| 1 εαν καθισης δειπνειν επι τραπεζης δυναστων νοητως νοει τα παρατιθεμενα σοι | 1 When you sit down to eat with a ruler, observe carefully what is before you; |
| 2 και επιβαλλε την χειρα σου ειδως οτι τοιαυτα σε δει παρασκευασαι | 2 and put a knife to your throat if you are a man given to appetite. |
| 3 ει δε απληστοτερος ει μη επιθυμει των εδεσματων αυτου ταυτα γαρ εχεται ζωης ψευδους | 3 Do not desire his delicacies, for they are deceptive food. |
| 4 μη παρεκτεινου πενης ων πλουσιω τη δε ση εννοια αποσχου | 4 Do not toil to acquire wealth; be wise enough to desist. |
| 5 εαν επιστησης το σον ομμα προς αυτον ουδαμου φανειται κατεσκευασται γαρ αυτω πτερυγες ωσπερ αετου και υποστρεφει εις τον οικον του προεστηκοτος αυτου | 5 When your eyes light upon it, it is gone; for suddenly it takes to itself wings, flying like an eagle toward heaven. |
| 6 μη συνδειπνει ανδρι βασκανω μηδε επιθυμει των βρωματων αυτου | 6 Do not eat the bread of a man who is stingy; do not desire his delicacies; |
| 7 ον τροπον γαρ ει τις καταπιοι τριχα ουτως εσθιει και πινει | 7 for he is like one who is inwardly reckoning. "Eat and drink!" he says to you; but his heart is not with you. |
| 8 μηδε προς σε εισαγαγης αυτον και φαγης τον ψωμον σου μετ' αυτου εξεμεσει γαρ αυτον και λυμανειται τους λογους σου τους καλους | 8 You will vomit up the morsels which you have eaten, and waste your pleasant words. |
| 9 εις ωτα αφρονος μηδεν λεγε μηποτε μυκτηριση τους συνετους λογους σου | 9 Do not speak in the hearing of a fool, for he will despise the wisdom of your words. |
| 10 μη μεταθης ορια αιωνια εις δε κτημα ορφανων μη εισελθης | 10 Do not remove an ancient landmark or enter the fields of the fatherless; |
| 11 ο γαρ λυτρουμενος αυτους κυριος κραταιος εστιν και κρινει την κρισιν αυτων μετα σου | 11 for their Redeemer is strong; he will plead their cause against you. |
| 12 δος εις παιδειαν την καρδιαν σου τα δε ωτα σου ετοιμασον λογοις αισθησεως | 12 Apply your mind to instruction and your ear to words of knowledge. |
| 13 μη αποσχη νηπιον παιδευειν οτι εαν παταξης αυτον ραβδω ου μη αποθανη | 13 Do not withhold discipline from a child; if you beat him with a rod, he will not die. |
| 14 συ μεν γαρ παταξεις αυτον ραβδω την δε ψυχην αυτου εκ θανατου ρυση | 14 If you beat him with the rod you will save his life from Sheol. |
| 15 υιε εαν σοφη γενηται σου η καρδια ευφρανεις και την εμην καρδιαν | 15 My son, if your heart is wise, my heart too will be glad. |
| 16 και ενδιατριψει λογοις τα σα χειλη προς τα εμα χειλη εαν ορθα ωσιν | 16 My soul will rejoice when your lips speak what is right. |
| 17 μη ζηλουτω η καρδια σου αμαρτωλους αλλα εν φοβω κυριου ισθι ολην την ημεραν | 17 Let not your heart envy sinners, but continue in the fear of the LORD all the day. |
| 18 εαν γαρ τηρησης αυτα εσται σοι εκγονα η δε ελπις σου ουκ αποστησεται | 18 Surely there is a future, and your hope will not be cut off. |
| 19 ακουε υιε και σοφος γινου και κατευθυνε εννοιας σης καρδιας | 19 Hear, my son, and be wise, and direct your mind in the way. |
| 20 μη ισθι οινοποτης μηδε εκτεινου συμβολαις κρεων τε αγορασμοις | 20 Be not among winebibbers, or among gluttonous eaters of meat; |
| 21 πας γαρ μεθυσος και πορνοκοπος πτωχευσει και ενδυσεται διερρηγμενα και ρακωδη πας υπνωδης | 21 for the drunkard and the glutton will come to poverty, and drowsiness will clothe a man with rags. |
| 22 ακουε υιε πατρος του γεννησαντος σε και μη καταφρονει οτι γεγηρακεν σου η μητηρ | 22 Hearken to your father who begot you, and do not despise your mother when she is old. |
| 23 - | 23 Buy truth, and do not sell it; buy wisdom, instruction, and understanding. |
| 24 καλως εκτρεφει πατηρ δικαιος επι δε υιω σοφω ευφραινεται η ψυχη αυτου | 24 The father of the righteous will greatly rejoice; he who begets a wise son will be glad in him. |
| 25 ευφραινεσθω ο πατηρ και η μητηρ επι σοι και χαιρετω η τεκουσα σε | 25 Let your father and mother be glad, let her who bore you rejoice. |
| 26 δος μοι υιε σην καρδιαν οι δε σοι οφθαλμοι εμας οδους τηρειτωσαν | 26 My son, give me your heart, and let your eyes observe my ways. |
| 27 πιθος γαρ τετρημενος εστιν αλλοτριος οικος και φρεαρ στενον αλλοτριον | 27 For a harlot is a deep pit; an adventures is a narrow well. |
| 28 ουτος γαρ συντομως απολειται και πας παρανομος αναλωθησεται | 28 She lies in wait like a robber and increases the faithless among men. |
| 29 τινι ουαι τινι θορυβος τινι κρισις τινι αηδιαι και λεσχαι τινι συντριμματα δια κενης τινος πελειοι οι οφθαλμοι | 29 Who has woe? Who has sorrow? Who has strife? Who has complaining? Who has wounds without cause? Who has redness of eyes? |
| 30 ου των εγχρονιζοντων εν οινοις ου των ιχνευοντων που ποτοι γινονται | 30 Those who tarry long over wine, those who go to try mixed wine. |
| 31 μη μεθυσκεσθε οινω αλλα ομιλειτε ανθρωποις δικαιοις και ομιλειτε εν περιπατοις εαν γαρ εις τας φιαλας και τα ποτηρια δως τους οφθαλμους σου υστερον περιπατησεις γυμνοτερος υπερου | 31 Do not look at wine when it is red, when it sparkles in the cup and goes down smoothly. |
| 32 το δε εσχατον ωσπερ υπο οφεως πεπληγως εκτεινεται και ωσπερ υπο κεραστου διαχειται αυτω ο ιος | 32 At the last it bites like a serpent, and stings like an adder. |
| 33 οι οφθαλμοι σου οταν ιδωσιν αλλοτριαν το στομα σου τοτε λαλησει σκολια | 33 Your eyes will see strange things, and your mind utter perverse things. |
| 34 και κατακειση ωσπερ εν καρδια θαλασσης και ωσπερ κυβερνητης εν πολλω κλυδωνι | 34 You will be like one who lies down in the midst of the sea, like one who lies on the top of a mast. |
| 35 ερεις δε τυπτουσιν με και ουκ επονεσα και ενεπαιξαν μοι εγω δε ουκ ηδειν ποτε ορθρος εσται ινα ελθων ζητησω μεθ' ων συνελευσομαι | 35 "They struck me," you will say, "but I was not hurt; they beat me, but I did not feel it. When shall I awake? I will seek another drink." |
