| 1 ο δε προειρημενος σιμων ο των χρηματων και της πατριδος ενδεικτης γεγονως εκακολογει τον ονιαν ως αυτος τε ειη τον ηλιοδωρον επισεσεικως και των κακων δημιουργος καθεστηκως | 1 Il suddetto Simone, che aveva segnalato l’esistenza del tesoro e tradito la patria, sparlava di Onia come se questi fosse stato l’istigatore contro Eliodoro e la causa di quei mali. |
| 2 και τον ευεργετην της πολεως και τον κηδεμονα των ομοεθνων και ζηλωτην των νομων επιβουλον των πραγματων ετολμα λεγειν | 2 Osava chiamare sovvertitore dell’ordine pubblico il benefattore della città, il difensore dei connazionali e il custode zelante della legge. |
| 3 της δε εχθρας επι τοσουτον προβαινουσης ωστε και δια τινος των υπο του σιμωνος δεδοκιμασμενων φονους συντελεισθαι | 3 Ora l’inimicizia giunse a tal segno che furono commessi perfino omicidi da parte di uno dei satelliti di Simone. |
| 4 συνορων ο ονιας το χαλεπον της φιλονεικιας και απολλωνιον μενεσθεως τον κοιλης συριας και φοινικης στρατηγον συναυξοντα την κακιαν του σιμωνος | 4 Onia, vedendo il pericolo della discordia e osservando come Apollonio, figlio di Menesteo, governatore della Celesiria e della Fenicia, fomentava la cattiveria di Simone, |
| 5 προς τον βασιλεα διεκομισθη ου γινομενος των πολιτων κατηγορος το δε συμφορον κοινη και κατ' ιδιαν παντι τω πληθει σκοπων | 5 si recò dal re, non per accusare i concittadini, ma avendo di mira il bene pubblico e privato di tutto il popolo. |
| 6 εωρα γαρ ανευ βασιλικης προνοιας αδυνατον ειναι τυχειν ειρηνης ετι τα πραγματα και τον σιμωνα παυλαν ου λημψομενον της ανοιας | 6 Vedeva, infatti, che senza l’intervento del re sarebbe stato impossibile che tornasse la pace nell’amministrazione e che Simone ponesse fine alla sua insania. |
| 7 μεταλλαξαντος δε τον βιον σελευκου και παραλαβοντος την βασιλειαν αντιοχου του προσαγορευθεντος επιφανους υπενοθευσεν ιασων ο αδελφος ονιου την αρχιερωσυνην | 7 Intanto, quando Seleuco morì e Antioco chiamato Epifane ereditò il regno, Giasone, fratello di Onia, cominciò a brigare con ogni mezzo per avere il sommo sacerdozio. |
| 8 επαγγειλαμενος τω βασιλει δι' εντευξεως αργυριου ταλαντα εξηκοντα προς τοις τριακοσιοις και προσοδου τινος αλλης ταλαντα ογδοηκοντα | 8 Durante un abboccamento egli promise al re trecentosessanta talenti d’argento e ottanta talenti su altri cespiti. |
| 9 προς δε τουτοις υπισχνειτο και ετερα διαγραφειν πεντηκοντα προς τοις εκατον εαν επιχωρηθη δια της εξουσιας αυτου γυμνασιον και εφηβειον αυτω συστησασθαι και τους εν ιεροσολυμοις αντιοχεις αναγραψαι | 9 Inoltre egli prometteva di versare altri centocinquanta talenti, se gli fosse stata concessa la piena facoltà di costruire un ginnasio e un efebia è di conferire la cittadinanza antiochena agli abitanti di Gerusalemme. |
| 10 επινευσαντος δε του βασιλεως και της αρχης κρατησας ευθεως προς τον ελληνικον χαρακτηρα τους ομοφυλους μετεστησε | 10 Il re glielo concesse. Ottenuta così la carica, fece convertire subito i connazionali a un modo di vita ellenico. |
