| 1 Niektórzy przybysze z Judei nauczali braci: Jeżeli się nie poddacie obrzezaniu według zwyczaju Mojżeszowego, nie możecie być zbawieni. | 1 Some who had come down from Judea were instructing the brothers, "Unless you are circumcised according to the Mosaic practice, you cannot be saved." |
| 2 Kiedy doszło do niemałych sporów i zatargów między nimi a Pawłem i Barnabą, postanowiono, że Paweł i Barnaba, i jeszcze kilku spośród nich uda się w sprawie tego sporu do Jerozolimy, do Apostołów i starszych. | 2 Because there arose no little dissension and debate by Paul and Barnabas with them, it was decided that Paul, Barnabas, and some of the others should go up to Jerusalem to the apostles and presbyters about this question. |
| 3 Wysłani przez Kościół szli przez Fenicję i Samarię, sprawiając wielką radość braciom opowiadaniem o nawróceniu pogan. | 3 They were sent on their journey by the church, and passed through Phoenicia and Samaria telling of the conversion of the Gentiles, and brought great joy to all the brothers. |
| 4 Kiedy przybyli do Jerozolimy, zostali przyjęci przez Kościół, Apostołów i starszych. Opowiedzieli też, jak wielkich rzeczy Bóg przez nich dokonał. | 4 When they arrived in Jerusalem, they were welcomed by the church, as well as by the apostles and the presbyters, and they reported what God had done with them. |
| 5 Lecz niektórzy nawróceni ze stronnictwa faryzeuszów oświadczyli: Trzeba ich obrzezać i zobowiązać do przestrzegania Prawa Mojżeszowego. | 5 But some from the party of the Pharisees who had become believers stood up and said, "It is necessary to circumcise them and direct them to observe the Mosaic law." |
| 6 Zebrali się więc Apostołowie i starsi, aby rozpatrzyć tę sprawę. | 6 The apostles and the presbyters met together to see about this matter. |
| 7 Po długiej wymianie zdań przemówił do nich Piotr: Wiecie, bracia, że Bóg już dawno wybrał mnie spośród was, aby z moich ust poganie usłyszeli słowa Ewangelii i uwierzyli. | 7 After much debate had taken place, Peter got up and said to them, "My brothers, you are well aware that from early days God made his choice among you that through my mouth the Gentiles would hear the word of the gospel and believe. |
| 8 Bóg, który zna serca, zaświadczył na ich korzyść, dając im Ducha Świętego tak samo jak nam. | 8 And God, who knows the heart, bore witness by granting them the holy Spirit just as he did us. |
| 9 Nie zrobił żadnej różnicy między nami a nimi, oczyszczając przez wiarę ich serca. | 9 He made no distinction between us and them, for by faith he purified their hearts. |
| 10 Dlaczego więc teraz Boga wystawiacie na próbę, wkładając na uczniów jarzmo, którego ani ojcowie nasi, ani my sami nie mieliśmy siły dźwigać. | 10 Why, then, are you now putting God to the test by placing on the shoulders of the disciples a yoke that neither our ancestors nor we have been able to bear? |
| 11 Wierzymy przecież, że będziemy zbawieni przez łaskę Pana Jezusa tak samo jak oni. | 11 On the contrary, we believe that we are saved through the grace of the Lord Jesus, in the same way as they." |
| 12 Umilkli wszyscy, a potem słuchali opowiadania Barnaby i Pawła o tym, jak wielkich cudów i znaków dokonał Bóg przez nich wśród pogan. | 12 The whole assembly fell silent, and they listened while Paul and Barnabas described the signs and wonders God had worked among the Gentiles through them. |
| 13 A gdy i oni umilkli, zabrał głos Jakub i rzekł: Posłuchajcie mnie, bracia! | 13 After they had fallen silent, James responded, "My brothers, listen to me. |
| 14 Szymon opowiedział, jak Bóg raczył wybrać sobie lud spośród pogan. | 14 Symeon has described how God first concerned himself with acquiring from among the Gentiles a people for his name. |
| 15 Zgadzają się z tym słowa Proroków, bo napisano: | 15 The words of the prophets agree with this, as is written: |
| 16 Potem powrócę i odbuduję przybytek Dawida, który znajduje się w upadku. Odbuduję jego ruiny i wzniosę go, | 16 'After this I shall return and rebuild the fallen hut of David; from its ruins I shall rebuild it and raise it up again, |
| 17 aby pozostali ludzie szukali Pana i wszystkie narody, nad którymi wzywane jest imię moje - mówi Pan, który to sprawia. | 17 so that the rest of humanity may seek out the Lord, even all the Gentiles on whom my name is invoked. Thus says the Lord who accomplishes these things, |
| 18 To są [Jego] odwieczne wyroki. | 18 known from of old.' |
| 19 Dlatego ja sądzę, że nie należy nakładać ciężarów na pogan, nawracających się do Boga, | 19 It is my judgment, therefore, that we ought to stop troubling the Gentiles who turn to God, |
| 20 lecz napisać im, aby się wstrzymali od pokarmów ofiarowanych bożkom, od nierządu, od tego, co uduszone, i od krwi. | 20 but tell them by letter to avoid pollution from idols, unlawful marriage, the meat of strangled animals, and blood. |
