Esther 1

NEW JERUSALEM	Biblia Tysiąclecia
1 It was in the days of Ahasuerus, the Ahasuerus whose empire stretched from India to Ethiopia andcomprised one hundred and twenty-seven provinces. (a) In the second year of the reign of the Great King,Ahasuerus, on the first day of Nisan, a dream came to Mordecai son of Jair, son of Shimei, son of Kish, of thetribe of Benjamin, (b) a Jew living at Susa and holding high office at the royal court. (c) He was one of thecaptives whom Nebuchadnezzar king of Babylon had deported from Jerusalem with Jeconiah king of Judah. (d)This was his dream. There were cries and noise, thunder and earthquakes, and disorder over the whole earth.(e) Then two great dragons came forward, each ready for the fray, and set up a great roar. (f) At the sound ofthem every nation made ready to wage war against the nation of the just. (g) A day of darkness and gloom, ofaffliction and distress, oppression and great disturbance on earth! (h) The entire upright nation was thrown intoconsternation at the fear of the evils awaiting it and prepared for death, crying out to God. (i) Then from its cry,as from a little spring, there grew a great river, a flood of water. (j) Light came as the sun rose, and the humblewere raised up and devoured the mighty. (k) On awakening from this dream and vision of God's designs,Mordecai thought deeply about the matter, trying his b Est al day to discover what its meaning might be. (l)Mordecai was lodging at court with Bigthan and Teresh, two of the king's eunuchs who guarded the palace. (m)Having got wind of their plotting and gained knowledge of their designs, he discovered that they were preparingto assassinate King Ahasuerus, and he warned the king against them. (n) The king gave orders for the twoofficers to be tortured; they confessed and were executed. (o) He then had these events entered in his RecordBook, while Mordecai himself also wrote an account of them. (p) The king then appointed Mordecai to an officeat court and rewarded him with presents. (q) But Haman son of Hammedatha, the Agagite, who enjoyed highfavour with the king, determined to injure Mordecai in revenge for the affair of the king's two officers.	1 A było to za dni Aswerusa; Aswerus ten panował od Indii aż do Etiopii nad stu dwudziestu siedmiu państwami.
2 In those days, when King Ahasuerus was sitting on his royal throne in the citadel of Susa,	2 W owych dniach, kiedy król Aswerus zasiadał na tronie swego królestwa, na zamku w Suzie,
3 in the third year of his reign, he gave a banquet at his court for al his officers-of-state and ministers,Persian and Median army-commanders, nobles and provincial governors.	3 w trzecim roku swego panowania wydał ucztę dla wszystkich swoich książąt i swoich sług, i najdzielniejszych Persów i Medów, wielmoży i władców państw, którzy byli razem z nim.
4 Thus he displayed the riches and splendour of his empire and the pomp and glory of his majesty; thefestivities went on for a long time, a hundred and eighty days.	4 Przy tym pokazał bogactwo i majestat swego królestwa i blask swojej chwały i wielkości przez wiele dni, to jest przez dni sto osiemdziesiąt.
5 When this period was over, for seven days the king gave a banquet for al the people living in the citadelof Susa, to high and low alike, on the esplanade in the gardens of the royal palace.	5 A po upływie owych dni wydał król ucztę dla całego ludu, który znajdował się na zamku w Suzie, od największych aż do najmniejszych, przez siedem dni na dziedzińcu ogrodu przy pałacu króla.
6 There were white and violet hangings fastened with cords of fine linen and purple thread to silver ringson marble columns, couches of gold and silver on a pavement of porphyry, marble, mother-of-pearl and preciousstones.	6 Białe tkaniny lniane i fioletowa purpura były przymocowane sznurami z bisioru i czerwonej purpury do srebrnych pierścieni na kolumnach z białego marmuru. Sofy złote i srebrne stały na posadzce z kamieni koloru szmaragdu, białego marmuru, masy perłowej i na mozaice.
7 For drinking there were golden cups of various design and plenty of wine provided by the king with royalliberality.	7 Napoje zaś podawano w naczyniach złotych, a zastawa była z naczyń różnych, a wina królewskiego wiele według zwyczaju króla.
8 The royal edict did not, however, make drinking obligatory, the king having instructed the officials of hishousehold to treat each guest according to the guest's own wishes.	8 Picie odbywało się według takiego polecenia: nie było nikogo przymuszającego, bo tak zarządził król wszystkim urzędnikom swego domu: Niech każdy czyni, co mu się podoba.
9 Queen Vashti, for her part, gave a banquet for the women in the royal palace of King Ahasuerus.	9 Także królowa Waszti wydała ucztę dla kobiet w pałacu królewskim, który należał do króla Aswerusa.