| 11 και τα κειμενα τοις ιουδαιοις φιλανθρωπα βασιλικα δια ιωαννου του πατρος ευπολεμου του ποιησαμενου την πρεσβειαν υπερ φιλιας και συμμαχιας προς τους ρωμαιους παρωσας και τας μεν νομιμους καταλυων πολιτειας παρανομους εθισμους εκαινιζεν | 11 Abolì le benevole franchigie dei re concesse ai Giudei per intercessione di Giovanni, padre di Eupolemo, che aveva fatto l’ambasciata per ottenere l’amicizia e l’alleanza con i Romani, e, sopprimendo le leggi cittadine, introdusse usanze. perverse. |
| 12 ασμενως γαρ υπ' αυτην την ακροπολιν γυμνασιον καθιδρυσεν και τους κρατιστους των εφηβων υποτασσων υπο πετασον ηγαγεν | 12 Volentieri, infatti, costruì il ginnasio proprio ai piedi dell’Acropoli e fece indossare il petaso ai giovani più distinti. |
| 13 ην δ' ουτως ακμη τις ελληνισμου και προσβασις αλλοφυλισμου δια την του ασεβους και ουκ αρχιερεως ιασωνος υπερβαλλουσαν αναγνειαν | 13 Ciò costituiva il culmine dell’ellenizzazione e un completo passaggio all’esotismo, dovuto alla straordinaria cattiveria di Giasone, empio e non sommo sacerdote. |
| 14 ωστε μηκετι περι τας του θυσιαστηριου λειτουργιας προθυμους ειναι τους ιερεις αλλα του μεν νεω καταφρονουντες και των θυσιων αμελουντες εσπευδον μετεχειν της εν παλαιστρη παρανομου χορηγιας μετα την του δισκου προσκλησιν | 14 Così che i sacerdoti non attendevano più al servizio dell’altare ma, disprezzando il tempio e non curandosi dei sacrifici, si affrettavano a prendere parte ai giochi proibiti dalla legge nella palestra, dopo il segnale dato con il disco. |
| 15 και τας μεν πατρωους τιμας εν ουδενι τιθεμενοι τας δε ελληνικας δοξας καλλιστας ηγουμενοι | 15 Non tenendo più in nessun conto gli onori patrii, stimavano tra le migliori le glorie greche. |
| 16 ων και χαριν περιεσχεν αυτους χαλεπη περιστασις και ων εζηλουν τας αγωγας και καθ' απαν ηθελον εξομοιουσθαι τουτους πολεμιους και τιμωρητας εσχον | 16 Intanto proprio a causa di tali cose sopravvenne loro una terribile calamità. Difatti coloro, di cui imitavano le gare atletiche e ai quali intendevano rassomigliare in tutto, furono i loro nemici e giustizieri. |
| 17 ασεβειν γαρ εις τους θειους νομους ου ραδιον αλλα ταυτα ο ακολουθος καιρος δηλωσει | 17 Non si violano mai impunemente le leggi divine; è quanto dimostrerà il seguente periodo storico. |
| 18 αγομενου δε πενταετηρικου αγωνος εν τυρω και του βασιλεως παροντος | 18 Celebrandosi i giochi quinguennali a Tiro, alla presenza del re, |
| 19 απεστειλεν ιασων ο μιαρος θεωρους ως απο ιεροσολυμων αντιοχεις οντας παρακομιζοντας αργυριου δραχμας τριακοσιας εις την του ηρακλεους θυσιαν ας και ηξιωσαν οι παρακομισαντες μη χρησθαι εις θυσιαν δια το μη καθηκειν εις ετεραν δε καταθεσθαι δαπανην | 19 lo scellerato Giasone mandò alcuni spettatori come se fossero Antiocheni da Gerusalemme, con trecento dracme d’argento per il sacrificio a Ercole. Ma coloro che le portavano giudicarono sconveniente usarle per un simile sacrificio, preferendo versarle per un’altra spesa. |
| 20 επεσε μεν ουν ταυτα δια μεν τον αποστειλαντα εις την του ηρακλεους θυσιαν ενεκεν δε των παρακομιζοντων εις τας των τριηρεων κατασκευας | 20 Così tale moneta, destinata dal mittente per il sacrificio a Ercole, solo per l’iniziativa dei latori fu impiegata per la costruzione di triremi. |