| 21 Z dawien dawna bowiem w każdym mieście są ludzie, którzy co szabat czytają Mojżesza i wykładają go w synagogach. | 21 For Moses, for generations now, has had those who proclaim him in every town, as he has been read in the synagogues every sabbath." |
| 22 Wtedy Apostołowie i starsi wraz z całym Kościołem postanowili wybrać ludzi przodujących wśród braci: Judę, zwanego Barsabas, i Sylasa i wysłać do Antiochii razem z Barnabą i Pawłem. | 22 Then the apostles and presbyters, in agreement with the whole church, decided to choose representatives and to send them to Antioch with Paul and Barnabas. The ones chosen were Judas, who was called Barsabbas, and Silas, leaders among the brothers. |
| 23 Posłali przez nich pismo tej treści: Apostołowie i starsi bracia przesyłają pozdrowienie braciom pogańskiego pochodzenia w Antiochii, w Syrii i w Cylicji. | 23 This is the letter delivered by them: "The apostles and the presbyters, your brothers, to the brothers in Antioch, Syria, and Cilicia of Gentile origin: greetings. |
| 24 Ponieważ dowiedzieliśmy się, że niektórzy bez naszego upoważnienia wyszli od nas i zaniepokoili was naukami, siejąc zamęt w waszych duszach, | 24 Since we have heard that some of our number (who went out) without any mandate from us have upset you with their teachings and disturbed your peace of mind, |
| 25 postanowiliśmy jednomyślnie wybrać mężów i wysłać razem z naszymi drogimi: Barnabą i Pawłem, | 25 we have with one accord decided to choose representatives and to send them to you along with our beloved Barnabas and Paul, |
| 26 którzy dla imienia Pana naszego Jezusa Chrystusa poświęcili swe życie. | 26 who have dedicated their lives to the name of our Lord Jesus Christ. |
| 27 Wysyłamy więc Judę i Sylasa, którzy powtórzą wam ustnie to samo. | 27 So we are sending Judas and Silas who will also convey this same message by word of mouth: |
| 28 Postanowiliśmy bowiem, Duch Święty i my, nie nakładać na was żadnego ciężaru oprócz tego, co konieczne. | 28 'It is the decision of the holy Spirit and of us not to place on you any burden beyond these necessities, |
| 29 Powstrzymajcie się od ofiar składanych bożkom, od krwi, od tego, co uduszone, i od nierządu. Dobrze uczynicie, jeżeli powstrzymacie się od tego. Bywajcie zdrowi! | 29 namely, to abstain from meat sacrificed to idols, from blood, from meats of strangled animals, and from unlawful marriage. If you keep free of these, you will be doing what is right. Farewell.'" |
| 30 Wysłannicy przybyli więc do Antiochii i zwoławszy lud, oddali list. | 30 And so they were sent on their journey. Upon their arrival in Antioch they called the assembly together and delivered the letter. |
| 31 Gdy go przeczytano, ucieszyli się z jego pocieszającej treści. | 31 When the people read it, they were delighted with the exhortation. |
| 32 Juda i Sylas, którzy byli również prorokami, w częstych przemówieniach zachęcali i umacniali braci. | 32 Judas and Silas, who were themselves prophets, exhorted and strengthened the brothers with many words. |
| 33 Po upływie pewnego czasu wyprawili ich bracia z pozdrowieniami pokoju od braci do tych, którzy ich wysłali. | 33 After they had spent some time there, they were sent off with greetings of peace from the brothers to those who had commissioned them. |
| 34 Ale Sylas postanowił tam pozostać; Juda zatem sam wrócił do Jerozolimy. | 34 |
| 35 A Paweł i Barnaba przebywali w Antiochii, nauczali i razem z wielu innymi głosili słowo Pańskie. | 35 But Paul and Barnabas remained in Antioch, teaching and proclaiming with many others the word of the Lord. |
| 36 Po pewnym czasie powiedział Paweł do Barnaby: Wróćmy już i zobaczmy, jak się mają bracia we wszystkich miastach, w których głosiliśmy słowo Pańskie. | 36 After some time, Paul said to Barnabas, "Come, let us make a return visit to see how the brothers are getting on in all the cities where we proclaimed the word of the Lord." |
| 37 Barnaba chciał również zabrać Jana, zwanego Markiem; | 37 Barnabas wanted to take with them also John, who was called Mark, |
| 38 ale Paweł prosił, aby nie zabierał z sobą tego, który odszedł od nich w Pamfilii i nie brał udziału w ich pracy. | 38 but Paul insisted that they should not take with them someone who had deserted them at Pamphylia and who had not continued with them in their work. |
| 39 Doszło do ostrego starcia, tak że się rozdzielili: Barnaba zabrał Marka i popłynął na Cypr, | 39 So sharp was their disagreement that they separated. Barnabas took Mark and sailed to Cyprus. |
| 40 a Paweł dobrał sobie za towarzysza Sylasa i wyszedł, polecony przez braci łasce Pana. | 40 But Paul chose Silas and departed after being commended by the brothers to the grace of the Lord. |
| 41 Przechodził przez Syrię i Cylicję umacniając miejscowe Kościoły. | 41 He traveled through Syria and Cilicia bringing strength to the churches. |