| 1 εν ταις ημεραις εκειναις ανεστη ματταθιας υιος ιωαννου του συμεων ιερευς των υιων ιωαριβ απο ιερουσαλημ και εκαθισεν εν μωδειν | 1 En ces jours-là Mathathias, fils de Jean, fils de Simon, prêtre d'entre les fils de Joarib, de Jérusalem, se leva et habita sur la montagne de Modin. |
| 2 και αυτω υιοι πεντε ιωαννης ο επικαλουμενος γαδδι | 2 Il avait cinq fils: Jean, surnommé Gaddis; |
| 3 σιμων ο καλουμενος θασσι | 3 Simon, surnommé Thasi; |
| 4 ιουδας ο καλουμενος μακκαβαιος | 4 Judas, appelé Machabée; |
| 5 ελεαζαρ ο καλουμενος αυαραν ιωναθης ο καλουμενος απφους | 5 Eléazar, surnommé Abaron, et Jonathan, surnommé Apphus. |
| 6 και ειδεν τας βλασφημιας τας γινομενας εν ιουδα και εν ιερουσαλημ | 6 Ils virent les maux qui se faisaient parmi le peuple de Juda et dans Jérusalem; |
| 7 και ειπεν οιμμοι ινα τι τουτο εγεννηθην ιδειν το συντριμμα του λαου μου και το συντριμμα της αγιας πολεως και καθισαι εκει εν τω δοθηναι αυτην εν χειρι εχθρων το αγιασμα εν χειρι αλλοτριων | 7 Et Mathathias dit: Malheur à moi! Pourquoi suis-je né pour voir l'affliction de mon peuple et l'affliction de la ville sainte, et pour demeurer là tandis qu'elle est livrée aux mains de ses ennemis? |
| 8 εγενετο ο ναος αυτης ως ανηρ αδοξος | 8 Les choses saintes sont entre les mains des étrangers; son temple est comme un homme infâme. |
| 9 τα σκευη της δοξης αυτης αιχμαλωτα απηχθη απεκτανθη τα νηπια αυτης εν ταις πλατειαις αυτης οι νεανισκοι αυτης εν ρομφαια εχθρου | 9 Les vases de sa gloire ont été emportés en captivité; ses vieillards ont été égorgés dans les rues, et ses jeunes hommes sont tombés sous le glaive des ennemis. |
| 10 ποιον εθνος ουκ εκληρονομησεν βασιλεια και ουκ εκρατησεν των σκυλων αυτης | 10 Quelle nation n'a point hérité de son royaume, et n'a pas obtenu de ses dépouilles? |
| 11 πας ο κοσμος αυτης αφηρεθη αντι ελευθερας εγενετο εις δουλην | 11 Toute sa magnificence a été enlevée; celle qui était libre est devenue esclave. |
| 12 και ιδου τα αγια ημων και η καλλονη ημων και η δοξα ημων ηρημωθη και εβεβηλωσαν αυτα τα εθνη | 12 Et voici que tout ce que nous avions de saint, de beau et d'éclatant a été désolé, et les nations l'ont profané. |
| 13 ινα τι ημιν ετι ζωη | 13 Pourquoi donc vivons-nous encore? |
| 14 και διερρηξεν ματταθιας και οι υιοι αυτου τα ιματια αυτων και περιεβαλοντο σακκους και επενθησαν σφοδρα | 14 Alors Mathathias et ses fils déchirèrent leurs vêtements; ils se couvrirent de cilices et furent dans un grand deuil. |
| 15 και ηλθον οι παρα του βασιλεως οι καταναγκαζοντες την αποστασιαν εις μωδειν την πολιν ινα θυσιασωσιν | 15 Ceux que le roi Antiochus avait envoyés vinrent là, pour contraindre ceux qui s'étaient réfugiés dans la ville de Modin de sacrifier, et de brûler de l'encens, et d'abandonner la loi de Dieu, |
| 16 και πολλοι απο ισραηλ προς αυτους προσηλθον και ματταθιας και οι υιοι αυτου συνηχθησαν | 16 Et beaucoup du peuple d'Israël y consentirent et se joignirent à eux; mais Mathathias et ses fils demeurèrent fermes. |
