| 1 Wtedy też Salomon zwołał starszyznę Izraela, wszystkich naczelników pokoleń, przywódców rodów Izraelitów, aby zgromadzili się przy królu Salomonie w Jerozolimie na przeniesienie Arki Przymierza Pańskiego z Miasta Dawidowego, czyli z Syjonu. | 1 Then Solomon assembled the elders of Israel and all the heads of the tribes, the leaders of the fathers' houses of the people of Israel, before King Solomon in Jerusalem, to bring up the ark of the covenant of the LORD out of the city of David, which is Zion. |
| 2 Zebrali się więc u króla Salomona wszyscy Izraelici w miesiącu Etanim, na święto [Namiotów] przypadające w siódmym miesiącu. | 2 And all the men of Israel assembled to King Solomon at the feast in the month Ethanim, which is the seventh month. |
| 3 Kiedy przyszła cała starszyzna Izraela, kapłani wzięli Arkę | 3 And all the elders of Israel came, and the priests took up the ark. |
| 4 i przenieśli Arkę Pańską, Namiot Spotkania i wszystkie święte sprzęty, jakie były w Namiocie. Przenieśli je kapłani oraz lewici. | 4 And they brought up the ark of the LORD, the tent of meeting, and all the holy vessels that were in the tent; the priests and the Levites brought them up. |
| 5 A król Salomon i cała społeczność Izraela, zgromadzona przy nim, przed Arką składali wraz z nim na ofiarę owce i woły, których nie rachowano i nie obliczano z powodu wielkiej ich liczby. | 5 And King Solomon and all the congregation of Israel, who had assembled before him, were with him before the ark, sacrificing so many sheep and oxen that they could not be counted or numbered. |
| 6 Następnie kapłani wprowadzili Arkę Przymierza Pańskiego na jej miejsce do sanktuarium świątyni, do Miejsca Najświętszego, pod skrzydła cherubów, | 6 Then the priests brought the ark of the covenant of the LORD to its place, in the inner sanctuary of the house, in the most holy place, underneath the wings of the cherubim. |
| 7 gdyż cheruby miały tak rozpostarte skrzydła nad miejsce Arki, że okrywały Arkę i jej drążki z wierzchu. | 7 For the cherubim spread out their wings over the place of the ark, so that the cherubim made a covering above the ark and its poles. |
| 8 Drążki te były tak długie, że ich końce, [poprzednio] widoczne były z Miejsca świętego przed sanktuarium: z zewnątrz jednak [teraz] nie były widoczne. Pozostają one tam do dnia dzisiejszego. | 8 And the poles were so long that the ends of the poles were seen from the holy place before the inner sanctuary; but they could not be seen from outside; and they are there to this day. |
| 9 W Arce nie było nic, oprócz dwóch kamiennych tablic, które Mojżesz tam złożył pod Horebem, "tablic Przymierza", gdy Pan zawarł przymierze z Izraelitami w czasie ich wyjścia z ziemi egipskiej. | 9 There was nothing in the ark except the two tables of stone which Moses put there at Horeb, where the LORD made a covenant with the people of Israel, when they came out of the land of Egypt. |
| 10 A kiedy kapłani wyszli z Miejsca świętego, obłok wypełnił dom Pański. | 10 And when the priests came out of the holy place, a cloud filled the house of the LORD, |
| 11 Kapłani nie mogli pozostać i pełnić swej służby z powodu tego obłoku, bo chwała Pańska napełniła dom Pański. | 11 so that the priests could not stand to minister because of the cloud; for the glory of the LORD filled the house of the LORD. |
| 12 Wtedy przemówił Salomon: Pan powiedział, że będzie mieszkać w czarnej chmurze. | 12 Then Solomon said, "The LORD has set the sun in the heavens, but has said that he would dwell in thick darkness. |
| 13 Już zbudowałem Ci dom na mieszkanie, miejsce przebywania Twego na wieki. | 13 I have built thee an exalted house, a place for thee to dwell in for ever." |
