha coxa; usarás comigo de bondade e fidelidade, e não me sepultarás no Egito. | 29 A gdy zbliżała się śmierć Izraela, kazał wezwać swego syna Józefa i rzekł do niego: Jeśli darzysz mnie życzliwością, połóż mi twą rękę pod biodro na dowód twojej wiernej miłości, że nie pogrzebiesz mnie w Egipcie, |
| 30 Quando for dormir com os meus pais, tu me tirarás desta terra e me sepultarás no túmulo dos meus antepassados. José respondeu-lhe: Farei o que mandaste. | 30 ale gdy zasnę z mymi przodkami, wywieziesz mnie z Egiptu i pogrzebiesz w ich grobie. Odrzekł: Uczynię, jak powiedziałeś. |
| 31 Ele acrescentou: Jura-mo. José fez o juramento e Israel (adorou a Deus) prostrado sobre a cabeceira do leito. | 31 Wtedy Izrael powiedział: Przysięgnij mi! A gdy przysiągł, Izrael opadł na wezgłowie swego łoża. |