| 17 και απεκριθησαν οι παρα του βασιλεως και ειπον τω ματταθια λεγοντες αρχων και ενδοξος και μεγας ει εν τη πολει ταυτη και εστηρισμενος υιοις και αδελφοις | 17 Et ceux qui avaient été envoyés par Antiochus, prenant la parole, dirent à Mathathias: Tu es le premier, le plus considéré et le plus grand de cette ville, et entouré de tes fils et de tes frères. |
| 18 νυν προσελθε πρωτος και ποιησον το προσταγμα του βασιλεως ως εποιησαν παντα τα εθνη και οι ανδρες ιουδα και οι καταλειφθεντες εν ιερουσαλημ και εση συ και οι υιοι σου των φιλων του βασιλεως και συ και οι υιοι σου δοξασθησεσθε αργυριω και χρυσιω και αποστολαις πολλαις | 18 Viens donc le premier, et exécute l'ordre du roi, comme ont fait toutes les nations, et les hommes de Juda, et ceux qui sont demeurés dans Jérusalem; et tu seras avec tes fils parmi les amis du roi, et comblé d'or et d'argent, et de présents nombreux. |
| 19 και απεκριθη ματταθιας και ειπεν φωνη μεγαλη ει παντα τα εθνη τα εν οικω της βασιλειας του βασιλεως ακουουσιν αυτου αποστηναι εκαστος απο λατρειας πατερων αυτου και ηρετισαντο εν ταις εντολαις αυτου | 19 Mathathias répondit et dit à haute voix: Quand toutes les nations obéiraient au roi Antiochus, de sorte que chacun abandonnerait la loi de ses pères et se soumettrait à ses ordres, |
| 20 καγω και οι υιοι μου και οι αδελφοι μου πορευσομεθα εν διαθηκη πατερων ημων | 20 moi, et mes fils, et mes frères, nous obéirons à la loi de nos pères. |
| 21 ιλεως ημιν καταλιπειν νομον και δικαιωματα | 21 Que Dieu nous soit propice! Il ne nous est pas utile d'abandonner la loi et les ordres de Dieu. |
| 22 των λογων του βασιλεως ουκ ακουσομεθα παρελθειν την λατρειαν ημων δεξιαν η αριστεραν | 22 Nous n'écouterons pas les paroles du roi Antiochus, et nous ne sacrifierons pas, violant les commandements de notre loi pour aller dans une autre voie. |
| 23 και ως επαυσατο λαλων τους λογους τουτους προσηλθεν ανηρ ιουδαιος εν οφθαλμοις παντων θυσιασαι επι του βωμου εν μωδειν κατα το προσταγμα του βασιλεως | 23 Comme il cessait de parler, un Juif s'avança aux yeux de tous, pour sacrifier aux idoles sur l'autel, dans la ville de Modin, selon l'ordre du roi. |
| 24 και ειδεν ματταθιας και εζηλωσεν και ετρομησαν οι νεφροι αυτου και ανηνεγκεν θυμον κατα το κριμα και δραμων εσφαξεν αυτον επι τον βωμον | 24 Mathathias le vit et fut saisi de douleur; ses entrailles en furent émues, et sa fureur s'enflamma selon l'esprit de la loi; et s'élançant, il tua cet homme sur l'autel. |
| 25 και τον ανδρα του βασιλεως τον αναγκαζοντα θυειν απεκτεινεν εν τω καιρω εκεινω και τον βωμον καθειλεν | 25 Il tua aussi en même temps l'homme que le roi Antiochus avait envoyé et qu'il forçait à sacrifier, et il détruisit l'autel. |
| 26 και εζηλωσεν τω νομω καθως εποιησεν φινεες τω ζαμβρι υιω σαλωμ | 26 Et il fut transporté de zèle pour la loi, comme l'avait été Phinées envers Zamri, fils de Salomi. |
| 27 και ανεκραξεν ματταθιας εν τη πολει φωνη μεγαλη λεγων πας ο ζηλων τω νομω και ιστων διαθηκην εξελθετω οπισω μου | 27 Alors Mathathias cria à haute voix dans la ville: Que quiconque est zélé pour la loi, et veut maintenir l'alliance, me suive. |
| 28 και εφυγεν αυτος και οι υιοι αυτου εις τα ορη και εγκατελιπον οσα ειχον εν τη πολει | 28 Et il s'enfuit avec ses fils dans les montagnes, et ils abandonnèrent tout ce qu'ils avaient dans la ville. |