| 14 Potem król się odwrócił i pobłogosławił całe zgromadzenie Izraela. Całe zaś zgromadzenie Izraela stało. | 14 Then the king faced about, and blessed all the assembly of Israel, while all the assembly of Israel stood. |
| 15 Potem rzekł: Błogosławiony Pan, Bóg Izraela, który to, co zapowiedział swymi ustami memu ojcu Dawidowi, to też ręką wypełnił, mówiąc: | 15 And he said, "Blessed be the LORD, the God of Israel, who with his hand has fulfilled what he promised with his mouth to David my father, saying, |
| 16 Od tego dnia, w którym wyprowadziłem mój lud, Izraela z Egiptu, nie wybrałem ze wszystkich pokoleń izraelskich miasta do wybudowania świątyni, by Imię moje w niej przebywało. Ale wybrałem sobie "Jerozolimę, aby tam było moje Imię i obrałem" Dawida aby był nad moim ludem, Izraelem. | 16 'Since the day that I brought my people Israel out of Egypt, I chose no city in all the tribes of Israel in which to build a house, that my name might be there; but I chose David to be over my people Israel.' |
| 17 Dawid zaś, mój ojciec, powziął zamiar zbudowania domu dla Imienia Pana, Boga Izraela. | 17 Now it was in the heart of David my father to build a house for the name of the LORD, the God of Israel. |
| 18 Wówczas Pan rzekł memu ojcu, Dawidowi: Dobrze postąpiłeś, że powziąłeś zamiar zbudowania domu dla mego Imienia, bo wypłynęło to z twego serca. | 18 But the LORD said to David my father, 'Whereas it was in your heart to build a house for my name, you did well that it was in your heart; |
| 19 Jednak nie ty będziesz budować tę świątynię, ale twój rodzony syn. On zbuduje dom dla mego Imienia. | 19 nevertheless you shall not build the house, but your son who shall be born to you shall build the house for my name.' |
| 20 Wypełnił Pan właśnie to, co obiecał, bo nastałem po moim ojcu, Dawidzie, i zasiadłem na tronie izraelskim, jak zapowiedział Pan, oraz zbudowałem dom dla Imienia Pana, Boga Izraela. | 20 Now the LORD has fulfilled his promise which he made; for I have risen in the place of David my father, and sit on the throne of Israel, as the LORD promised, and I have built the house for the name of the LORD, the God of Israel. |
| 21 A w nim urządziłem miejsce dla Arki, w której jest Przymierze Pana, zawarte z naszymi przodkami, gdy ich wyprowadził z ziemi egipskiej. | 21 And there I have provided a place for the ark, in which is the covenant of the LORD which he made with our fathers, when he brought them out of the land of Egypt." |
| 22 Następnie Salomon stanął przed ołtarzem Pańskim wobec całego zgromadzenia izraelskiego i wyciągnąwszy ręce do nieba, rzekł: | 22 Then Solomon stood before the altar of the LORD in the presence of all the assembly of Israel, and spread forth his hands toward heaven; |
| 23 O Panie, Boże Izraela! Nie ma takiego Boga jak Ty, ani w górze na niebie, ani w dole na ziemi, tak zachowującego przymierze i łaskę względem Twoich sług, którzy czczą Cię z całego swego serca, | 23 and said, "O LORD, God of Israel, there is no God like thee, in heaven above or on earth beneath, keeping covenant and showing steadfast love to thy servants who walk before thee with all their heart; |
| 24 bo dotrzymałeś słowa Twemu słudze, Dawidowi, memu ojcu, w tym, coś mu przyrzekł i powiedział swymi ustami, a co dziś wypełniłeś ręką. | 24 who hast kept with thy servant David my father what thou didst declare to him; yea, thou didst speak with thy mouth, and with thy hand hast fulfilled it this day. |