| 21 αποσταλεντος δε εις αιγυπτον απολλωνιου του μενεσθεως δια τα πρωτοκλισια του φιλομητορος βασιλεως μεταλαβων αντιοχος αλλοτριον αυτον των αυτου γεγονεναι πραγματων της καθ' αυτον ασφαλειας εφροντιζεν οθεν εις ιοππην παραγενομενος κατηντησεν εις ιεροσολυμα | 21 Per mezzo di Apollonio, figlio di Menesteo, inviato in Egitto per l’intronizzazione del re Tolomeo Filometore, Antioco venne a sapere che questi non approvava la sua politica, perciò si preoccupò di prendere misure di sicurezza. A tal fine si recò a Giaffa e quindi andò a Gerusalemme. |
| 22 μεγαλομερως δε υπο του ιασωνος και της πολεως αποδεχθεις μετα δαδουχιας και βοων εισεδεχθη ειθ' ουτως εις την φοινικην κατεστρατοπεδευσεν | 22 Accolto magnificamente da Giasone e dalla città, fu ricevuto con fiaccolate e acclamazioni. Di lì, poi, egli andò con l’esercito in Fenicia. |
| 23 μετα δε τριετη χρονον απεστειλεν ιασων μενελαον τον του προσημαινομενου σιμωνος αδελφον παρακομιζοντα τα χρηματα τω βασιλει και περι πραγματων αναγκαιων υπομνηματισμους τελεσοντα | 23 Tre anni dopo, Giasone mandò Menelao, fratello del suddetto Simone, a portare il denaro al re e a consegnargli un memoriale su taluni affari urgenti. |
| 24 ο δε συσταθεις τω βασιλει και δοξασας αυτον τω προσωπω της εξουσιας εις εαυτον κατηντησεν την αρχιερωσυνην υπερβαλων τον ιασωνα ταλαντα αργυριου τριακοσια | 24 Egli, fattosi raccomandare al re e avendo impressionato con le maniere di una persona importante, accaparrò per se stesso il sommo sacerdozio, offrendo trecento talenti d’argento più di Giasone. |
| 25 λαβων δε τας βασιλικας εντολας παρεγενετο της μεν αρχιερωσυνης ουδεν αξιον φερων θυμους δε ωμου τυραννου και θηρος βαρβαρου οργας εχων | 25 Ricevuto il mandato del re, nulla avendo di degno del sommo sacerdozio, ma piuttosto le disposizioni di un crudele tiranno e l’impeto di una belva selvaggia, si ripresentò in città. |
| 26 και ο μεν ιασων ο τον ιδιον αδελφον υπονοθευσας υπονοθευθεις υφ' ετερου φυγας εις την αμμανιτιν χωραν συνηλαστο | 26 Così Giasone che aveva soppiantato il proprio fratello, soppiantato da un altro, fu costretto a fuggire nell’Ammanitide. |
| 27 ο δε μενελαος της μεν αρχης εκρατει των δε επηγγελμενων τω βασιλει χρηματων ουδεν ευτακτει | 27 Menelao pertanto si impadronì della dignità ma non si curò del denaro promesso al re, |
| 28 ποιουμενου δε την απαιτησιν σωστρατου του της ακροπολεως επαρχου προς τουτον γαρ ην η των διαφορων πραξις δι' ην αιτιαν οι δυο υπο του βασιλεως προσεκληθησαν | 28 sebbene ne avesse fatto richiesta Sostrato, comandante dell’Acropoli. A costui spettava, infatti; l’esazione delle tasse; perciò tutti e due furono citati innanzi al re. |
| 29 και ο μεν μενελαος απελιπεν της αρχιερωσυνης διαδοχον λυσιμαχον τον εαυτου αδελφον σωστρατος δε κρατητα τον επι των κυπριων | 29 Menelao lasciò come suo sostituto nel sommo sacerdozio il fratello Lisimaco e Sostrato lasciò Cratete capo dei Ciprioti. |
| 30 τοιουτων δε συνεστηκοτων συνεβη ταρσεις και μαλλωτας στασιαζειν δια το αντιοχιδι τη παλλακη του βασιλεως εν δωρεα δεδοσθαι | 30 Le cose erano così sistemate, quando i Tarsensi e i Malloti si ribellarono, perché le due città erano state concesse in dono ad Antiochide, concubina del re. |
