| 1 Ησαν δε εν Αντιοχεια εν τη υπαρχουση εκκλησια προφηται τινες και διδασκαλοι, ο Βαρναβας και Συμεων ο καλουμενος Νιγερ, και Λουκιος ο Κυρηναιος, και Μαναην ο συνανατραφεις μετα του Ηρωδου του τετραρχου, και ο Σαυλος. | 1 Now in the church at Antioch there were prophets and teachers, Barnabas, Simeon who was called Niger, Lucius of Cyrene, Mana-en a member of the court of Herod the tetrarch, and Saul. |
| 2 Και ενω υπηρετουν εις τον Κυριον και ενηστευον, ειπε το Πνευμα το Αγιον? Χωρισατε εις εμε τον Βαρναβαν και τον Σαυλον δια το εργον, εις το οποιον προσεκαλεσα αυτους. | 2 While they were worshiping the Lord and fasting, the Holy Spirit said, "Set apart for me Barnabas and Saul for the work to which I have called them." |
| 3 Τοτε αφου ενηστευσαν και προσευχηθησαν και επεθεσαν τας χειρας επ' αυτους, απεστειλαν. | 3 Then after fasting and praying they laid their hands on them and sent them off. |
| 4 Ουτοι λοιπον πεμφθεντες υπο του Πνευματος του Αγιου, κατεβησαν εις την Σελευκειαν και εκειθεν απεπλευσαν εις την Κυπρον, | 4 So, being sent out by the Holy Spirit, they went down to Seleucia; and from there they sailed to Cyprus. |
| 5 και οτε ηλθον εις την Σαλαμινα, εκηρυττον τον λογον του Θεου εν ταις συναγωγαις των Ιουδαιων? ειχον δε και τον Ιωαννην υπηρετην. | 5 When they arrived at Salamis, they proclaimed the word of God in the synagogues of the Jews. And they had John to assist them. |
| 6 Και αφου διηλθον την νησον μεχρι της Παφου, ευρον τινα μαγον ψευδοπροφητην Ιουδαιον ονομαζομενον Βαριησουν, | 6 When they had gone through the whole island as far as Paphos, they came upon a certain magician, a Jewish false prophet, named Bar-Jesus. |
| 7 οστις ητο μετα του ανθυπατου Σεργιου Παυλου, ανδρος συνετου. Ουτος προσκαλεσας τον Βαρναβαν και Σαυλον, εζητησε να ακουση τον λογον του Θεου? | 7 He was with the proconsul, Sergius Paulus, a man of intelligence, who summoned Barnabas and Saul and sought to hear the word of God. |
| 8 ανθιστατο δε εις αυτους Ελυμας ο μαγος, διοτι ουτω μεθερμηνευεται το ονομα αυτου, ζητων να αποτρεψη τον ανθυπατον απο της πιστεως. | 8 But Elymas the magician (for that is the meaning of his name) withstood them, seeking to turn away the proconsul from the faith. |
| 9 Πλην ο Σαυλος, ο και Παυλος, πλησθεις Πνευματος Αγιου και ατενισας εις αυτον, | 9 But Saul, who is also called Paul, filled with the Holy Spirit, looked intently at him |
| 10 ειπεν? Ω πληρης παντος δολου και πασης ραδιουργιας, υιε του διαβολου, εχθρε πασης δικαιοσυνης, δεν θελεις παυσει διαστρεφων τας ευθειας οδους του Κυριου; | 10 and said, "You son of the devil, you enemy of all righteousness, full of all deceit and villainy, will you not stop making crooked the straight paths of the Lord? |
| 11 Και τωρα ιδου, χειρ του Κυριου ειναι κατα σου, και θελεις εισθαι τυφλος, μη βλεπων τον ηλιον μεχρι καιρου. Και παρευθυς επεπεσεν επ' αυτον αμαυρωσις και σκοτος, και περιστρεφομενος εζητει χειραγωγους. | 11 And now, behold, the hand of the Lord is upon you, and you shall be blind and unable to see the sun for a time." Immediately mist and darkness fell upon him and he went about seeking people to lead him by the hand. |
| 12 Τοτε ιδων ο ανθυπατος το γεγονος επιστευσεν, εκπληττομενος εις την διδαχην του Κυριου. | 12 Then the proconsul believed, when he saw what had occurred, for he was astonished at the teaching of the Lord. |
