| 1 Wyszedł stamtąd i przyszedł do swego rodzinnego miasta. A towarzyszyli Mu Jego uczniowie. | 1 And departing from there, he went away to his own country; and his disciples followed him. |
| 2 Gdy nadszedł szabat, zaczął nauczać w synagodze; a wielu, przysłuchując się, pytało ze zdziwieniem: Skąd On to ma? I co za mądrość, która Mu jest dana? I takie cuda dzieją się przez Jego ręce. | 2 And when the Sabbath arrived, he began to teach in the synagogue. And many, upon hearing him, were amazed at his doctrine, saying: “Where did this one get all these things?” and, “What is this wisdom, which has been given to him?” and, “Such powerful deeds, which are wrought by his hands!” |
| 3 Czy nie jest to cieśla, syn Maryi, a brat Jakuba, Józefa, Judy i Szymona? Czyż nie żyją tu u nas także Jego siostry? I powątpiewali o Nim. | 3 “Is this not the carpenter, the son of Mary, the brother of James, and Joseph, and Jude, and Simon? Are not his sisters also here with us?” And they took great offense at him. |
| 4 A Jezus mówił im: Tylko w swojej ojczyźnie, wśród swoich krewnych i w swoim domu może być prorok tak lekceważony. | 4 And Jesus said to them, “A prophet is not without honor, except in his own country, and in his own house, and among his own kindred.” |
| 5 I nie mógł tam zdziałać żadnego cudu, jedynie na kilku chorych położył ręce i uzdrowił ich. | 5 And he was not able to perform any miracles there, except that he cured a few of the infirm by laying his hands on them. |
| 6 Dziwił się też ich niedowiarstwu. Potem obchodził okoliczne wsie i nauczał. | 6 And he wondered, because of their unbelief, and he traveled around in the villages, teaching. |
| 7 Następnie przywołał do siebie Dwunastu i zaczął rozsyłać ich po dwóch. Dał im też władzę nad duchami nieczystymi | 7 And he called the twelve. And he began to send them out in twos, and he gave them authority over unclean spirits. |
| 8 i przykazał im, żeby nic z sobą nie brali na drogę prócz laski: ani chleba, ani torby, ani pieniędzy w trzosie. | 8 And he instructed them not to take anything for the journey, except a staff: no traveling bag, no bread, and no money belt, |
| 9 Ale idźcie obuci w sandały i nie wdziewajcie dwóch sukien. | 9 but to wear sandals, and not to wear two tunics. |
| 10 I mówił do nich: Gdy do jakiego domu wejdziecie, zostańcie tam, aż stamtąd wyjdziecie. | 10 And he said to them: “Whenever you have entered into a house, stay there until you depart from that place. |
| 11 Jeśli w jakim miejscu was nie przyjmą i nie będą słuchać, wychodząc stamtąd strząśnijcie proch z nóg waszych na świadectwo dla nich. | 11 And whoever will neither receive you, nor listen to you, as you go away from there, shake off the dust from your feet as a testimony against them.” |
| 12 Oni więc wyszli i wzywali do nawrócenia. | 12 And going out, they were preaching, so that people would repent. |
| 13 Wyrzucali też wiele złych duchów oraz wielu chorych namaszczali olejem i uzdrawiali. | 13 And they cast out many demons, and they anointed many of the sick with oil and healed them. |
| 14 Także król Herod posłyszał o Nim, gdyż Jego imię nabrało rozgłosu, i mówił: Jan Chrzciciel powstał z martwych i dlatego moce cudotwórcze działają w Nim. | 14 And king Herod heard of it, (for his name had become well-known) and he said: “John the Baptist has risen again from the dead, and because of this, miracles are at work in him.” |
| 15 Inni zaś mówili: To jest Eliasz; jeszcze inni utrzymywali, że to prorok, jak jeden z dawnych proroków. | 15 But others were saying, “Because it is Elijah.” Still others were saying, “Because he is a prophet, like one of the prophets.” |
| 16 Herod, słysząc to, twierdził: To Jan, którego ściąć kazałem, zmartwychwstał. | 16 When Herod had heard it, he said, “John whom I beheaded, the same has risen again from the dead.” |
| 17 Ten bowiem Herod kazał pochwycić Jana i związanego trzymał w więzieniu, z powodu Herodiady, żony brata swego Filipa, którą wziął za żonę. | 17 For Herod himself had sent to capture John, and had chained him in prison, because of Herodias, the wife of his brother Philip; for he had married her. |
| 18 Jan bowiem wypominał Herodowi: Nie wolno ci mieć żony twego brata. | 18 For John was saying to Herod, “It is not lawful for you to have your brother’s wife.” |
| 19 A Herodiada zawzięła się na niego i rada byłaby go zgładzić, lecz nie mogła. | 19 Now Herodias was devising treachery against him; and she wanted to kill him, but she was unable. |