| 25 Więc i teraz, o Panie, Boże Izraela, dotrzymaj słowa Twemu słudze, memu ojcu, Dawidowi, jak mu przyrzekłeś, mówiąc: Nie będzie ci odjęty wobec Mnie potomek na tronie Izraela, jeśli tylko twoi synowie strzec będą swej drogi postępując wobec Mnie tak, jak ty wobec Mnie postępowałeś. | 25 Now therefore, O LORD, God of Israel, keep with thy servant David my father what thou hast promised him, saying, 'There shall never fail you a man before me to sit upon the throne of Israel, if only your sons take heed to their way, to walk before me as you have walked before me.' |
| 26 Więc i teraz niech się sprawdzi, proszę Cię, "Panie", Boże Izraela, Twoje słowo, które dałeś Twemu słudze, ojcu memu, Dawidowi. | 26 Now therefore, O God of Israel, let thy word be confirmed, which thou hast spoken to thy servant David my father. |
| 27 Czy jednak naprawdę zamieszka Bóg na ziemi? Przecież niebo i niebiosa najwyższe nie mogą Cię objąć, a tym mniej ta świątynia, którą zbudowałem. | 27 "But will God indeed dwell on the earth? Behold, heaven and the highest heaven cannot contain thee; how much less this house which I have built! |
| 28 Zważ więc na modlitwę Twego sługi i jego błaganie, o Panie, Boże mój, i wysłuchaj to wołanie i tę modlitwę, w której dziś Twój sługa stara się ubłagać Cię o to, | 28 Yet have regard to the prayer of thy servant and to his supplication, O LORD my God, hearkening to the cry and to the prayer which thy servant prays before thee this day; |
| 29 aby w nocy i w dzień Twoje oczy patrzyły na tę świątynię. Jest to miejsce, o którym powiedziałeś: Tam będzie moje Imię - tak, aby wysłuchać modlitwę, którą zanosi Twój sługa na tym miejscu. | 29 that thy eyes may be open night and day toward this house, the place of which thou hast said, 'My name shall be there,' that thou mayest hearken to the prayer which thy servant offers toward this place. |
| 30 Dlatego wysłuchaj błaganie Twego sługi i Twego ludu, Izraela, ilekroć modlić się będzie na tym miejscu. Ty zaś wysłuchaj w miejscu Twego przebywania - w niebie. Nie tylko wysłuchaj, ale też i przebacz! | 30 And hearken thou to the supplication of thy servant and of thy people Israel, when they pray toward this place; yea, hear thou in heaven thy dwelling place; and when thou hearest, forgive. |
| 31 Kiedy kto zgrzeszy przeciw swemu bliźniemu, a później wezwie go do przysięgi, a on przyjdzie do przysięgi wobec Twego ołtarza w tej świątyni, | 31 "If a man sins against his neighbor and is made to take an oath, and comes and swears his oath before thine altar in this house, |
| 32 wtedy Ty wysłuchaj w niebiosach i racz działać - rozsądź między Twoimi sługami, złego skazując na karę, aby na jego głowę spadła [odpowiedzialność za] jego postępowanie, a sprawiedliwego uznając niewinnym za jego uczciwość. | 32 then hear thou in heaven, and act, and judge thy servants, condemning the guilty by bringing his conduct upon his own head, and vindicating the righteous by rewarding him according to his righteousness. |
| 33 Kiedy Twój lud spotka klęska od nieprzyjaciela za to, że zgrzeszył przeciw Tobie, a oni się nawrócą do Ciebie i będą wzywać Twego imienia, modlić się do Ciebie i błagać w tej świątyni, | 33 "When thy people Israel are defeated before the enemy because they have sinned against thee, if they turn again to thee, and acknowledge thy name, and pray and make supplication to thee in this house; |
| 34 wtedy Ty wysłuchaj w niebiosach i przebacz grzech Twego ludu, Izraela, i przyprowadź ich z powrotem do kraju, który dałeś ich przodkom. | 34 then hear thou in heaven, and forgive the sin of thy people Israel, and bring them again to the land which thou gavest to their fathers. |
| 35 Kiedy niebo zostanie zamknięte i nie będzie deszczu, dlatego że zgrzeszyli przeciw Tobie, ale potem będą się modlić na tym miejscu i sławić Twe Imię oraz odwrócą się od swoich grzechów, bo ich upokorzyłeś, | 35 "When heaven is shut up and there is no rain because they have sinned against thee, if they pray toward this place, and acknowledge thy name, and turn from their sin, when thou dost afflict them, |
