| 1 και επορευθη αβιμελεχ υιος ιεροβααλ εις σικιμα προς τους αδελφους της μητρος αυτου και ελαλησεν προς αυτους και προς πασαν την συγγενειαν του οικου της μητρος αυτου λεγων | 1 Now Abimelech the son of Jerubbaal went to Shechem to his mother's kinsmen and said to them and to the whole clan of his mother's family, |
| 2 λαλησατε δη εν ωσιν των ανδρων σικιμων ποιον βελτιον εστιν το αρχειν υμων εβδομηκοντα ανδρας παντας υιους ιεροβααλ η κυριευειν υμων ανδρα ενα και μνησθητε οτι σαρξ υμων και οστουν υμων εγω ειμι | 2 "Say in the ears of all the citizens of Shechem, 'Which is better for you, that all seventy of the sons of Jerubbaal rule over you, or that one rule over you?' Remember also that I am your bone and your flesh." |
| 3 και ελαλησαν περι αυτου οι αδελφοι της μητρος αυτου εν τοις ωσιν παντων των ανδρων σικιμων παντας τους λογους τουτους και εκλινεν καρδια αυτων οπισω αβιμελεχ οτι ειπαν αδελφος ημων εστιν | 3 And his mother's kinsmen spoke all these words on his behalf in the ears of all the men of Shechem; and their hearts inclined to follow Abimelech, for they said, "He is our brother." |
| 4 και εδωκαν αυτω εβδομηκοντα αργυριου εκ του οικου βααλ διαθηκης και εμισθωσατο εν αυτοις αβιμελεχ ανδρας κενους και θαμβουμενους και επορευθησαν οπισω αυτου | 4 And they gave him seventy pieces of silver out of the house of Baal-berith with which Abimelech hired worthless and reckless fellows, who followed him. |
| 5 και εισηλθεν εις τον οικον του πατρος αυτου εις εφραθα και απεκτεινεν τους αδελφους αυτου υιους ιεροβααλ εβδομηκοντα ανδρας επι λιθον ενα και απελειφθη ιωαθαμ υιος ιεροβααλ ο νεωτερος οτι εκρυβη | 5 And he went to his father's house at Ophrah, and slew his brothers the sons of Jerubbaal, seventy men, upon one stone; but Jotham the youngest son of Jerubbaal was left, for he hid himself. |
| 6 και συνηχθησαν παντες οι ανδρες σικιμων και πας ο οικος μααλλων και επορευθησαν και εβασιλευσαν τον αβιμελεχ εις βασιλεα προς τη βαλανω της στασεως εν σικιμοις | 6 And all the citizens of Shechem came together, and all Beth-millo, and they went and made Abimelech king, by the oak of the pillar at Shechem. |
| 7 και ανηγγειλαν τω ιωαθαμ και επορευθη και εστη επι της κορυφης του ορους γαριζιν και επηρεν την φωνην αυτου και εκαλεσεν και ειπεν αυτοις ακουσατε μου ανδρες σικιμων και ακουσαι υμων ο θεος | 7 When it was told to Jotham, he went and stood on the top of Mount Gerizim, and cried aloud and said to them, "Listen to me, you men of Shechem, that God may listen to you. |
| 8 πορευομενα επορευθησαν τα ξυλα του χρισαι εαυτοις βασιλεα και ειπον τη ελαια βασιλευσον εφ' ημων | 8 The trees once went forth to anoint a king over them; and they said to the olive tree, 'Reign over us.' |
| 9 και ειπεν αυτοις η ελαια αφεισα την πιοτητα μου ην εν εμοι εδοξασεν ο θεος και ανθρωποι πορευθω αρχειν των ξυλων | 9 But the olive tree said to them, 'Shall I leave my fatness, by which gods and men are honored, and go to sway over the trees?' |
| 10 και ειπαν τα ξυλα τη συκη δευρο βασιλευσον εφ' ημων | 10 And the trees said to the fig tree, 'Come you, and reign over us.' |
| 11 και ειπεν αυτοις η συκη αφεισα την γλυκυτητα μου και το γενημα μου το αγαθον πορευθω αρχειν επι ξυλων | 11 But the fig tree said to them, 'Shall I leave my sweetness and my good fruit, and go to sway over the trees?' |