| 20 Herod bowiem czuł lęk przed Janem, znając go jako męża prawego i świętego, i brał go w obronę. Ilekroć go posłyszał, odczuwał duży niepokój, a przecież chętnie go słuchał. | 20 For Herod was apprehensive of John, knowing him to be a just and holy man, and so he guarded him. And he heard that he was accomplishing many things, and so he listened to him willingly. |
| 21 Otóż chwila sposobna nadeszła, kiedy Herod w dzień swoich urodzin wyprawił ucztę swym dostojnikom, dowódcom wojskowym i osobom znakomitym w Galilei. | 21 And when an opportune time had arrived, Herod held a feast on his birthday, with the leaders, and the tribunes, and the first rulers of Galilee. |
| 22 Gdy córka tej Herodiady weszła i tańczyła, spodobała się Herodowi i współbiesiadnikom. Król rzekł do dziewczęcia: Proś mię, o co chcesz, a dam ci. | 22 And when the daughter of the same Herodias had entered, and danced, and pleased Herod, along with those who were at table with him, the king said to the girl, “Request from me whatever you want, and I will give it to you.” |
| 23 Nawet jej przysiągł: Dam ci, o co tylko poprosisz, nawet połowę mojego królestwa. | 23 And he swore to her, “Anything that you request, I will give to you, even up to half my kingdom.” |
| 24 Ona wyszła i zapytała swą matkę: O co mam prosić? Ta odpowiedziała: O głowę Jana Chrzciciela. | 24 And when she had gone out, she said to her mother, “What shall I request?” But her mother said, “The head of John the Baptist.” |
| 25 Natychmiast weszła z pośpiechem do króla i prosiła: Chcę, żebyś mi zaraz dał na misie głowę Jana Chrzciciela. | 25 And immediately, when she had entered with haste to the king, she petitioned him, saying: “I want you to give me at once the head of John the Baptist on a platter.” |
| 26 A król bardzo się zasmucił, ale przez wzgląd na przysięgę i biesiadników nie chciał jej odmówić. | 26 And the king was greatly saddened. But because of his oath, and because of those who were sitting with him at table, he was not willing to disappoint her. |
| 27 Zaraz też król posłał kata i polecił przynieść głowę jego. Ten poszedł, ściął go w więzieniu | 27 So, having sent an executioner, he instructed that his head be brought on a platter. |
| 28 i przyniósł głowę jego na misie; dał ją dziewczęciu, a dziewczę dało swej matce. | 28 And he beheaded him in prison, and he brought his head on a platter. And he gave it to the girl, and the girl gave it her mother. |
| 29 Uczniowie Jana, dowiedziawszy się o tym, przyszli, zabrali jego ciało i złożyli je w grobie. | 29 When his disciples heard about it, they came and took his body, and they placed it in a tomb. |
| 30 Wtedy Apostołowie zebrali się u Jezusa i opowiedzieli Mu wszystko, co zdziałali i czego nauczali. | 30 And the Apostles, returning to Jesus, reported to him everything that they had done and taught. |
| 31 A On rzekł do nich: Pójdźcie wy sami osobno na miejsce pustynne i wypocznijcie nieco. Tak wielu bowiem przychodziło i odchodziło, że nawet na posiłek nie mieli czasu. | 31 And he said to them, “Go out alone, into a deserted place, and rest for a little while.” For there were so many who were coming and going, that they did not even have time to eat. |
| 32 Odpłynęli więc łodzią na miejsce pustynne, osobno. | 32 And climbing into a boat, they went away to a deserted place alone. |
| 33 Lecz widziano ich odpływających. Wielu zauważyło to i zbiegli się tam pieszo ze wszystkich miast, a nawet ich uprzedzili. | 33 And they saw them going away, and many knew about it. And together they ran by foot from all the cities, and they arrived before them. |
| 34 Gdy Jezus wysiadł, ujrzał wielki tłum. Zlitował się nad nimi, byli bowiem jak owce nie mające pasterza. I zaczął ich nauczać. | 34 And Jesus, going out, saw a great multitude. And he took pity on them, because they were like sheep without a shepherd, and he began to teach them many things. |
| 35 A gdy pora była już późna, przystąpili do Niego uczniowie i rzekli: Miejsce jest puste, a pora już późna. | 35 And when many hours had now passed, his disciples drew near to him, saying: “This is a deserted place, and the hour is now late. |
| 36 Odpraw ich. Niech idą do okolicznych osiedli i wsi, a kupią sobie coś do jedzenia. | 36 Send them away, so that by going out to nearby villages and towns, they might buy provisions for themselves to eat.” |