| 29 τοτε κατεβησαν πολλοι ζητουντες δικαιοσυνην και κριμα εις την ερημον καθισαι εκει | 29 Alors un grand nombre, qui cherchaient la loi et la justice, descendirent dans le désert, |
| 30 αυτοι και οι υιοι αυτων και αι γυναικες αυτων και τα κτηνη αυτων οτι εσκληρυνθη επ' αυτους τα κακα | 30 et ils y demeurèrent, eux, leurs fils, et leurs femmes, et leurs troupeaux, parce qu'ils étaient accablés de maux. |
| 31 και ανηγγελη τοις ανδρασιν του βασιλεως και ταις δυναμεσιν αι ησαν εν ιερουσαλημ πολει δαυιδ οτι κατεβησαν ανδρες οιτινες διεσκεδασαν την εντολην του βασιλεως εις τους κρυφους εν τη ερημω | 31 Il fut annoncé aux hommes du roi, et à l'armée qui était à Jérusalem, la ville de David, que quelques hommes, qui avaient transgressé l'ordre du roi, s'étaient retirés dans les lieux cachés du désert, et que beaucoup les avaient suivis. |
| 32 και εδραμον οπισω αυτων πολλοι και κατελαβοντο αυτους και παρενεβαλον επ' αυτους και συνεστησαντο προς αυτους πολεμον εν τη ημερα των σαββατων | 32 Aussitôt ils marchèrent à eux, et se préparèrent à les attaquer le jour du sabbat. |
| 33 και ειπον προς αυτους εως του νυν εξελθοντες ποιησατε κατα τον λογον του βασιλεως και ζησεσθε | 33 Et ils leur dirent: Résisterez-vous encore maintenant? Sortez, et agissez selon la parole du roi Antiochus, et vous vivrez. |
| 34 και ειπον ουκ εξελευσομεθα ουδε ποιησομεν τον λογον του βασιλεως βεβηλωσαι την ημεραν των σαββατων | 34 Ils répondirent: Nous ne sortirons pas, et nous n'accomplirons pas l'ordre du roi, en violant le jour du sabbat. |
| 35 και εταχυναν επ' αυτους πολεμον | 35 Ils engagèrent donc contre eux le combat. |
| 36 και ουκ απεκριθησαν αυτοις ουδε λιθον ενετιναξαν αυτοις ουδε ενεφραξαν τους κρυφους | 36 Et ils ne leur répondirent pas, et ne jetèrent pas une seule pierre contre eux, et ils ne fermèrent pas leurs retraites, |
| 37 λεγοντες αποθανωμεν παντες εν τη απλοτητι ημων μαρτυρει εφ' ημας ο ουρανος και η γη οτι ακριτως απολλυτε ημας | 37 disant: Mourons tous dans notre simplicité, et le ciel et la terre seront témoins que vous nous faites mourir injustement. |
| 38 και ανεστησαν επ' αυτους εν πολεμω τοις σαββασιν και απεθανον αυτοι και αι γυναικες αυτων και τα τεκνα αυτων και τα κτηνη αυτων εως χιλιων ψυχων ανθρωπων | 38 Et ils leur firent la guerre aux jours de sabbat; et ils moururent, eux, leurs femmes, et leur enfants, et leurs troupeaux, au nombre d'environ mille personnes. |
| 39 και εγνω ματταθιας και οι φιλοι αυτου και επενθησαν επ' αυτους σφοδρα | 39 Mathathias et ses amis l'apprirent, et ils furent dans un grand deuil à leur sujet. |
| 40 και ειπεν ανηρ τω πλησιον αυτου εαν παντες ποιησωμεν ως οι αδελφοι ημων εποιησαν και μη πολεμησωμεν προς τα εθνη υπερ της ψυχης ημων και των δικαιωματων ημων νυν ταχιον ολεθρευσουσιν ημας απο της γης | 40 Et ils se dirent les uns aux autres: Si nous faisons tous comme ont fait nos frères, et si nous ne combattons pas contre les nations pour notre vie et pour nos lois, ils nous extermineront bientôt du pays. |