| 13 Αποπλευσαντες δε απο της Παφου ο Παυλος και οι περι αυτον ηλθον εις την Περγην της Παμφυλιας? ο δε Ιωαννης, χωρισθεις απ' αυτων, υπεστρεψεν εις τα Ιεροσολυμα. | 13 Now Paul and his company set sail from Paphos, and came to Perga in Pamphylia. And John left them and returned to Jerusalem; |
| 14 Αυτοι δε περασαντες απο της Περγης, εφθασαν εις Αντιοχειαν της Πισιδιας, και εισελθοντες εις την συναγωγην τη ημερα του σαββατου εκαθησαν. | 14 but they passed on from Perga and came to Antioch of Pisidia. And on the sabbath day they went into the synagogue and sat down. |
| 15 Και μετα την αναγνωσιν του νομου και των προφητων απεστειλαν εις αυτους οι αρχισυναγωγοι, λεγοντες? Ανδρες αδελφοι, εαν εχητε λογον τινα προτροπης εις τον λαον, λεγετε. | 15 After the reading of the law and the prophets, the rulers of the synagogue sent to them, saying, "Brethren, if you have any word of exhortation for the people, say it." |
| 16 Σηκωθεις δε ο Παυλος και σεισας την χειρα, ειπεν? Ανδρες Ισραηλιται και οι φοβουμενοι τον Θεον, ακουσατε. | 16 So Paul stood up, and motioning with his hand said: "Men of Israel, and you that fear God, listen. |
| 17 Ο Θεος του λαου τουτου Ισραηλ εξελεξε τους πατερας ημων και υψωσε τον λαον παροικουντα εν γη Αιγυπτου, και μετα βραχιονος υψηλου εξηγαγεν αυτους εξ αυτης, | 17 The God of this people Israel chose our fathers and made the people great during their stay in the land of Egypt, and with uplifted arm he led them out of it. |
| 18 και εως τεσσαρακοντα ετη υπεφερε τους τροπους αυτων εν τη ερημω, | 18 And for about forty years he bore with them in the wilderness. |
| 19 και αφου κατεστρεψεν επτα εθνη εν γη Χανααν, διεμερισεν εις αυτους κατα κληρον την γην αυτων. | 19 And when he had destroyed seven nations in the land of Canaan, he gave them their land as an inheritance, for about four hundred and fifty years. |
| 20 Και μετα ταυτα ως τετρακοσια και πεντηκοντα περιπου ετη εδωκεν εις αυτους κριτας εως Σαμουηλ του προφητου. | 20 And after that he gave them judges until Samuel the prophet. |
| 21 Και επειτα εζητησαν βασιλεα, και εδωκεν εις αυτους ο Θεος τον Σαουλ, υιον του Κις, ανδρα εκ της φυλης Βενιαμιν, τεσσαρακοντα ετη? | 21 Then they asked for a king; and God gave them Saul the son of Kish, a man of the tribe of Benjamin, for forty years. |
| 22 και μεταστησας αυτον, ανεστησεν εις αυτους βασιλεα τον Δαβιδ, περι του οποιου και ειπε μαρτυρησας? Ευρον Δαβιδ τον του Ιεσσαι, ανδρα κατα την καρδιαν μου, οστις θελει καμει παντα τα θεληματα μου. | 22 And when he had removed him, he raised up David to be their king; of whom he testified and said, 'I have found in David the son of Jesse a man after my heart, who will do all my will.' |
| 23 Απο του σπερματος τουτου ο Θεος κατα την επαγγελιαν αυτου ανεστησεν εις τον Ισραηλ σωτηρα τον Ιησουν, | 23 Of this man's posterity God has brought to Israel a Savior, Jesus, as he promised. |
| 24 αφου ο Ιωαννης προ της ελευσεως αυτου προεκηρυξε βαπτισμα μετανοιας εις παντα τον λαον του Ισραηλ. | 24 Before his coming John had preached a baptism of repentance to all the people of Israel. |
| 25 Και ενω ο Ιωαννης ετελειονε τον δρομον αυτου, ελεγε? Τινα με στοχαζεσθε οτι ειμαι; δεν ειμαι εγω, αλλ' ιδου, ερχεται μετ' εμε εκεινος, του οποιου δεν ειμαι αξιος να λυσω το υποδημα των ποδων. | 25 And as John was finishing his course, he said, 'What do you suppose that I am? I am not he. No, but after me one is coming, the sandals of whose feet I am not worthy to untie.' |