| 12 και ειπαν τα ξυλα τη αμπελω δευρο βασιλευσον εφ' ημων | 12 And the trees said to the vine, 'Come you, and reign over us.' |
| 13 και ειπεν αυτοις η αμπελος αφεισα τον οινον μου την ευφροσυνην την παρα του θεου των ανθρωπων πορευθω αρχειν ξυλων | 13 But the vine said to them, 'Shall I leave my wine which cheers gods and men, and go to sway over the trees?' |
| 14 και ειπαν τα ξυλα προς την ραμνον δευρο συ βασιλευσον εφ' ημων | 14 Then all the trees said to the bramble, 'Come you, and reign over us.' |
| 15 και ειπεν η ραμνος προς τα ξυλα ει εν αληθεια υμεις χριετε με εις βασιλεα εφ' υμων δευτε πεποιθατε εν τη σκεπη μου και ει μη εξελθοι πυρ εκ της ραμνου και καταφαγοι τας κεδρους του λιβανου | 15 And the bramble said to the trees, 'If in good faith you are anointing me king over you, then come and take refuge in my shade; but if not, let fire come out of the bramble and devour the cedars of Lebanon.' |
| 16 και νυν ει εν αληθεια και εν τελειοτητι εποιησατε και εβασιλευσατε τον αβιμελεχ και ει καλως εποιησατε μετα ιεροβααλ και μετα του οικου αυτου και ει κατα το ανταποδομα της χειρος αυτου εποιησατε αυτω | 16 "Now therefore, if you acted in good faith and honor when you made Abimelech king, and if you have dealt well with Jerubbaal and his house, and have done to him as his deeds deserved-- |
| 17 ως επολεμησεν ο πατηρ μου υπερ υμων και ερριψεν την ψυχην αυτου εξ εναντιας και εξειλατο υμας εκ χειρος μαδιαμ | 17 for my father fought for you, and risked his life, and rescued you from the hand of Midian; |
| 18 και υμεις επανεστητε επι τον οικον του πατρος μου σημερον και απεκτεινατε τους υιους αυτου εβδομηκοντα ανδρας επι λιθον ενα και εβασιλευσατε τον αβιμελεχ υιον της παιδισκης αυτου επι τους ανδρας σικιμων οτι αδελφος υμων εστιν | 18 and you have risen up against my father's house this day, and have slain his sons, seventy men on one stone, and have made Abimelech, the son of his maidservant, king over the citizens of Shechem, because he is your kinsman-- |
| 19 και ει εν αληθεια και τελειοτητι εποιησατε μετα ιεροβααλ και του οικου αυτου τη ημερα ταυτη ευλογηθειητε υμεις και ευφρανθειητε εν αβιμελεχ και ευφρανθειη και αυτος εν υμιν | 19 if you then have acted in good faith and honor with Jerubbaal and with his house this day, then rejoice in Abimelech, and let him also rejoice in you; |
| 20 και ει μη εξελθοι πυρ εξ αβιμελεχ και καταφαγοι τους ανδρας σικιμων και τον οικον μααλλων και ει μη εξελθοι πυρ απο ανδρων σικιμων και εκ του οικου μααλλων και καταφαγοι τον αβιμελεχ | 20 but if not, let fire come out from Abimelech, and devour the citizens of Shechem, and Beth-millo; and let fire come out from the citizens of Shechem, and from Beth-millo, and devour Abimelech." |
| 21 και απεδρα ιωαθαμ και επορευθη εν οδω και εφυγεν εις ραρα και κατωκησεν εκει απο προσωπου αβιμελεχ του αδελφου αυτου | 21 And Jotham ran away and fled, and went to Beer and dwelt there, for fear of Abimelech his brother. |
| 22 και ηρξεν αβιμελεχ επι ισραηλ τρια ετη | 22 Abimelech ruled over Israel three years. |
| 23 και εξαπεστειλεν ο θεος πνευμα πονηρον ανα μεσον αβιμελεχ και ανα μεσον των ανδρων σικιμων και ηθετησαν οι ανδρες σικιμων εν τω οικω αβιμελεχ | 23 And God sent an evil spirit between Abimelech and the men of Shechem; and the men of Shechem dealt treacherously with Abimelech; |
