1 Maccabees 7

NEW AMERICAN BIBLE	Biblia Tysiąclecia
1 In the year one hundred and fifty-one, Demetrius, son of Seleucus, set out from Rome, arrived with a few men in a city on the seacoast, and began to rule there.	1 W roku sto pięćdziesiątym pierwszym Demetriusz, syn Seleukosa, wyruszył z Rzymu z niewielką liczbą wojska. Wylądował w nadmorskim mieście i jako król zaczął tam panować.
2 As he was preparing to enter the royal palace of his ancestors, the soldiers seized Antiochus and Lysias to bring them to him.	2 Gdy wszedł do królewskiego pałacu swoich przodków, wojska pochwyciły Antiocha i Lizjasza, aby ich przyprowadzić do niego.
3 When he was informed of this, he said, "Do not show me their faces."	3 Kiedy doniesiono mu o tym, powiedział: Nie pokazujcie mi ich twarzy!
4 So the soldiers killed them, and Demetrius sat on the royal throne.	4 Wojsko więc zamordowało ich, a Demetriusz zasiadł na tronie swego królestwa.
5 Then all the lawless and impious men of Israel came to him. They were led by Alcimus, who desired to be high priest.	5 Wtedy wszyscy wiarołomni i bezbożni spomiędzy Izraela przybyli do niego, a przywódcą ich był Alkimos, który chciał osiągnąć godność arcykapłana.
6 They made this accusation to the king against the people: "Judas and his brothers have destroyed all your friends and have driven us out of our country.	6 Tak oskarżyli oni naród przed królem: Juda razem ze swoimi braćmi zgładził wszystkich twoich przyjaciół, a nas wypędził z ojczystego kraju.
7 So now, send a man whom you trust to go and see all the havoc Judas has done to us and to the king's land, and let him punish them and all their supporters."	7 Poślij więc teraz jakiegoś swojego zaufanego, niech on się tam uda i naocznie się przekona o ogromnej krzywdzie, jaką wyrządził nam i królewskiemu krajowi, i niech ukarze ich razem z tymi wszystkimi, którzy im pomagają.
8 Then the king chose Bacchides, one of the King's Friends, governor of West-of-Euphrates, a great man in the kingdom, and faithful to the king.	8 Król wybrał Bakchidesa, jednego z królewskich przyjaciół, który władzę swą wykonywał za Rzeką, a będąc wpływowym człowiekiem w państwie, oddany był królowi.
9 He sent him and the impious Alcimus, to whom he granted the high priesthood, with orders to take revenge on the Israelites.	9 Jego to wysłał razem z bezbożnym Alkimosem, któremu przyznał godność kapłańską, i nakazał pomstę na synach Izraela.
10 They set out and, on arriving in the land of Judah with a great army, sent messengers who spoke deceitfully to Judas and his brothers in peaceful terms.	10 Wyruszywszy, przybyli wraz z licznym wojskiem do ziemi judzkiej. Stamtąd wysłał poselstwo do Judy i do jego braci, podstępnie używając słów pokojowych.
11 But these paid no attention to their words, seeing that they had come with a great army.	11 Oni jednak nie uwierzyli ich słowom. Widzieli bowiem, że przybyli z licznym wojskiem.
12 A group of scribes, however, gathered about Alcimus and Bacchides to ask for a just agreement.	12 U Alkimosa i Bakchidesa zebrało się zgromadzenie uczonych w Piśmie, aby naradzić się nad tym, co jest słuszne.
13 The Hasideans were the first among the Israelites to seek peace with them,	13 Pierwsi spomiędzy synów Izraela asydejczycy starali się o to, żeby z nimi zawrzeć pokój.
14 for they said, "A priest of the line of Aaron has come with the army, and he will not do us any wrong."	14 Mówili bowiem: Razem z wojskiem przyszedł przecież arcykapłan z rodu Aarona. On nam nie zrobi żadnej krzywdy.
15 He spoke with them peacefully and swore to them, "We will not try to injure you or your friends."	15 Rozmawiał on z nimi pokojowo i przysiągł im, zapewniając: Ani wam, ani też przyjaciołom waszym nie uczynimy nic złego.
16 So they trusted him. But he arrested sixty of them and killed them in one day, according to the text of Scripture:	16 Uwierzyli mu więc, a on rozkazał pochwycić spomiędzy nich sześćdziesięciu ludzi i zamordować ich w ciągu jednego dnia, zgodnie ze słowami Pisma:
17 "The flesh of your saints they have strewn, and their blood they have shed round about Jerusalem, and there was no one to bury them."	17 Ciała twych świętych porzucili, a krew ich rozlali wokoło Jeruzalem i nie było, kto by ich pochował.
