| 1 ελθων δε ιωσηφ απηγγειλεν τω φαραω λεγων ο πατηρ μου και οι αδελφοι μου και τα κτηνη και οι βοες αυτων και παντα τα αυτων ηλθον εκ γης χανααν και ιδου εισιν εν γη γεσεμ | 1 So Joseph went in and told Pharaoh, "My father and my brothers, with their flocks and herds and all that they possess, have come from the land of Canaan; they are now in the land of Goshen." |
| 2 απο δε των αδελφων αυτου παρελαβεν πεντε ανδρας και εστησεν αυτους εναντιον φαραω | 2 And from among his brothers he took five men and presented them to Pharaoh. |
| 3 και ειπεν φαραω τοις αδελφοις ιωσηφ τι το εργον υμων οι δε ειπαν τω φαραω ποιμενες προβατων οι παιδες σου και ημεις και οι πατερες ημων | 3 Pharaoh said to his brothers, "What is your occupation?" And they said to Pharaoh, "Your servants are shepherds, as our fathers were." |
| 4 ειπαν δε τω φαραω παροικειν εν τη γη ηκαμεν ου γαρ εστιν νομη τοις κτηνεσιν των παιδων σου ενισχυσεν γαρ ο λιμος εν γη χανααν νυν ουν κατοικησομεν οι παιδες σου εν γη γεσεμ | 4 They said to Pharaoh, "We have come to sojourn in the land; for there is no pasture for your servants' flocks, for the famine is severe in the land of Canaan; and now, we pray you, let your servants dwell in the land of Goshen." |
| 5 ειπεν δε φαραω τω ιωσφη κατοικειτωσαν εν γη γεσεμ ει δε επιστη οτι εισιν εν αυτοις ανδρες δυνατοι καταστησον αυτους αρχοντας των εμων κτηνων ηλθον δε εις αιγυπτον προς ιωσηφ ιακωβ και οι υιοι αυτου και ηκουσεν φαραω βασιλευς αιγυπτου και ειπεν φαραω προς ιωσηφ λεγων ο πατηρ σου και οι αδελφοι σου ηκασι προς σε | 5 Then Pharaoh said to Joseph, "Your father and your brothers have come to you. |
| 6 ιδου η γη αιγυπτου εναντιον σου εστιν εν τη βελτιστη γη κατοικισον τον πατερα σου και τους αδελφους σου | 6 The land of Egypt is before you; settle your father and your brothers in the best of the land; let them dwell in the land of Goshen; and if you know any able men among them, put them in charge of my cattle." |
| 7 εισηγαγεν δε ιωσηφ ιακωβ τον πατερα αυτου και εστησεν αυτον εναντιον φαραω και ευλογησεν ιακωβ τον φαραω | 7 Then Joseph brought in Jacob his father, and set him before Pharaoh, and Jacob blessed Pharaoh. |
| 8 ειπεν δε φαραω τω ιακωβ ποσα ετη ημερων της ζωης σου | 8 And Pharaoh said to Jacob, "How many are the days of the years of your life?" |
| 9 και ειπεν ιακωβ τω φαραω αι ημεραι των ετων της ζωης μου ας παροικω εκατον τριακοντα ετη μικραι και πονηραι γεγονασιν αι ημεραι των ετων της ζωης μου ουκ αφικοντο εις τας ημερας των ετων της ζωης των πατερων μου ας ημερας παρωκησαν | 9 And Jacob said to Pharaoh, "The days of the years of my sojourning are a hundred and thirty years; few and evil have been the days of the years of my life, and they have not attained to the days of the years of the life of my fathers in the days of their sojourning." |
| 10 και ευλογησας ιακωβ τον φαραω εξηλθεν απ' αυτου | 10 And Jacob blessed Pharaoh, and went out from the presence of Pharaoh. |
| 11 και κατωκισεν ιωσηφ τον πατερα και τους αδελφους αυτου και εδωκεν αυτοις κατασχεσιν εν γη αιγυπτου εν τη βελτιστη γη εν γη ραμεσση καθα προσεταξεν φαραω | 11 Then Joseph settled his father and his brothers, and gave them a possession in the land of Egypt, in the best of the land, in the land of Rameses, as Pharaoh had commanded. |