| 31 θαττον ουν ο βασιλευς ηκεν καταστειλαι τα πραγματα καταλιπων τον διαδεχομενον ανδρονικον των εν αξιωματι κειμενων | 31 Il re allora partì in fretta per sistemare gli affari, lasciando quale sostituto Andronico, uno dei grandi dignitari. |
| 32 νομισας δε ο μενελαος ειληφεναι καιρον ευφυη χρυσωματα τινα των του ιερου νοσφισαμενος εχαρισατο τω ανδρονικω και ετερα ετυγχανεν πεπρακως εις τε τυρον και τας κυκλω πολεις | 32 Menelao, credendo di cogliere una buona occasione, rubò un po’ dell’oreficeria dal tempio e la regalò ad Andronico. Ne vendette il resto a Tiro e nelle città vicine. |
| 33 α και σαφως επεγνωκως ο ονιας απηλεγχεν αποκεχωρηκως εις ασυλον τοπον επι δαφνης της προς αντιοχειαν κειμενης | 33 Onia, che si era rifugiato in un luogo. inviolabile, a Dafne presso Antiochia, quando seppe con certezza tale cosa, lo biasimò. |
| 34 οθεν ο μενελαος λαβων ιδια τον ανδρονικον παρεκαλει χειρωσασθαι τον ονιαν ο δε παραγενομενος επι τον ονιαν και πεισθεις επι δολω και δεξιασθεις μεθ' ορκων δους δεξιαν καιπερ εν υποψια κειμενος επεισεν εκ του ασυλου προελθειν ον και παραχρημα παρεκλεισεν ουκ αιδεσθεις το δικαιον | 34 Allora Menelao, incontratosi da solo con Andronico, lo pregò di sopprimere Onia. Questi si recò da Onia e, ottenutane con inganno la fiducia accettando e dando anche con giuramento la destra, lo indusse, sebbene destasse sempre sospetto, a uscire dal luogo di asilo. Quindi subito lo fece uccidere, non tenendo nessun conto della giustizia. |
| 35 δι' ην αιτιαν ου μονον ιουδαιοι πολλοι δε και των αλλων εθνων εδειναζον και εδυσφορουν επι τω του ανδρος αδικω φονω | 35 Per la qual cosa non solo i Giudei, ma anche molti delle altre nazioni rimasero indignati e afflitti per l’ingiusta uccisione di quell'uomo. |
| 36 του δε βασιλεως επανελθοντος απο των κατα κιλικιαν τοπων ενετυγχανον οι κατα πολιν ιουδαιοι συμμισοπονηρουντων και των ελληνων υπερ του παρα λογον τον ονιαν απεκτονησθαι | 36 Ritornato, perciò, il re dai suddetti luoghi della Cilicia, gli si presentarono i Giudei della città con alcuni Greci, che provavano un simile orrore per il misfatto, per protestare contro l’arbitraria uccisione di Onia. |
| 37 ψυχικως ουν ο αντιοχος επιλυπηθεις και τραπεις επι ελεος και δακρυσας δια την του μετηλλαχοτος σωφροσυνην και πολλην ευταξιαν | 37 Antioco, pertanto, se ne rattristò nel profondo dell’animo e, mosso a compassione, pianse su di lui a causa della prudenza e della saggezza del defunto. |
| 38 και πυρωθεις τοις θυμοις παραχρημα την του ανδρονικου πορφυραν περιελομενος και τους χιτωνας περιρρηξας περιαγαγων καθ' ολην την πολιν επ' αυτον τον τοπον ουπερ τον ονιαν ησεβησεν εκει τον μιαιφονον απεκοσμησεν του κυριου την αξιαν αυτω κολασιν αποδοντος | 38 Acceso di sdegno, egli tolse subito la porpora ad Andronico, gli strappò le sopravvesti e, dopo averlo condotto attraverso tutta la città, mandò all’altro mondo l’assassino, proprio nel luogo dove aveva commesso l’empietà contro Onia. Così il, Signore faceva pagare la giusta pena a costui. |
| 39 γενομενων δε πολλων ιεροσυληματων κατα την πολιν υπο του λυσιμαχου μετα της του μενελαου γνωμης και διαδοθεισης εξω της φημης επισυνηχθη το πληθος επι τον λυσιμαχον χρυσωματων ηδη πολλων διενηνεγμενων | 39 Ora, poiché, molti furti sacrileghi furono perpetrati nella città da Lisimaco con consenso di Menelao e poiché la fama si diffondeva, il popolo insorse contro Lisimaco, quando già molti pezzi di oreficeria erano stati asportati. |