| 41 και εβουλευσαντο τη ημερα εκεινη λεγοντες πας ανθρωπος ος εαν ελθη εφ' ημας εις πολεμον τη ημερα των σαββατων πολεμησωμεν κατεναντι αυτου και ου μη αποθανωμεν παντες καθως απεθανον οι αδελφοι ημων εν τοις κρυφοις | 41 Ils prirent donc ce jour-là cette résolution: Qui que ce soit qui vienne contre nous pour le combat le jour du sabbat, combattons contre lui; et nous ne mourrons pas tous, comme nos frères sont morts dans leurs retraites. |
| 42 τοτε συνηχθησαν προς αυτους συναγωγη ασιδαιων ισχυροι δυναμει απο ισραηλ πας ο εκουσιαζομενος τω νομω | 42 Alors se joignit à eux l'assemblée des Assidéens, qui étaient des plus vaillants d'Israël, tous attachés à la loi; |
| 43 και παντες οι φυγαδευοντες απο των κακων προσετεθησαν αυτοις και εγενοντο αυτοις εις στηριγμα | 43 et tous ceux qui fuyaient devant les calamités s'unirent à eux, et leur furent un renfort. |
| 44 και συνεστησαντο δυναμιν και επαταξαν αμαρτωλους εν οργη αυτων και ανδρας ανομους εν θυμω αυτων και οι λοιποι εφυγον εις τα εθνη σωθηναι | 44 Ils formèrent une armée, et ils frappèrent les pécheurs dans leur colère et les hommes iniques dans leur indignation, et ceux qui échappèrent s'enfuirent chez les nations, pour se sauver. |
| 45 και εκυκλωσεν ματταθιας και οι φιλοι αυτου και καθειλον τους βωμους | 45 Et Mathathias alla partout avec ses amis, et ils détruisirent les autels, |
| 46 και περιετεμον τα παιδαρια τα απεριτμητα οσα ευρον εν οριοις ισραηλ εν ισχυι | 46 et il circoncirent les enfants incirconcis, autant qu'ils trouvèrent sur le territoire d'Israël; et ils agirent avec vigueur. |
| 47 και εδιωξαν τους υιους της υπερηφανιας και κατευοδωθη το εργον εν χειρι αυτων | 47 Ils poursuivirent les enfants d'orgueil, et l'entreprise réussit entre leurs mains. |
| 48 και αντελαβοντο του νομου εκ χειρος των εθνων και των βασιλεων και ουκ εδωκαν κερας τω αμαρτωλω | 48 Ils délivrèrent la loi des mains des nations et des mains des rois; et ils ne donnèrent pas de puissance au pécheur. |
| 49 και ηγγισαν αι ημεραι ματταθιου αποθανειν και ειπεν τοις υιοις αυτου νυν εστηρισθη υπερηφανια και ελεγμος και καιρος καταστροφης και οργη θυμου | 49 Or, le jour de la mort de Mathathias s'approcha, et il dit à ses fils: L'orgueil s'est maintenant affermi, et c'est le temps du châtiment et de la ruine, de la colère et de l'indignation. |
| 50 νυν τεκνα ζηλωσατε τω νομω και δοτε τας ψυχας υμων υπερ διαθηκης πατερων ημων | 50 Maintenant donc, ô mes fils, soyez des zélateurs de la loi, et donnez vos vies pour l'alliance de vos pères; |
| 51 και μνησθητε τα εργα των πατερων α εποιησαν εν ταις γενεαις αυτων και δεξασθε δοξαν μεγαλην και ονομα αιωνιον | 51 souvenez-vous des oeuvres de vos pères, qu'ils ont accomplies dans leurs générations, et vous recevrez une grande gloire et un nom éternel. |
| 52 αβρααμ ουχι εν πειρασμω ευρεθη πιστος και ελογισθη αυτω εις δικαιοσυνην | 52 Abraham n'a-t-il pas été trouvé fidèle dans la tentation, et cela ne lui a-t-il pas été imputé à justice? |
| 53 ιωσηφ εν καιρω στενοχωριας αυτου εφυλαξεν εντολην και εγενετο κυριος αιγυπτου | 53 Joseph, au temps de son angoisse, a gardé le commandement, et il est devenu le seigneur de l'Egypte. |