| 24 του επαγαγειν την αδικιαν των εβδομηκοντα υιων ιεροβααλ και το αιμα αυτων επιθειναι επι αβιμελεχ τον αδελφον αυτων τον αποκτειναντα αυτους και επι τους ανδρας σικιμων τους κατισχυσαντας τας χειρας αυτου ωστε αποκτειναι τους αδελφους αυτου | 24 that the violence done to the seventy sons of Jerubbaal might come and their blood be laid upon Abimelech their brother, who slew them, and upon the men of Shechem, who strengthened his hands to slay his brothers. |
| 25 και εθεντο αυτω οι ανδρες σικιμων ενεδρα επι τας κεφαλας των ορεων και ανηρπαζον παντας τους διαπορευομενους επ' αυτους εν τη οδω και απηγγελη τω αβιμελεχ | 25 And the men of Shechem put men in ambush against him on the mountain tops, and they robbed all who passed by them along that way; and it was told Abimelech. |
| 26 και ηλθεν γααλ υιος αβεδ και οι αδελφοι αυτου εις σικιμα και επεποιθησαν εν αυτω οι ανδρες σικιμων | 26 And Gaal the son of Ebed moved into Shechem with his kinsmen; and the men of Shechem put confidence in him. |
| 27 και ηλθον εις αγρον και ετρυγησαν τους αμπελωνας αυτων και κατεπατουν και εποιησαν χορους και εισηλθον εις οικον θεου αυτων και εφαγον και επιον και κατηρωντο τον αβιμελεχ | 27 And they went out into the field, and gathered the grapes from their vineyards and trod them, and held festival, and went into the house of their god, and ate and drank and reviled Abimelech. |
| 28 και ειπεν γααλ υιος αβεδ τι εστιν αβιμελεχ και τις εστιν ο υιος συχεμ οτι δουλευσομεν αυτω ουχ ουτος υιος ιεροβααλ και ζεβουλ επισκοπος αυτου δουλος αυτου συν τοις ανδρασιν εμμωρ πατρος συχεμ και τι οτι δουλευσομεν αυτω ημεις | 28 And Gaal the son of Ebed said, "Who is Abimelech, and who are we of Shechem, that we should serve him? Did not the son of Jerubbaal and Zebul his officer serve the men of Hamor the father of Shechem? Why then should we serve him? |
| 29 και τις δωη τον λαον τουτον εν χειρι μου και μεταστησω τον αβιμελεχ και ερω τω αβιμελεχ πληθυνον την δυναμιν σου και εξελθε | 29 Would that this people were under my hand! then I would remove Abimelech. I would say to Abimelech, 'Increase your army, and come out.'" |
| 30 και ηκουσεν ζεβουλ ο αρχων της πολεως τους λογους γααλ υιου αβεδ και εθυμωθη οργη | 30 When Zebul the ruler of the city heard the words of Gaal the son of Ebed, his anger was kindled. |
| 31 και απεστειλεν αγγελους προς αβιμελεχ μετα δωρων λεγων ιδου γααλ υιος αβεδ και οι αδελφοι αυτου παραγεγονασιν εις σικιμα και οιδε πολιορκουσιν την πολιν επι σε | 31 And he sent messengers to Abimelech at Arumah, saying, "Behold, Gaal the son of Ebed and his kinsmen have come to Shechem, and they are stirring up the city against you. |
| 32 και νυν αναστηθι νυκτος συ και ο λαος ο μετα σου και ενεδρευσον εν τω αγρω | 32 Now therefore, go by night, you and the men that are with you, and lie in wait in the fields. |
| 33 και εσται το πρωι αμα τω ανατειλαι τον ηλιον και ορθρισεις και εκτενεις επι την πολιν και ιδου αυτος και ο λαος ο μετ' αυτου εκπορευονται προς σε και ποιησεις αυτω καθαπερ εαν ευρη η χειρ σου | 33 Then in the morning, as soon as the sun is up, rise early and rush upon the city; and when he and the men that are with him come out against you, you may do to them as occasion offers." |
| 34 και ανεστη αβιμελεχ και πας ο λαος ο μετ' αυτου νυκτος και ενηδρευσαν επι σικιμα τεσσαρας αρχας | 34 And Abimelech and all the men that were with him rose up by night, and laid wait against Shechem in four companies. |