| 40 επεγειρομενων δε των οχλων και ταις οργαις διεμπιπλαμενων καθοπλισας ο λυσιμαχος προς τρισχιλιους κατηρξατο χειρων αδικων προηγησαμενου τινος αυρανου προβεβηκοτος την ηλικιαν ουδεν δε ηττον και την ανοιαν | 40 Essendo la turba eccitata e piena d'ira, Lisimaco, armati circa tremila uomini, cominciò a usare violenze. Loro capo era un certo Aurano, già avanzato in età e non meno innStoltezza. |
| 41 συνιδοντες δε και την επιθεσιν του λυσιμαχου συναρπασαντες οι μεν πετρους οι δε ξυλων παχη τινες δε εκ της παρακειμενης σποδου δρασσομενοι φυρδην ενετινασσον εις τους περι τον λυσιμαχον | 41 Ma, quando il popolo si accorse dell’attacco di Lisimaco, alcuni afferrarono pietre, altri, bastoni nodosi, altri raccolsero manate di terriccio dove si trovava, e gettavano tutto confusamente su coloro che circondavano Lisimaco. |
| 42 δι' ην αιτιαν πολλους μεν αυτων τραυματιας εποιησαν τινας δε και κατεβαλον παντας δε εις φυγην συνηλασαν αυτον δε τον ιεροσυλον παρα το γαζοφυλακιον εχειρωσαντο | 42 In questa maniera ferirono molti di essi, ne abbatterono alcuni; poi misero in fuga tutti; uccisero lo stesso rapinatore sacrilego innanzi all’erario. |
| 43 περι δε τουτων ενεστη κρισις προς τον μενελαον | 43 Di tutte queste cose fu mossa accusa contro Menelao. |
| 44 καταντησαντος δε του βασιλεως εις τυρον επ' αυτου την δικαιολογιαν εποιησαντο οι πεμφθεντες τρεις ανδρες υπο της γερουσιας | 44 Venuto il re a Tiro, tre uomini che erano stati mandati dal consiglio degli anziani, gli esposero l’atto di accusa. |
| 45 ηδη δε λελειμμενος ο μενελαος επηγγειλατο χρηματα ικανα τω πτολεμαιω δορυμενους προς το πεισαι τον βασιλεα | 45 Menelao, vedendosi sconfitto, promise molto denaro a Tolomeo, figlio di Dorimene, perché persuadesse il re in suo favore. |
| 46 οθεν απολαβων ο πτολεμαιος εις τι περιστυλον ως αναψυξοντα τον βασιλεα μετεθηκεν | 46 Perciò, Tolomeo, condotto il re in un colonnato con la scusa di prendere aria, gli fece mutare parere. |
| 47 και τον μεν της ολης κακιας αιτιον μενελαον απελυσεν των κατηγορημενων τοις δε ταλαιπωροις οιτινες ει και επι σκυθων ελεγον απελυθησαν ακαταγνωστοι τουτοις θανατον επεκρινεν | 47 Costui assolse dalle accuse Menelao, causa di tutto il male, e condannò a morte quei miseri, che sarebbero stati dichiarati innocenti, anche se avessero perorato la loro causa presso gli Sciti. |
| 48 ταχεως ουν την αδικον ζημιαν υπεσχον οι περι πολεως και δημων και των ιερων σκευων προηγορησαντες | 48 Pertanto all’istante subirono la pena ingiusta coloro che avevano difeso la città, il popolo e le suppellettili sacre. |
| 49 δι' ην αιτιαν και τυριοι μισοπονηρησαντες τα προς την κηδειαν αυτων μεγαλοπρεπως εχορηγησαν | 49 Per la qual cosa anche i Tiri, indignati per un simile misfatto, diedero loro una magnifica sepoltura. |
| 50 ο δε μενελαος δια τας των κρατουντων πλεονεξιας εμενεν επι τη αρχη επιφυομενος τη κακια μεγας των πολιτων επιβουλος καθεστως | 50 Menelao per l’avidità dei potenti rimase al potere, crescendo sempre in malvagità e facendosi istigatore contro i concittadini. |