| 26 Ανδρες αδελφοι, υιοι του γενους του Αβρααμ και οι εν υμιν φοβουμενοι τον Θεον, προς εσας απεσταλη ο λογος της σωτηριας ταυτης. | 26 "Brethren, sons of the family of Abraham, and those among you that fear God, to us has been sent the message of this salvation. |
| 27 Διοτι οι κατοικουντες εν Ιερουσαλημ και οι αρχοντες αυτων, μη γνωρισαντες τουτον μηδε τας ρησεις των προφητων, τας αναγινωσκομενας κατα παν σαββατον, επληρωσαν αυτας κριναντες τουτον, | 27 For those who live in Jerusalem and their rulers, because they did not recognize him nor understand the utterances of the prophets which are read every sabbath, fulfilled these by condemning him. |
| 28 και μη ευροντες μηδεμιαν αιτιαν θανατου, εζητησαν παρα του Πιλατου να θανατωθη. | 28 Though they could charge him with nothing deserving death, yet they asked Pilate to have him killed. |
| 29 Αφου δε ετελειωσαν παντα τα περι αυτου γεγραμμενα, καταβιβασαντες αυτον απο του ξυλου εθεσαν εις μνημειον. | 29 And when they had fulfilled all that was written of him, they took him down from the tree, and laid him in a tomb. |
| 30 Ο Θεος ομως ανεστησεν αυτον εκ νεκρων? | 30 But God raised him from the dead; |
| 31 οστις εφανη επι πολλας ημερας εις τους μετ' αυτου αναβαντας απο της Γαλιλαιας εις Ιερουσαλημ, οιτινες ειναι μαρτυρες αυτου προς τον λαον. | 31 and for many days he appeared to those who came up with him from Galilee to Jerusalem, who are now his witnesses to the people. |
| 32 Και ημεις ευαγγελιζομεθα προς εσας την γενομενην εις τους πατερας επαγγελιαν, | 32 And we bring you the good news that what God promised to the fathers, |
| 33 οτι ταυτην ο Θεος εξεπληρωσεν εις ημας τα τεκνα αυτων, αναστησας τον Ιησουν, ως ειναι γεγραμμενον και εν τω ψαλμω τω δευτερω? Υιος μου εισαι συ, εγω σημερον σε εγεννησα. | 33 this he has fulfilled to us their children by raising Jesus; as also it is written in the second psalm, 'Thou art my Son, today I have begotten thee.' |
| 34 Οτι δε ανεστησεν αυτον εκ νεκρων, μη μελλοντα πλεον να υποστρεψη εις την διαφθοραν, λεγει ουτως, οτι θελω σας δωσει τα ελεη του Δαβιδ τα πιστα. | 34 And as for the fact that he raised him from the dead, no more to return to corruption, he spoke in this way, 'I will give you the holy and sure blessings of David.' |
| 35 Δια τουτο και εν αλλω ψαλμω λεγει? Δεν θελεις αφησει τον οσιον σου να ιδη διαφθοραν. | 35 Therefore he says also in another psalm, 'Thou wilt not let thy Holy One see corruption.' |
| 36 Διοτι ο μεν Δαβιδ, αφου υπηρετησε την βουλην του Θεου εν τη γενεα αυτου, εκοιμηθη και προσετεθη εις τους πατερας αυτου και ειδε διαφθοραν? | 36 For David, after he had served the counsel of God in his own generation, fell asleep, and was laid with his fathers, and saw corruption; |
| 37 εκεινος ομως, τον οποιον ο Θεος ανεστησε, δεν ειδε διαφθοραν. | 37 but he whom God raised up saw no corruption. |
| 38 Εστω λοιπον γνωστον εις εσας, ανδρες αδελφοι, οτι δια τουτου κηρυττεται προς εσας αφεσις αμαρτιων. | 38 Let it be known to you therefore, brethren, that through this man forgiveness of sins is proclaimed to you, |
| 39 Και απο παντων, αφ' οσων δεν ηδυνηθητε δια του νομου του Μωυσεως να δικαιωθητε, δια τουτου πας ο πιστευων δικαιουται. | 39 and by him every one that believes is freed from everything from which you could not be freed by the law of Moses. |