| 35 και εγενετο πρωι και εξηλθεν γααλ υιος αβεδ και εστη προς τη θυρα της πυλης της πολεως και ανεστη αβιμελεχ και ο λαος ο μετ' αυτου εκ των ενεδρων | 35 And Gaal the son of Ebed went out and stood in the entrance of the gate of the city; and Abimelech and the men that were with him rose from the ambush. |
| 36 και ειδεν γααλ υιος αβεδ τον λαον και ειπεν προς ζεβουλ ιδου λαος καταβαινων απο των κορυφων των ορεων και ειπεν προς αυτον ζεβουλ την σκιαν των ορεων συ ορας ως ανδρας | 36 And when Gaal saw the men, he said to Zebul, "Look, men are coming down from the mountain tops!" And Zebul said to him, "You see the shadow of the mountains as if they were men." |
| 37 και προσεθετο ετι γααλ του λαλησαι και ειπεν ιδου λαος καταβαινων κατα θαλασσαν απο του εχομενα του ομφαλου της γης και αρχη μια παραγινεται απο οδου δρυος αποβλεποντων | 37 Gaal spoke again and said, "Look, men are coming down from the center of the land, and one company is coming from the direction of the Diviners' Oak." |
| 38 και ειπεν προς αυτον ζεβουλ που εστιν νυν το στομα σου το λεγον τις εστιν αβιμελεχ οτι δουλευσομεν αυτω ουκ ιδου ουτος εστιν ο λαος ον εξουδενωσας εξελθε νυν και πολεμει προς αυτον | 38 Then Zebul said to him, "Where is your mouth now, you who said, 'Who is Abimelech, that we should serve him?' Are not these the men whom you despised? Go out now and fight with them." |
| 39 και εξηλθεν γααλ απο προσωπου των ανδρων σικιμων και επολεμησεν εν αβιμελεχ | 39 And Gaal went out at the head of the men of Shechem, and fought with Abimelech. |
| 40 και κατεδιωξεν αυτον αβιμελεχ και εφυγεν απο προσωπου αυτου και επεσον τραυματιαι πολλοι εως θυρων της πολεως | 40 And Abimelech chased him, and he fled before him; and many fell wounded, up to the entrance of the gate. |
| 41 και εκαθισεν αβιμελεχ εν αριμα και εξεβαλεν ζεβουλ τον γααλ και τους αδελφους αυτου του μη οικειν εν σικιμοις | 41 And Abimelech dwelt at Arumah; and Zebul drove out Gaal and his kinsmen, so that they could not live on at Shechem. |
| 42 και εγενηθη τη επαυριον και εξηλθεν ο λαος εις το πεδιον και απηγγελη τω αβιμελεχ | 42 On the following day the men went out into the fields. And Abimelech was told. |
| 43 και παρελαβεν τον λαον και διειλεν αυτον τρεις αρχας και ενηδρευσεν εν αυτω και ειδεν και ιδου λαος εξηλθεν εκ της πολεως και επανεστη αυτοις και επαταξεν αυτους | 43 He took his men and divided them into three companies, and laid wait in the fields; and he looked and saw the men coming out of the city, and he rose against them and slew them. |
| 44 και αβιμελεχ και αι αρχαι αι μετ' αυτου εξεταθησαν και εστησαν παρα την πυλην της πολεως και αι δυο αρχαι εξεχυθησαν επι παντας τους εν τω αγρω και επαταξεν αυτους | 44 Abimelech and the company that was with him rushed forward and stood at the entrance of the gate of the city, while the two companies rushed upon all who were in the fields and slew them. |
| 45 και αβιμελεχ επολεμει εν τη πολει ολην την ημεραν εκεινην και κατελαβοντο την πολιν και τον λαον τον εν αυτη ανειλεν και την πολιν καθειλεν και εσπειρεν αυτην αλας | 45 And Abimelech fought against the city all that day; he took the city, and killed the people that were in it; and he razed the city and sowed it with salt. |
| 46 και ηκουσαν παντες οι ανδρες πυργου σικιμων και εισηλθον εις το οχυρωμα οικου του βααλ διαθηκης | 46 When all the people of the Tower of Shechem heard of it, they entered the stronghold of the house of El-berith. |