| 36 wtedy Ty wysłuchaj w niebiosach i przebacz grzech Twoich sług i Twego ludu, Izraela. Ty wskażesz im dobrą drogę, którą iść mają, i ześlesz deszcz na Twoją ziemię, którą dałeś Twemu ludowi jako dziedzictwo. | 36 then hear thou in heaven, and forgive the sin of thy servants, thy people Israel, when thou dost teach them the good way in which they should walk; and grant rain upon thy land, which thou hast given to thy people as an inheritance. |
| 37 Gdy w kraju będzie głód lub zaraza, gdy będzie spiekota, śnieć, szarańcza lub chasil, gdy wróg jego natrze na jedną z jego bram, albo wszelka klęska lub jakakolwiek choroba - | 37 "If there is famine in the land, if there is pestilence or blight or mildew or locust or caterpillar; if their enemy besieges them in any of their cities; whatever plague, whatever sickness there is; |
| 38 wszelką modlitwę, każde błaganie poszczególnego człowieka czy też całego Twego ludu, Izraela, skoro przejęty klęską, wyciągnie ręce do tej świątyni, | 38 whatever prayer, whatever supplication is made by any man or by all thy people Israel, each knowing the affliction of his own heart and stretching out his hands toward this house; |
| 39 Ty usłysz w niebie, miejscu Twego przebywania. Racz się zmiłować i działać: Oddaj każdemu według jego postępowania, bo Ty znasz jego serce, bo jedynie Ty znasz serce każdego człowieka. | 39 then hear thou in heaven thy dwelling place, and forgive, and act, and render to each whose heart thou knowest, according to all his ways (for thou, thou only, knowest the hearts of all the children of men); |
| 40 Niech zachowają bojaźń wobec Ciebie po wszystkie dni swego życia na powierzchni ziemi, którą dałeś naszym przodkom. | 40 that they may fear thee all the days that they live in the land which thou gavest to our fathers. |
| 41 Również i cudzoziemca, który nie jest z Twego ludu, Izraela, a jednak przyjdzie z dalekiego kraju przez wzgląd na Twe Imię - | 41 "Likewise when a foreigner, who is not of thy people Israel, comes from a far country for thy name's sake |
| 42 bo będzie słychać o Twoim wielkim Imieniu i o Twej mocnej ręce i wyciągniętym ramieniu - gdy przyjdzie i będzie się modlić w tej świątyni, | 42 (for they shall hear of thy great name, and thy mighty hand, and of thy outstretched arm), when he comes and prays toward this house, |
| 43 Ty w niebie, miejscu Twego przebywania, wysłuchaj i uczyń to wszystko, o co ten cudzoziemiec będzie do Ciebie wołać. Niech wszystkie narody ziemi poznają Twe Imię dla nabrania bojaźni przed Tobą za przykładem Twego ludu, Izraela. Niech też wiedzą, że Twoje Imię zostało wezwane nad tą świątynią, którą zbudowałem. | 43 hear thou in heaven thy dwelling place, and do according to all for which the foreigner calls to thee; in order that all the peoples of the earth may know thy name and fear thee, as do thy people Israel, and that they may know that this house which I have built is called by thy name. |
| 44 Kiedy Twój lud wyruszy do walki z nieprzyjacielem swoim w drogę, którą go poślesz, i będzie się modlić do Ciebie, [zwracając się] ku wybranemu przez Ciebie miastu i domowi, który zbudowałem dla Twego Imienia, | 44 "If thy people go out to battle against their enemy, by whatever way thou shalt send them, and they pray to the LORD toward the city which thou hast chosen and the house which I have built for thy name, |
| 45 wówczas wysłuchaj w niebie ich modlitwę oraz błaganie i wymierz im sprawiedliwość. | 45 then hear thou in heaven their prayer and their supplication, and maintain their cause. |