| 12 και εσιτομετρει ιωσηφ τω πατρι και τοις αδελφοις αυτου και παντι τω οικω του πατρος αυτου σιτον κατα σωμα | 12 And Joseph provided his father, his brothers, and all his father's household with food, according to the number of their dependents. |
| 13 σιτος δε ουκ ην εν παση τη γη ενισχυσεν γαρ ο λιμος σφοδρα εξελιπεν δε η γη αιγυπτου και η γη χανααν απο του λιμου | 13 Now there was no food in all the land; for the famine was very severe, so that the land of Egypt and the land of Canaan languished by reason of the famine. |
| 14 συνηγαγεν δε ιωσηφ παν το αργυριον το ευρεθεν εν γη αιγυπτου και εν γη χανααν του σιτου ου ηγοραζον και εσιτομετρει αυτοις και εισηνεγκεν ιωσηφ παν το αργυριον εις τον οικον φαραω | 14 And Joseph gathered up all the money that was found in the land of Egypt and in the land of Canaan, for the grain which they bought; and Joseph brought the money into Pharaoh's house. |
| 15 και εξελιπεν παν το αργυριον εκ γης αιγυπτου και εκ γης χανααν ηλθον δε παντες οι αιγυπτιοι προς ιωσηφ λεγοντες δος ημιν αρτους και ινα τι αποθνησκομεν εναντιον σου εκλελοιπεν γαρ το αργυριον ημων | 15 And when the money was all spent in the land of Egypt and in the land of Canaan, all the Egyptians came to Joseph, and said, "Give us food; why should we die before your eyes? For our money is gone." |
| 16 ειπεν δε αυτοις ιωσηφ φερετε τα κτηνη υμων και δωσω υμιν αρτους αντι των κτηνων υμων ει εκλελοιπεν το αργυριον | 16 And Joseph answered, "Give your cattle, and I will give you food in exchange for your cattle, if your money is gone." |
| 17 ηγαγον δε τα κτηνη προς ιωσηφ και εδωκεν αυτοις ιωσηφ αρτους αντι των ιππων και αντι των προβατων και αντι των βοων και αντι των ονων και εξεθρεψεν αυτους εν αρτοις αντι παντων των κτηνων αυτων εν τω ενιαυτω εκεινω | 17 So they brought their cattle to Joseph; and Joseph gave them food in exchange for the horses, the flocks, the herds, and the asses: and he supplied them with food in exchange for all their cattle that year. |
| 18 εξηλθεν δε το ετος εκεινο και ηλθον προς αυτον εν τω ετει τω δευτερω και ειπαν αυτω μηποτε εκτριβωμεν απο του κυριου ημων ει γαρ εκλελοιπεν το αργυριον και τα υπαρχοντα και τα κτηνη προς σε τον κυριον και ουχ υπολειπεται ημιν εναντιον του κυριου ημων αλλ' η το ιδιον σωμα και η γη ημων | 18 And when that year was ended, they came to him the following year, and said to him, "We will not hide from my lord that our money is all spent; and the herds of cattle are my lords; there is nothing left in the sight of my lord but our bodies and our lands. |
| 19 ινα ουν μη αποθανωμεν εναντιον σου και η γη ερημωθη κτησαι ημας και την γην ημων αντι αρτων και εσομεθα ημεις και η γη ημων παιδες φαραω δος σπερμα ινα σπειρωμεν και ζωμεν και μη αποθανωμεν και η γη ουκ ερημωθησεται | 19 Why should we die before your eyes, both we and our land? Buy us and our land for food, and we with our land will be slaves to Pharaoh; and give us seed, that we may live, and not die, and that the land may not be desolate." |
| 20 και εκτησατο ιωσηφ πασαν την γην των αιγυπτιων τω φαραω απεδοντο γαρ οι αιγυπτιοι την γην αυτων τω φαραω επεκρατησεν γαρ αυτων ο λιμος και εγενετο η γη φαραω | 20 So Joseph bought all the land of Egypt for Pharaoh; for all the Egyptians sold their fields, because the famine was severe upon them. The land became Pharaohs; |