18 Then fear and dread of them came upon all the people, who said: "There is no truth or justice among them; they violated the agreement and the oath that they swore."	18 Bojaźń zaś i strach padł na cały lud. Mówili bowiem: Nie ma w nim prawdy ani sprawiedliwości. Złamali bowiem umowę i przysięgę, którą złożyli.
19 Bacchides withdrew from Jerusalem and pitched his camp in Beth-zaith. He had many of the men arrested who deserted to him, throwing them into the great pit.	19 Wtedy Bakchides odstąpił od Jerozolimy i rozłożył się obozem koło Bet-Zait. Tam kazał pochwycić wielu tych ludzi, którzy sami uciekli od niego, i niektórych spomiędzy ludu zamordował i wrzucił do wielkiej cysterny.
20 He handed the province over to Alcimus, leaving troops to help him, while he himself returned to the king.	20 Potem Bakchides oddał Alkimosowi władzę nad krajem i pozostawił mu wojsko do pomocy, sam zaś powrócił do króla.
21 Alcimus spared no pains to maintain his high priesthood,	21 Alkimos starał się objąć władzę arcykapłańską,
22 and all those who were disturbing their people gathered about him. They took possession of the land of Judah and caused great distress in Israel.	22 do niego zaś zeszli się wszyscy, którzy ciemiężyli swój własny naród, bo zawładnęli judzką krainą i przyczynili się do wielkiej klęski Izraela.
23 When Judas saw all the evils that Alcimus and his men were bringing upon the Israelites, more than even the Gentiles had done,	23 Gdy Juda zobaczył całe zło, którego dopuścił się Alkimos i jego zwolennicy, w większym stopniu aniżeli poganie,
24 he went about all the borders of Judea and took revenge on the men who had deserted, preventing them from going out into the country.	24 obszedł wokoło wszystkie ziemie Judei i wywarł zemstę na odstępcach, tak że nie mogli oni poruszać się po kraju.
25 But when Alcimus saw that Judas and his followers were gaining strength and realized that he could not oppose them, he returned to the king and accused them of grave crimes.	25 Gdy Alkimos przekonał się, że Juda razem ze swoimi zwolennikami znów ma wiele sił, i kiedy spostrzegł, że nie będzie się mógł mu przeciwstawić, wrócił do króla i oskarżał ich o złe knowania.
26 Then the king sent Nicanor, one of his famous officers, who was a bitter enemy of Israel, with orders to destroy the people.	26 Wtedy król wysłał Nikanora, jednego z najznaczniejszych swoich dowódców, który nienawidził Izraela i wrogo do niego się odnosił. Wydał mu też rozkaz, aby wytępił naród.
27 Nicanor came to Jerusalem with a large force and deceitfully sent to Judas and his brothers this peaceable message:	27 Nikanor zaś z licznym wojskiem przybył do Jerozolimy, a do Judy i jego braci wysłał poselstwo, podstępnie mówiąc do nich pokojowymi słowami:
28 "Let there be no fight between me and you. I will come with a few men to meet you peaceably."	28 Niech między mną a wami nie będzie żadnej wojny. Z nielicznym oddziałem przybędę, aby w pokoju zobaczyć was osobiście.
29 So he came to Judas, and they greeted one another peaceably. But Judas' enemies were prepared to seize him.	29 Przybył więc do Judy i wzajemnie po przyjacielsku się pozdrowili, ale nieprzyjaciele byli w pogotowiu, aby Judę porwać.
30 When he became aware that Nicanor had come to him with treachery in mind, Judas was afraid and would not meet him again.	30 Wtedy Juda dowiedział się, że przybył do niego zdradliwie. Przeląkł się więc go i nie chciał więcej się z nim widzieć.
31 When Nicanor saw that his plan had been discovered, he went out to fight Judas near Capharsalama.	31 Nikanor zaś domyślił się, że jego zamiar został odkryty. Wystąpił więc do walki przeciwko Judzie koło Chafarsalama.
32 About five hundred men of Nicanor's army fell; the rest fled to the City of David.	32 Spośród wojska Nikanora padło blisko pięciuset żołnierzy, a reszta uciekła do Miasta Dawidowego.