| 40 Βλεπετε λοιπον μη επελθη εφ' υμας το λαληθεν υπο των προφητων? | 40 Beware, therefore, lest there come upon you what is said in the prophets: |
| 41 Ιδετε, οι καταφρονηται, και θαυμασατε και αφανισθητε, διοτι εργον εγω εργαζομαι εν ταις ημεραις υμων, εργον, εις το οποιον δεν θελετε πιστευσει, εαν τις διηγηθη εις εσας. | 41 'Behold, you scoffers, and wonder, and perish; for I do a deed in your days, a deed you will never believe, if one declares it to you.'" |
| 42 Ενω δε εξηρχοντο εκ της συναγωγης των Ιουδαιων, παρεκαλουν τα εθνη να κηρυχθωσιν εις αυτους οι λογοι ουτοι το ακολουθον σαββατον. | 42 As they went out, the people begged that these things might be told them the next sabbath. |
| 43 Και αφου ελυθη η συναγωγη, πολλοι εκ των Ιουδαιων και των ευσεβων προσηλυτων ηκολουθησαν τον Παυλον και τον Βαρναβαν, οιτινες λαλουντες προς αυτους, επειθον αυτους να εμμενωσιν εις την χαριν του Θεου. | 43 And when the meeting of the synagogue broke up, many Jews and devout converts to Judaism followed Paul and Barnabas, who spoke to them and urged them to continue in the grace of God. |
| 44 το δε ερχομενον σαββατον σχεδον ολη η πολις συνηχθη δια να ακουσωσι τον λογον του Θεου. | 44 The next sabbath almost the whole city gathered together to hear the word of God. |
| 45 Ιδοντες δε οι Ιουδαιοι τα πλη0η, επλησθηααν φθονου και ηναντιουντο εις τα υπο του Παυλου λεγομενα, αντιλεγοντες και βλασφημουντες. | 45 But when the Jews saw the multitudes, they were filled with jealousy, and contradicted what was spoken by Paul, and reviled him. |
| 46 Ο Παυλος δε και ο Βαρναβας, λαλουντες μετα παρρησιας, ειπον? Εις εσας πρωτον ητο αναγκαιον να λαληθη ο λογος του Θεου? αλλ' επειδη απορριπτετε αυτον και δεν κρινετε εαυτους αξιους της αιωνιου ζωης, ιδου, στρεφομεθα εις τα εθνη? | 46 And Paul and Barnabas spoke out boldly, saying, "It was necessary that the word of God should be spoken first to you. Since you thrust it from you, and judge yourselves unworthy of eternal life, behold, we turn to the Gentiles. |
| 47 διοτι ουτω προσεταξεν ημας ο Κυριος, λεγων? Σε εθεσα φως των εθνων, δια να ησαι προς σωτηριαν εως εσχατου της γης. | 47 For so the Lord has commanded us, saying, 'I have set you to be a light for the Gentiles, that you may bring salvation to the uttermost parts of the earth.'" |
| 48 Και οι εθνικοι ακουσαντες εχαιρον και εδοξαζον τον λογον του Κυριου, και επιστευσαν οσοι ησαν ωρισμενοι δια την αιωνιον ζωην? | 48 And when the Gentiles heard this, they were glad and glorified the word of God; and as many as were ordained to eternal life believed. |
| 49 και ο λογος του Κυριου διεδιδετο δι' ολου του τοπου. | 49 And the word of the Lord spread throughout all the region. |
| 50 Οι δε Ιουδαιοι παρεκινησαν τας ευλαβεις και επισημους γυναικας και τους πρωτους της πολεως και διηγειραν διωγμον κατα του Παυλου και του Βαρναβα, και εξεβαλον αυτους απο των οριων αυτων. | 50 But the Jews incited the devout women of high standing and the leading men of the city, and stirred up persecution against Paul and Barnabas, and drove them out of their district. |
| 51 Εκεινοι δε εκτιναξαντες τον κονιορτον των ποδων αυτων επ' αυτους, ηλθον εις το Ικονιον. | 51 But they shook off the dust from their feet against them, and went to Iconium. |
| 52 Και οι μαθηται επληρουντο χαρας και Πνευματος Αγιου. | 52 And the disciples were filled with joy and with the Holy Spirit. |