| 37 Lecz On im odpowiedział: Wy dajcie im jeść! Rzekli Mu: Mamy pójść i za dwieście denarów kupić chleba, żeby im dać jeść? | 37 And responding, he said to them, “Give them something to eat yourselves.” And they said to him, “Let us go out and buy bread for two hundred denarii, and then we will give them something to eat.” |
| 38 On ich spytał: Ile macie chlebów? Idźcie, zobaczcie! Gdy się upewnili, rzekli: Pięć i dwie ryby. | 38 And he said to them: “How many loaves do you have? Go and see.” And when they had found out, they said, “Five, and two fish.” |
| 39 Wtedy polecił im wszystkim usiąść gromadami na zielonej trawie. | 39 And he instructed them to make them all sit down in groups on the green grass. |
| 40 I rozłożyli się, gromada przy gromadzie, po stu i po pięćdziesięciu. | 40 And they sat down in divisions by hundreds and by fifties. |
| 41 A wziąwszy pięć chlebów i dwie ryby, spojrzał w niebo, odmówił błogosławieństwo, połamał chleby i dawał uczniom, by kładli przed nimi; także dwie ryby rozdzielił między wszystkich. | 41 And having received the five loaves and the two fish, gazing up to heaven, he blessed and broke the bread, and he gave it to his disciples to set before them. And the two fish he divided among them all. |
| 42 Jedli wszyscy do sytości. | 42 And they all ate and were satisfied. |
| 43 i zebrali jeszcze dwanaście pełnych koszów ułomków i ostatków z ryb. | 43 And they brought together the remainder: twelve baskets full of fragments and of fish. |
| 44 A tych, którzy jedli chleby, było pięć tysięcy mężczyzn. | 44 Now those who ate were five thousand men. |
| 45 Zaraz też przynaglił swych uczniów, żeby wsiedli do łodzi i wyprzedzali Go na drugi brzeg, do Betsaidy, zanim odprawi tłum. | 45 And without delay he urged his disciples to climb into the boat, so that they might precede him across the sea to Bethsaida, while he dismissed the people. |
| 46 Gdy rozstał się z nimi, odszedł na górę, aby się modlić. | 46 And when he had dismissed them, he went to the mountain to pray. |
| 47 Wieczór zapadł, łódź była na środku jeziora, a On sam jeden na lądzie. | 47 And when it was late, the boat was in the midst of the sea, and he was alone on the land. |
| 48 Widząc, jak się trudzili przy wiosłowaniu, bo wiatr był im przeciwny, około czwartej straży nocnej przyszedł do nich, krocząc po jeziorze, i chciał ich minąć. | 48 And seeing them struggling to row, (for the wind was against them,) and about the fourth watch of the night, he came to them, walking upon the sea. And he intended to pass by them. |
| 49 Oni zaś, gdy Go ujrzeli kroczącego po jeziorze, myśleli, że to zjawa, i zaczęli krzyczeć. | 49 But when they saw him walking upon the sea, they thought it was an apparition, and they cried out. |
| 50 Widzieli Go bowiem wszyscy i zatrwożyli się. Lecz On zaraz przemówił do nich: Odwagi, Ja jestem, nie bójcie się! | 50 For they all saw him, and they were very disturbed. And immediately he spoke with them, and he said to them: “Be strengthened in faith. It is I. Do not be afraid.” |
| 51 I wszedł do nich do łodzi, a wiatr się uciszył. | 51 And he climbed into the boat with them, and the wind ceased. And they became even more astonished within themselves. |
| 52 Oni tym bardziej byli zdumieni w duszy, że nie zrozumieli sprawy z chlebami, gdyż umysł ich był otępiały. | 52 For they did not understand about the bread. For their heart had been blinded. |
| 53 Gdy się przeprawili, przypłynęli do ziemi Genezaret i przybili do brzegu. | 53 And when they had crossed over, they arrived in the land of Genesaret, and they reached the shore. |
| 54 Skoro wysiedli z łodzi, zaraz Go poznano. | 54 And when they had disembarked from the boat, the people immediately recognized him. |
| 55 Ludzie biegali po całej owej okolicy i zaczęli znosić na noszach chorych, tam gdzie, jak słyszeli, przebywa. | 55 And running throughout that entire region, they began to carry on beds those who had maladies, to where they heard that he would be. |
| 56 I gdziekolwiek wchodził do wsi, do miast czy osad, kładli chorych na otwartych miejscach i prosili Go, żeby choć frędzli u Jego płaszcza mogli się dotknąć. A wszyscy, którzy się Go dotknęli, odzyskiwali zdrowie. | 56 And in whichever place he entered, in towns or villages or cities, they placed the infirm in the main streets, and they pleaded with him that they might touch even the hem of his garment. And as many as touched him were made healthy. |