33 After this, Nicanor went up to Mount Zion. Some of the priests from the sanctuary and some of the elders of the people came out to greet him peaceably and to show him the holocaust that was being offered for the king.	33 Po tych wypadkach Nikanor udał się na górę Syjon. Ze świątyni spomiędzy kapłanów i spomiędzy starszych ludu wyszli niektórzy, aby pokojowo go powitać i pokazać mu całopalenie, które miało być złożone za króla
34 But he mocked and ridiculed them, defiled them, and spoke disdainfully.	34 On jednak wyszydził i wyśmiał ich, i znieważył. Przemówił też zarozumiale,
35 In a rage he swore: "If Judas and his army are not delivered to me at once, when I return victorious I will burn this temple down." He went away in great anger.	35 a nawet pełen gniewu przysiągł: Jeżeli w tej chwili Juda razem ze swoim wojskiem nie zostanie wydany w moje ręce, spalę tę świątynię, gdy szczęśliwie powrócę. I wyszedł z wielkiem gniewem.
36 The priests, however, went in and stood before the altar and the sanctuary. They wept and said:	36 Wtedy kapłani powrócili, stanęli przed ołtarzem i przed przybytkiem, zaczęli płakać i modlić się:
37 "You have chosen this house to bear your name, to be a house of prayer and petition for your people.	37 Ty sam wybrałeś tę świątynię, aby była poświęcona Twojemu Imieniu, aby była dla Twego ludu domem modlitwy i błagania.
38 Take revenge on this man and his army, and let them fall by the sword. Remember their blasphemies, and do not let them continue."	38 Dokonaj pomsty na tym człowieku i na jego wojsku. Niech zginą od miecza! Pamiętaj o ich bluźnierstwach i nie pozwól im nadal trwać!
39 Nicanor left Jerusalem and pitched his camp at Beth-horon, where the Syrian army joined him.	39 Nikanor odszedł z Jerozolimy i rozłożył się obozem w Bet-Choron. Tam przyłączyło się do niego wojsko z Syrii.
40 But Judas camped in Adasa with three thousand men. Here Judas uttered this prayer:	40 Juda zaś rozłożył się obozem w Adasa razem z trzema tysiącami żołnierzy i modlił się słowami:
41 "When they who were sent by the king blasphemed, your angel went out and killed a hundred and eighty-five thousand of them.	41 Gdy bluźnili posłowie króla, wtedy anioł stanął i zabił spomiędzy nich sto osiemdziesiąt pięć tysięcy.
42 In the same way, crush this army before us today, and let the rest know that Nicanor spoke wickedly against your sanctuary; judge him according to his wickedness."	42 Tak samo zetrzyj to wojsko dzisiaj przed nami! Niech poznają ci, którzy pozostaną, jak strasznie zbluźnił on przeciwko Twojej świątyni; osądź go tak, jak jego złość na to zasługuje.
43 The armies met in battle on the thirteenth day of the month Adar. Nicanor's army was crushed, and he himself was the first to fall in the battle.	43 W trzynastym dniu miesiąca Adar wojska spotkały się w walce i wojsko Nikanora zostało starte. On sam pierwszy padł w bitwie,
44 When his army saw that Nicanor was dead, they threw down their arms and fled.	44 a gdy jego wojsko zobaczyło, że Nikanor zginął, porzuciwszy broń, uciekło.
45 The Jews pursued them a day's journey, from Adasa to near Gazara, blowing the trumpets behind them as signals.	45 Ścigali więc ich dzień drogi od Adasa aż blisko Gezer. Wtedy na trąbach dano znak za nimi.
46 From all the surrounding villages of Judea people came out and closed in on them. They hemmed them in, and all the enemies fell by the sword; not a single one escaped.	46 I ze wszystkich dokoła wiosek judejskich wyszli mieszkańcy i osaczyli ich. Tamci obrócili się przeciwko nim, ale wszyscy padli od miecza i nie pozostał z nich ani jeden.
47 Then the Jews collected the spoils and the booty; they cut off Nicanor's head and his right arm, which he had lifted up so arrogantly. These they brought to Jerusalem and displayed there.	47 Zabrano łupy i to, co tamci zrabowali, głowę zaś Nikanora i jego prawą rękę, którą tak hardo wyciągnął, obcięli, zanieśli do Jerozolimy i zawiesili obok miasta.
48 The people rejoiced greatly, and observed that day as a great festival.	48 Lud zaś bardzo się uradował, a dzień ten obchodził jako dzień wielkiej radości.
49 They decreed that it should be observed every year on the thirteenth of Adar.	49 Postanowiono też, żeby corocznie ten dzień obchodzić uroczyście dnia trzynastego Adar.
50 And for a short time the land of Judah was quiet.	50 Na krótki czas pokój zapanował w ziemi judzkiej.