| 1 Therefore when Tobias thought that his prayer was heard that he might die, he called to him Tobias his son, | 1 Tego dnia Tobiasz przypomniał sobie o pieniądzach, które złożył u Gabaela w Raga w Medii. |
| 2 And said to him: Hear, my son, the words of my mouth, and lay them as a foundation in thy heart. | 2 I mówił do siebie: Przecież ja prosiłem o śmierć. Dlaczego nie mam zawołać mego syna i nie powiedzieć mu o tych pieniądzach, zanim umrę? |
| 3 When God shall take my soul, thou shalt bury my body: and thou shalt honour thy mother all the days of her life: | 3 I zawołał swego syna Tobiasza, który przyszedł do niego. I rzekł mu: Spraw mi piękny pogrzeb! Szanuj swoją matkę i nie zapomnij o niej przez wszystkie dni jej życia! Czyń to, co jej się będzie podobać, i nie zasmucaj jej duszy żadnym twoim uczynkiem! |
| 4 For thou must be mindful what and how great perils she suffered for thee in her womb. | 4 Przypomnij sobie, dziecko, na jakie liczne niebezpieczeństwa była ona narażona z powodu ciebie, gdy cię w łonie swoim nosiła. A kiedy umrze, pogrzeb ją obok mnie w jednym grobie! |
| 5 And when she also shall have ended the time of her life, bury her by me. | 5 Pamiętaj, dziecko, na Pana przez wszystkie dni twoje! Nie popełniaj dobrowolnie grzechu i nie przestępuj nigdy Jego przykazań! Przez wszystkie dni twojego życia spełniaj uczynki miłosierne i nie chodź drogami nieprawości, |
| 6 And all the days of thy life have God in thy mind: and take heed thou never consent to sin, nor transgress the commandments of the Lord our God. | 6 ponieważ ci, którzy właściwie postępują, doznają powodzenia we wszystkich swych czynach. |
| 7 Give alms out of thy substance, and turn not away thy face from any poor person: for so it shall come to pass that the face of the Lord shall not be turned from thee. | 7 A wszystkim, którzy postępują sprawiedliwie, dawaj jałmużnę z majętności swojej i niech oko twoje nie będzie skąpe w czynieniu jałmużny! Nie odwracaj twarzy od żadnego biedaka, a nie odwróci się od ciebie oblicze Boga. |
| 8 According to thy ability be merciful. | 8 Jak ci tylko starczy, według twojej zasobności dawaj z niej jałmużnę! Będziesz miał mało - daj mniej, ale nie wzbraniaj się dawać jałmużny nawet z niewielkiej własności! |
| 9 If thou have much give abundantly: if thou have a little, take care even so to bestow willingly a little. | 9 Tak zaskarbisz sobie wielkie dobra na dzień potrzebny, |
| 10 For thus thou storest up to thyself a good reward for the day of necessity. | 10 ponieważ jałmużna wybawia od śmierci i nie pozwala wejść do ciemności. |
| 11 For alms deliver from all sin, and from death, and will not suffer the soul to go into darkness. | 11 Jałmużna bowiem jest wspaniałym darem dla tych, którzy ją dają przed obliczem Najwyższego. |
| 12 Alms shall be a great confidence before the most high God, to all them that give it. | 12 Strzeż się, dziecko, wszelkiej rozpusty, a przede wszystkim weź sobie żonę z potomstwa twych przodków! Nie bierz żony obcej, która nie byłaby z pokolenia twojego ojca, ponieważ jesteśmy synami proroków. Wspomnij sobie, dziecko, z przeszłości, że Noe, Abraham, Izaak, Jakub, przodkowie nasi, wszyscy wzięli żony z pokrewieństwa swego i dlatego byli błogosławieni w dzieciach swoich, a ich potomstwo posiądzie ziemię. |
| 13 Take heed to keep thyself, my son, from all fornication, and beside thy wife never endure to know a crime. | 13 A teraz, dziecko, kochaj twoich braci i nie wynoś się w sercu swoim nad twych krewnych ani nad synów, ani nad córki twego narodu i wybierz sobie z nich żonę, ponieważ w pysze jest wiele zepsucia i niegodziwości, a w próżniactwie ubytek i wielka bieda. Albowiem próżniactwo jest matką głodu. |
| 14 Never suffer pride to reign in thy mind, or in thy words: for from it all perdition took its beginning. | 14 Zarobku jakiegokolwiek człowieka, który by pracował u ciebie, nie zatrzymuj do jutra, a wypłacaj natychmiast. A jeśli będziesz służył Bogu, On tobie odpłaci. Uważaj na siebie, dziecko, we wszystkich swoich uczynkach i bądź dobrze wychowany w całym swoim postępowaniu! |
| 15 If any man hath done any work for thee, immediately pay him his hire, and let not the wages of thy hired servant stay with thee at all. | 15 Czym sam się brzydzisz, nie czyń tego nikomu! Nie pij wina aż do upicia się i niech pijaństwo nie idzie z tobą w drogę! |
| 16 See thou never do to another what thou wouldst hate to have done to thee by another. | 16 Udzielaj twego chleba głodnemu, a szat swoich użycz nagim! Ze wszystkiego, co ci zbywa, dawaj jałmużnę, a oko twoje niech nie będzie skąpe, gdy ją dajesz. |
| 17 Eat thy bread with the hungry and the needy, and with thy garments cover the naked. | 17 Kładź chleby twoje na grobie sprawiedliwych, ale grzesznikom nie dawaj. |
| 18 Lay out thy bread, and thy wine upon the burial of a just man, and do not eat and drink thereof with the wicked. | 18 Szukaj rady u każdego mądrego i nie gardź żadną pożyteczną radą. |
| 19 Seek counsel always of a wise man. | 19 W każdej chwili uwielbiaj Pana Boga i proś Go, aby drogi twoje były proste i aby doszły do skutku wszystkie twoje zamiary i pragnienia, ponieważ żaden naród nie posiada mądrości, lecz wszystko, co dobre, daje sam Pan i kogo Pan chce, tego upokarza, jak chce. A teraz, dziecko, pamiętaj na moje zalecenia i nie wymazuj ich z serca! |
| 20 Bless God at all times: and desire of him to direct thy ways, and that all thy counsels may abide in him. | 20 Teraz powiadamiam cię, dziecko, że złożyłem dziesięć talentów srebra u Gabaela, syna Gabriego, w Raga w Medii. |
| 21 I tell thee also, my son, that I lent ten talents of silver, while thou wast yet a child, to Gabelus, in Rages a city of the Medes, and I have a note of his hand with me: | 21 Nie bój się, dziecko, żeśmy zbiednieli. Ty masz wielkie bogactwa, jeśli ty Boga się będziesz bał i będziesz unikał każdego grzechu, i czynił, co dobre jest przed Panem, Bogiem twoim. |
| 22 Now therefore inquire how thou mayst go to him, and receive of him the foresaid sum of money, and restore to him the note of his hand. | |
| 23 Fear not, my son: we lead indeed a poor life, but we shall have many good things if we fear God, and depart from all sin, and do that which is good. | |