| 47 και απηγγελη τω αβιμελεχ οτι συνηχθησαν παντες οι ανδρες του πυργου σικιμων | 47 Abimelech was told that all the people of the Tower of Shechem were gathered together. |
| 48 και ανεβη αβιμελεχ εις ορος σελμων αυτος και πας ο λαος ο μετ' αυτου και ελαβεν αβιμελεχ αξινην εν τη χειρι αυτου και εκοψεν φορτιον ξυλων και ελαβεν αυτο και επεθηκεν επι τους ωμους αυτου και ειπεν προς τον λαον τον μετ' αυτου τι ειδετε με ποιουντα ταχεως ποιησατε ως και εγω | 48 And Abimelech went up to Mount Zalmon, he and all the men that were with him; and Abimelech took an axe in his hand, and cut down a bundle of brushwood, and took it up and laid it on his shoulder. And he said to the men that were with him, "What you have seen me do, make haste to do, as I have done." |
| 49 και εκοψαν και αυτοι εκαστος φορτιον και ηραν και επορευθησαν οπισω αβιμελεχ και επεθηκαν επι το οχυρωμα και ενεπρησαν επ' αυτους το οχυρωμα εν πυρι και απεθανον παντες οι ανδρες πυργου σικιμων ωσει χιλιοι ανδρες και γυναικες | 49 So every one of the people cut down his bundle and following Abimelech put it against the stronghold, and they set the stronghold on fire over them, so that all the people of the Tower of Shechem also died, about a thousand men and women. |
| 50 και επορευθη αβιμελεχ εις θεβες και περιεκαθισεν επ' αυτην και προκατελαβετο αυτην | 50 Then Abimelech went to Thebez, and encamped against Thebez, and took it. |
| 51 και πυργος ην οχυρος εν μεσω της πολεως και εφυγον εκει παντες οι ανδρες και αι γυναικες και παντες οι ηγουμενοι της πολεως και απεκλεισαν εφ' εαυτους και ανεβησαν επι το δωμα του πυργου | 51 But there was a strong tower within the city, and all the people of the city fled to it, all the men and women, and shut themselves in; and they went to the roof of the tower. |
| 52 και ηλθεν αβιμελεχ εως του πυργου και εξεπολεμησαν αυτον και ηγγισεν αβιμελεχ εως της θυρας του πυργου εμπρησαι αυτον εν πυρι | 52 And Abimelech came to the tower, and fought against it, and drew near to the door of the tower to burn it with fire. |
| 53 και ερριψεν γυνη μια κλασμα μυλου επι την κεφαλην αβιμελεχ και συνεθλασεν το κρανιον αυτου | 53 And a certain woman threw an upper millstone upon Abimelech's head, and crushed his skull. |
| 54 και εβοησεν το ταχος προς το παιδαριον τον αιροντα τα σκευη αυτου και ειπεν αυτω σπασαι την μαχαιραν σου και θανατωσον με μηποτε ειπωσιν γυνη απεκτεινεν αυτον και εξεκεντησεν αυτον το παιδαριον αυτου και απεθανεν αβιμελεχ | 54 Then he called hastily to the young man his armor-bearer, and said to him, "Draw your sword and kill me, lest men say of me, 'A woman killed him.'" And his young man thrust him through, and he died. |
| 55 και ειδεν ανηρ ισραηλ οτι απεθανεν αβιμελεχ και απηλθον ανηρ εις τον τοπον αυτου | 55 And when the men of Israel saw that Abimelech was dead, they departed every man to his home. |
| 56 και απεστρεψεν ο θεος την κακιαν αβιμελεχ ην εποιησεν τω πατρι αυτου αποκτειναι τους εβδομηκοντα αδελφους αυτου | 56 Thus God requited the crime of Abimelech, which he committed against his father in killing his seventy brothers; |
| 57 και πασαν κακιαν ανδρων σικιμων επεστρεψεν ο θεος εις την κεφαλην αυτων και επηλθεν επ' αυτους η καταρα ιωαθαμ του υιου ιεροβααλ | 57 and God also made all the wickedness of the men of Shechem fall back upon their heads, and upon them came the curse of Jotham the son of Jerubbaal. |