| 54 φινεες ο πατηρ ημων εν τω ζηλωσαι ζηλον ελαβεν διαθηκην ιερωσυνης αιωνιας | 54 Phinées, notre père, et brûlant de zèle pour Dieu, a reçu l'alliance d'un sacerdoce éternel. |
| 55 ιησους εν τω πληρωσαι λογον εγενετο κριτης εν ισραηλ | 55 Josué, en accomplissant la parole, est devenu chef en Israël. |
| 56 χαλεβ εν τω μαρτυρασθαι εν τη εκκλησια ελαβεν γης κληρονομιαν | 56 Caleb, en rendant témoignage dans l'assemblée, a reçu un héritage. |
| 57 δαυιδ εν τω ελεει αυτου εκληρονομησεν θρονον βασιλειας εις αιωνας | 57 David, par sa douceur, s'est acquis à jamais le trône royal. |
| 58 ηλιας εν τω ζηλωσαι ζηλον νομου ανελημφθη εις τον ουρανον | 58 Elie, en brûlant de zèle pour la loi, a été enlevé dans le ciel. |
| 59 ανανιας αζαριας μισαηλ πιστευσαντες εσωθησαν εκ φλογος | 59 Ananias, Azarias et Misaël, par leur foi, ont été délivrés des flammes. |
| 60 δανιηλ εν τη απλοτητι αυτου ερρυσθη εκ στοματος λεοντων | 60 Daniel, par sa simplicité, a été délivré de la gueule des lions. |
| 61 και ουτως εννοηθητε κατα γενεαν και γενεαν οτι παντες οι ελπιζοντες επ' αυτον ουκ ασθενησουσιν | 61 Considérez ainsi, de génération en génération, que tous ceux qui espèrent en Dieu ne s'affaiblissent pas. |
| 62 και απο λογων ανδρος αμαρτωλου μη φοβηθητε οτι η δοξα αυτου εις κοπρια και εις σκωληκας | 62 Ne craignez point les paroles de l'homme pécheur, car sa gloire n'est qu'ordure et pâture des vers: |
| 63 σημερον επαρθησεται και αυριον ου μη ευρεθη οτι επεστρεψεν εις τον χουν αυτου και ο διαλογισμος αυτου απολειται | 63 aujourd'hui il est élevé, et demain on ne le trouvera plus, parce qu'il sera retourné dans son limon et ses pensées auront péri. |
| 64 τεκνα ανδριζεσθε και ισχυσατε εν τω νομω οτι εν αυτω δοξασθησεσθε | 64 Vous donc, mes fils, prenez courage et agissez virilement pour la loi, parce que c'est par elle que vous serez glorieux. |
| 65 και ιδου συμεων ο αδελφος υμων οιδα οτι ανηρ βουλης εστιν αυτου ακουετε πασας τας ημερας αυτος εσται υμων πατηρ | 65 Voici Simon, votre frère; je sais qu'il est homme de conseil; écoutez-le toujours, et il sera pour vous un père. |
| 66 και ιουδας μακκαβαιος ισχυρος δυναμει εκ νεοτητος αυτου αυτος εσται υμιν αρχων στρατιας και πολεμησει πολεμον λαων | 66 Judas Machabée a été fort et vaillant dès sa jeunesse; qu'il soit le chef de votre armée, et qu'il conduise le peuple au combat. |
| 67 και υμεις προσαξετε προς υμας παντας τους ποιητας του νομου και εκδικησατε εκδικησιν του λαου υμων | 67 Vous joindrez à vous tous les observateurs de la loi, et vengez votre peuple de ses ennemis. |
| 68 ανταποδοτε ανταποδομα τοις εθνεσιν και προσεχετε εις προσταγμα του νομου | 68 Rendez aux nations ce qu'elles méritent, et soyez attentifs aux préceptes de la loi. |
| 69 και ευλογησεν αυτους και προσετεθη προς τους πατερας αυτου | 69 Puis il les bénit, et fut réuni à ses pères. |
| 70 και απεθανεν εν τω εκτω και τεσσαρακοστω και εκατοστω ετει και εταφη εν ταφοις πατερων αυτου εν μωδειν και εκοψαντο αυτον πας ισραηλ κοπετον μεγαν | 70 Il mourut la cent quarante-sixième année, et fut enseveli par ses fils dans le sépulcre de ses pères, à Modin; et tout Israël le pleura et fit un grand deuil. |