10 On the seventh day, when the king was merry with wine, he commanded Mehuman, Biztha, Harbona,Bigtha, Abagtha, Zethar and Carkas, the seven officers in attendance on the person of King Ahasuerus,	10 W siódmym dniu, kiedy już rozweseliło się winem serce króla, rzekł do Mehumana, Bizzety, Charbony, Bigty, Abagty, Zetera i Karkasa, siedmiu eunuchów usługujących królowi Aswerusowi,
11 to bring Queen Vashti before the king, crowned with her royal diadem, in order to display her beauty tothe people and the officers-of-state, since she was very beautiful.	11 aby przywiedli przed oblicze króla królowę Waszti w koronie królewskiej celem pokazania ludowi i książętom jej piękności; odznaczała się bowiem miłym wyglądem.
12 But Queen Vashti refused to come at the king's command delivered by the officers. The king was veryangry at this and his rage grew hot.	12 Ale królowa Waszti odmówiła przyjścia na rozkaz króla, który eunuchowie otrzymali. Król się rozgniewał, i gniew w nim zapłonął.
13 Addressing himself to the wise men who were versed in the law -- it being the practice to refer mattersaffecting the king to expert lawyers and jurists-	13 I rzekł król do mędrców znających prawo, bo tak sprawy króla rozważano wobec znających prawo i sąd,
14 he summoned Carshena, Shethar, Admatha, Tarshish, Meres, Marsena and Memucan, seven Persianand Median officers-of-state who had privileged access to the royal presence and occupied the leading positionsin the kingdom.	14 i rozkazał przywołać do siebie Karszenę, Szetara, Admatę, Tarszisza, Meresa, Mersenę, Memukana, siedmiu książąt perskich i medyjskich, którzy byli zaufanymi doradcami króla i zajmowali w królestwie pierwsze miejsca.
15 'According to law,' he said, 'what is to be done to Queen Vashti for not obeying the command of KingAhasuerus delivered by the officers?'	15 I zapytał: Jak według prawa należy postąpić z królową Waszti, która nie wykonała rozkazu króla, jaki eunuchowie otrzymali?
16 In the presence of the king and the officers-of-state, Memucan replied, 'Queen Vashti has wronged notonly the king but also al the officers-of-state and all the peoples inhabiting the provinces of King Ahasuerus.	16 Na to odpowiedział Memukan w obecności króla i książąt: Nie tylko przeciw samemu królowi wykroczyła królowa Waszti, lecz także przeciw wszystkim książętom i wszystkim narodom, które zamieszkują państwa króla Aswerusa.
17 The queen's conduct wil soon become known to al the women, who wil adopt a contemptuousattitude towards their own husbands. They wil say, "King Ahasuerus himself commanded Queen Vashti toappear before him and she did not come."	17 Gdy wieść o zachowaniu się królowej rozejdzie się pośród wszystkich kobiet, wtedy wzgardzą mężami swoimi w oczach swoich i powiedzą im: Król Aswerus polecił przyprowadzić królowę Waszti do siebie, a ona nie poszła.
18 Before the day is out, the wives of the Persian and Median officers-of-state wil be tel ing every one ofthe king's officers-of-state what they have heard about the queen's behaviour; and that wil mean contempt andanger all round.	18 Dziś wszystkie księżniczki perskie i medyjskie powiedzą do książąt królewskich, co usłyszały o postępowaniu królowej. Wtedy będzie wiele pogardy i gniewu.
19 If it is the king's pleasure, let him issue a royal edict, to be irrevocably incorporated into the laws of thePersians and Medes, to the effect that Vashti is never to appear again before King Ahasuerus, and let the kingconfer her royal dignity on a worthier woman.	19 Jeśli się to królowi podoba, to niech wyjdzie dekret królewski od niego i niech będzie napisane w prawach perskich i medyjskich, i niech będzie nieodwołalne to, że Waszti nie może już przyjść przed oblicze króla Aswerusa, a jej godność królewską niech da król jej towarzyszce, godniejszej od niej.
20 Let this edict issued by the king be proclaimed throughout his empire -- which is great -- and al thewomen wil henceforth bow to the authority of their husbands, both high and low alike.'	20 A gdy usłyszą dekret króla, wydany dla całego królestwa - a wielkie jest ono - wszystkie kobiety oddadzą cześć mężom swoim, od największego do najmniejszego.
21 This speech pleased the king and the officers-of-state, and the king did as Memucan advised.	21 i spodobała się ta rada królowi i książętom jego, i uczynił król według słów Memukana.
22 He sent letters to all the provinces of the kingdom, to each province in its own script and to each nationin its own language, ensuring that every husband should be master in his own house.	22 I wysłał listy do wszystkich państw królewskich, do każdej krainy, skreślone jej własnym pismem i do każdego narodu w jego własnym języku, aby każdy mąż był panem w domu swoim i mówił, co mu się podoba.