| 46 Jeśliby grzeszyli przeciw Tobie - bo nie ma człowieka, który by nie grzeszył - a Ty za to będziesz na nich zagniewany i dlatego oddasz ich w moc wroga, wskutek czego zaborcy uprowadzą ich do ziemi nieprzyjaciół dalekiej czy bliskiej, | 46 "If they sin against thee--for there is no man who does not sin--and thou art angry with them, and dost give them to an enemy, so that they are carried away captive to the land of the enemy, far off or near; |
| 47 oni zaś w kraju, do którego zostali uprowadzeni, będą żałować, nawrócą się w kraju zaborców i będą Cię błagać o litość, wołając: Zgrzeszyliśmy, zbłądziliśmy, bezbożnie postąpiliśmy: | 47 yet if they lay it to heart in the land to which they have been carried captive, and repent, and make supplication to thee in the land of their captors, saying, 'We have sinned, and have acted perversely and wickedly'; |
| 48 jeśli więc nawrócą się do Ciebie z całego swego serca, z całej swej duszy w kraju ich nieprzyjaciół, którzy ich uprowadzili, i będą się modlić do Ciebie, [zwracając się] ku krajowi, który dałeś ich przodkom i miastu, któreś wybrał, i domowi, który zbudowałem dla Twego Imienia, | 48 if they repent with all their mind and with all their heart in the land of their enemies, who carried them captive, and pray to thee toward their land, which thou gavest to their fathers, the city which thou hast chosen, and the house which I have built for thy name; |
| 49 to wtedy racz wysłuchać w niebie, miejscu Twego przebywania, ich modlitwę oraz błagania i wymierz im sprawiedliwość. | 49 then hear thou in heaven thy dwelling place their prayer and their supplication, and maintain their cause |
| 50 Przebacz łaskawie ludowi Twojemu to, czym zgrzeszył przeciw Tobie, oraz wszystkie jego występki, przez które odstąpił od Ciebie, i skłoń ich zaborców do miłosierdzia, aby zmiłowali się nad nimi. | 50 and forgive thy people who have sinned against thee, and all their transgressions which they have committed against thee; and grant them compassion in the sight of those who carried them captive, that they may have compassion on them |
| 51 Wszak Twoim ludem i Twoim dziedzictwem są ci, których wyprowadziłeś z Egiptu, spośród tego pieca do topienia żelaza. | 51 (for they are thy people, and thy heritage, which thou didst bring out of Egypt, from the midst of the iron furnace). |
| 52 Niech więc Twoje oczy będą otwarte na błaganie Twego sługi i błaganie Twego ludu, Izraela, ku wysłuchaniu ich, ilekroć będą wołać do Ciebie. | 52 Let thy eyes be open to the supplication of thy servant, and to the supplication of thy people Israel, giving ear to them whenever they call to thee. |
| 53 Wszak Ty wybrałeś sobie ich ze wszystkich ludów świata na dziedzictwo, jak powiedziałeś, o Panie Boże, przez Twego sługę, Mojżesza, kiedy wyprowadziłeś naszych przodków z Egiptu. | 53 For thou didst separate them from among all the peoples of the earth, to be thy heritage, as thou didst declare through Moses, thy servant, when thou didst bring our fathers out of Egypt, O Lord GOD." |
| 54 Potem, kiedy Salomon skończył zanosić do Pana te wszystkie modły i błagania, podniósł się sprzed ołtarza Pańskiego, z miejsca, gdzie klęczał, i ręce wyciągał do nieba, | 54 Now as Solomon finished offering all this prayer and supplication to the LORD, he arose from before the altar of the LORD, where he had knelt with hands outstretched toward heaven; |
| 55 i stanąwszy, błogosławił całe zgromadzenie izraelskie, wołając donośnym głosem: | 55 and he stood, and blessed all the assembly of Israel with a loud voice, saying, |
| 56 Niech będzie błogosławiony Pan, który dał pokój swemu ludowi, Izraelowi, według tego wszystkiego, co zapowiedział; za to, że nie uchybił ani jednemu wypowiedzianemu słowu z wszelkiej obietnicy pomyślności, danej przez swego sługę Mojżesza. | 56 "Blessed be the LORD who has given rest to his people Israel, according to all that he promised; not one word has failed of all his good promise, which he uttered by Moses his servant. |