| 21 και τον λαον κατεδουλωσατο αυτω εις παιδας απ' ακρων οριων αιγυπτου εως των ακρων | 21 and as for the people, he made slaves of them from one end of Egypt to the other. |
| 22 χωρις της γης των ιερεων μονον ουκ εκτησατο ταυτην ιωσηφ εν δοσει γαρ εδωκεν δομα τοις ιερευσιν φαραω και ησθιον την δοσιν ην εδωκεν αυτοις φαραω δια τουτο ουκ απεδοντο την γην αυτων | 22 Only the land of the priests he did not buy; for the priests had a fixed allowance from Pharaoh, and lived on the allowance which Pharaoh gave them; therefore they did not sell their land. |
| 23 ειπεν δε ιωσηφ πασι τοις αιγυπτιοις ιδου κεκτημαι υμας και την γην υμων σημερον τω φαραω λαβετε εαυτοις σπερμα και σπειρατε την γην | 23 Then Joseph said to the people, "Behold, I have this day bought you and your land for Pharaoh. Now here is seed for you, and you shall sow the land. |
| 24 και εσται τα γενηματα αυτης δωσετε το πεμπτον μερος τω φαραω τα δε τεσσαρα μερη εσται υμιν αυτοις εις σπερμα τη γη και εις βρωσιν υμιν και πασιν τοις εν τοις οικοις υμων | 24 And at the harvests you shall give a fifth to Pharaoh, and four fifths shall be your own, as seed for the field and as food for yourselves and your households, and as food for your little ones." |
| 25 και ειπαν σεσωκας ημας ευρομεν χαριν εναντιον του κυριου ημων και εσομεθα παιδες φαραω | 25 And they said, "You have saved our lives; may it please my lord, we will be slaves to Pharaoh." |
| 26 και εθετο αυτοις ιωσηφ εις προσταγμα εως της ημερας ταυτης επι γην αιγυπτου τω φαραω αποπεμπτουν χωρις της γης των ιερεων μονον ουκ ην τω φαραω | 26 So Joseph made it a statute concerning the land of Egypt, and it stands to this day, that Pharaoh should have the fifth; the land of the priests alone did not become Pharaohs. |
| 27 κατωκησεν δε ισραηλ εν γη αιγυπτω επι της γης γεσεμ και εκληρονομησαν επ' αυτης και ηυξηθησαν και επληθυνθησαν σφοδρα | 27 Thus Israel dwelt in the land of Egypt, in the land of Goshen; and they gained possessions in it, and were fruitful and multiplied exceedingly. |
| 28 επεζησεν δε ιακωβ εν γη αιγυπτω δεκα επτα ετη εγενοντο δε αι ημεραι ιακωβ ενιαυτων της ζωης αυτου εκατον τεσσαρακοντα επτα ετη | 28 And Jacob lived in the land of Egypt seventeen years; so the days of Jacob, the years of his life, were a hundred and forty-seven years. |
| 29 ηγγισαν δε αι ημεραι ισραηλ του αποθανειν και εκαλεσεν τον υιον αυτου ιωσηφ και ειπεν αυτω ει ευρηκα χαριν εναντιον σου υποθες την χειρα σου υπο τον μηρον μου και ποιησεις επ' εμε ελεημοσυνην και αληθειαν του μη με θαψαι εν αιγυπτω | 29 And when the time drew near that Israel must die, he called his son Joseph and said to him, "If now I have found favor in your sight, put your hand under my thigh, and promise to deal loyally and truly with me. Do not bury me in Egypt, |
| 30 αλλα κοιμηθησομαι μετα των πατερων μου και αρεις με εξ αιγυπτου και θαψεις με εν τω ταφω αυτων ο δε ειπεν εγω ποιησω κατα το ρημα σου | 30 but let me lie with my fathers; carry me out of Egypt and bury me in their burying place." He answered, "I will do as you have said." |
| 31 ειπεν δε ομοσον μοι και ωμοσεν αυτω και προσεκυνησεν ισραηλ επι το ακρον της ραβδου αυτου | 31 And he said, "Swear to me"; and he swore to him. Then Israel bowed himself upon the head of his bed. |