| 57 Niech będzie z nami Pan, nasz Bóg, jak był z naszymi przodkami! Niech nas nie opuszcza i nie odrzuca nas, | 57 The LORD our God be with us, as he was with our fathers; may he not leave us or forsake us; |
| 58 ale nakłoni do siebie nasze serca, abyśmy chodzili Jego drogami, strzegąc Jego poleceń, praw i nakazów, do których zobowiązał naszych przodków. | 58 that he may incline our hearts to him, to walk in all his ways, and to keep his commandments, his statutes, and his ordinances, which he commanded our fathers. |
| 59 Niech te moje słowa, w których błagałem Pana o zmiłowanie, docierają do Pana, Boga naszego, czy to w dzień, czy to w nocy, aby wymierzał sprawiedliwość swemu słudze i swemu ludowi, Izraelowi, według potrzeby każdego dnia. | 59 Let these words of mine, wherewith I have made supplication before the LORD, be near to the LORD our God day and night, and may he maintain the cause of his servant, and the cause of his people Israel, as each day requires; |
| 60 Niech wszystkie ludy świata dowiedzą się, że jedynie Pan jest Bogiem, a innego nie ma. | 60 that all the peoples of the earth may know that the LORD is God; there is no other. |
| 61 Niech więc serce wasze będzie szczere wobec Pana, Boga naszego, abyście postępowali według Jego praw i przestrzegali Jego nakazów, jak jest w dniu dzisiejszym. | 61 Let your heart therefore be wholly true to the LORD our God, walking in his statutes and keeping his commandments, as at this day." |
| 62 Następnie król, a z nim cały Izrael składali ofiary przed Panem. | 62 Then the king, and all Israel with him, offered sacrifice before the LORD. |
| 63 Wtedy Salomon złożył ofiarę biesiadną, w której ofiarował ku czci Pana dwadzieścia dwa tysiące wołów i sto dwadzieścia tysięcy owiec. Tym samym król i wszyscy Izraelici poświęcili dom Panu. | 63 Solomon offered as peace offerings to the LORD twenty-two thousand oxen and a hundred and twenty thousand sheep. So the king and all the people of Israel dedicated the house of the LORD. |
| 64 Tegoż dnia król poświęcił środkową część dziedzińca przed domem Pańskim, bo dokonał tam ofiary całopalnej, ofiary z pokarmów i tłuszczu ofiar biesiadnych, gdyż brązowy ołtarz, który był przed Panem, okazał się za mały, by pomieścić ofiary całopalne oraz ofiary z pokarmów i tłuszczu ofiar biesiadnych. | 64 The same day the king consecrated the middle of the court that was before the house of the LORD; for there he offered the burnt offering and the cereal offering and the fat pieces of the peace offerings, because the bronze altar that was before the LORD was too small to receive the burnt offering and the cereal offering and the fat pieces of the peace offerings. |
| 65 Wtedy Salomon, a z nim wielkie zgromadzenie całego Izraela od Wejścia do Chamat aż do Potoku Egipskiego, obchodził uroczyste święto przed Panem, Bogiem naszym, przez siedem "i siedem dni, to jest czternaście dni". | 65 So Solomon held the feast at that time, and all Israel with him, a great assembly, from the entrance of Hamath to the Brook of Egypt, before the LORD our God, seven days. |
| 66 Dnia zaś ósmego odprawił lud, który błogosławiąc królowi, rozszedł się do swoich namiotów radośnie i z wdzięcznym sercem za te wszystkie dobrodziejstwa, które Pan wyświadczył swemu słudze, Dawidowi, oraz swemu ludowi, Izraelowi. | 66 On the eighth day he sent the people away; and they blessed the king, and went to their homes joyful and glad of heart for all the goodness that the LORD had shown to David his servant and to Israel his people. |
