| 1 Judas, appelé Maccabée, son fils, se leva à sa place; | 1 Miejsce jego zajął tymczasem jego syn, Juda, który miał przydomek Machabeusz. |
| 2 tous ses frères et tous les partisans de son père lui prêtèrent leur concours. Ils menèrent lecombat d'Israël avec entrain. | 2 Wsparli go wszyscy jego bracia i wszyscy, którzy przedtem przyłączyli się do jego ojca. Z radością prowadzili wojnę w obronie Izraela. |
| 3 Il étendit le renom de son peuple, revêtit la cuirasse comme un géant et ceignit ses armes deguerre. Il engagea mainte bataille, protégeant le camp par son épée, | 3 On rozprzestrzenił chwałę swego ludu. Przywdział bowiem na siebie pancerz jak olbrzym, przepasał się wojennym orężem i rozpoczął wojnę, ochraniając wojsko swym mieczem. |
| 4 rival du lion dans ses hauts faits, pareil au lionceau rugissant sur sa proie. | 4 W czynach swoich był podobny do lwa, do lwiątka, które ryczy rzucając się na zdobycz. |
| 5 Il fit la chasse aux mécréants qu'il dépistait et livra au feu les perturbateurs de son peuple. | 5 Ścigał bezbożnych i tropił ich, a na pastwę płomieni oddał tych, którzy niepokoili jego naród. |
| 6 Les mécréants furent abattus par la terreur qu'il inspirait, tous les ouvriers d'iniquité furentbouleversés, et la libération dans sa main fut menée à bon terme. | 6 Bezbożni ze strachu przed nim byli przerażeni, i drżeli wszyscy, którzy bezbożnie postępowali, a on wybawiał i szczęście mu sprzyjało. |
| 7 Il causa d'amers déboires à plus d'un roi, réjouit Jacob par ses actions, et sa mémoire sera enbénédiction à jamais. | 7 Wielu królów rozgniewał na siebie, ale Jakub cieszył się z jego czynów i aż na wieki błogosławiona pozostanie jego pamięć. |
| 8 Il parcourut les villes de Juda pour en exterminer les impies, et détourna d'Israël la Colère. | 8 Przeszedł przez judzkie miasta i wygubił w nich ludzi bezbożnych, i odwrócił gniew Boży od Izraela. |
| 9 Son nom retentit jusqu'aux extrémités de la terre car il a rassemblé ceux qui étaient perdus. | 9 Aż na krańcach ziemi było znane jego imię, i tych zgromadził, którzy mieli zginąć. |
| 10 Apollonius rassembla des païens et un fort contingent de Samarie pour faire la guerre àIsraël. | 10 Apoloniusz zebrał pogan i liczne wojsko z Samarii, ażeby walczyć przeciwko Izraelowi. |
| 11 Judas le sut et sortit à sa rencontre; il le défit et le tua. Beaucoup tombèrent blessés à mort etle reste s'enfuit. | 11 Juda dowiedział się o tym, wyszedł mu naprzeciw, pobił go i zabił. Padło wielu zabitych, a reszta pouciekała. |
| 12 On ramassa les dépouilles; Judas s'attribua l'épée d'Apollonius et s'en servit au combat tousles jours de sa vie. | 12 Oni zaś zabrali łupy na nich zdobyte, a Juda wziął sobie miecz Apoloniusza i walczył nim przez całe swoje życie. |
| 13 A la nouvelle que Judas avait rassemblé autour de lui un assemblage de croyants et de gensde guerre, Séron, général de l'armée de Syrie, | 13 Seron, dowódca wojsk syryjskich, dowiedział się o tym, że Juda zebrał sobie ludzi i zgromadził prawowiernych, aby wyjść na wojnę. |
| 14 se dit à lui-même: "Je me ferai un nom et me couvrirai de gloire dans le royaume. Jecombattrai Judas et ses hommes, qui méprisent les ordres du roi." | 14 Powiedział więc: Uczynię głośnym swoje imię i chwałę dla siebie przygotuję w królestwie; będę walczył przeciwko Judzie i przeciwko tym, co się z nim złączyli, a którzy lekceważą królewskie rozkazy. |
| 15 Il partit donc à son tour et avec lui monta une puissante armée d'impies pour l'aider à tirervengeance des Israélites. | 15 Tak więc wyruszył on, a z pomocą mu wyruszyło także silne wojsko bezbożnych, aby na synach Izraela wykonać zemstę. |
| 16 Comme il approchait de la montée de Bethorôn, Judas sortit à sa rencontre avec une poignéed'hommes. | 16 Gdy zbliżył się do stóp wzniesienia, na którym leży Bet-Choron, wtedy Juda z małym oddziałem wyszedł mu naprzeciw. |
| 17 A la vue de l'armée qui s'avançait contre eux, ceux-ci dirent à Judas: "Comment pourrons-nous, en si petit nombre, lutter contre une si forte multitude? Nous sommes exténués, n'ayant rien mangéaujourd'hui." | 17 Gdy zobaczyli wojsko, które szło naprzeciw nim, powiedzieli do Judy: Nas jest tak mało, czy będziemy mogli walczyć z tym tak wielkim, potężnym mnóstwem? A przecież my dzisiaj nic jeszcze nie jedliśmy i sił nam zabrakło. |
| 18 Judas répondit: "Qu'une multitude tombe aux mains d'un petit nombre est chose facile, et ilest indifférent au Ciel d'opérer le salut au moyen de beaucoup ou de peu d'hommes, | 18 Juda odparł: Bez trudu wielu może być pokonanych rękami małej liczby, bo Niebu nie czyni różnicy, czy ocali przy pomocy wielkiej czy małej liczby. |
| 19 car la victoire à la guerre ne tient pas à l'importance de la troupe: c'est du Ciel que vient laforce. | 19 Zwycięstwo bowiem w bitwie nie zależy od liczby wojska; prawdziwą siłą jest ta, która pochodzi z Nieba. |
| 20 Ceux-ci viennent contre nous, débordant d'insolence et d'iniquité, pour nous exterminer,nous, nos femmes et nos enfants, et nous dépouiller. | 20 Oni przychodzą do nas pełni pychy i bezprawia po to, aby wytępić nas razem z żonami naszymi i dziećmi i aby nas obrabować. |
| 21 Mais nous, nous combattons pour nos vies et pour nos lois, | 21 My zaś walczymy o swoje życie i o swoje obyczaje. |
| 22 et lui les brisera devant nous, ne craignez rien de leur part." | 22 On sam skruszy ich przed naszymi oczami. Wy zaś ich nie obawiajcie się! |
| 23 Lorsqu'il eut cessé de parler, il bondit sur eux à l'improviste. Séron et son armée furentécrasés. | 23 Gdy skończył swoje przemówienie, nagle uderzył na nich, tak że Seron i jego wojsko zostało przez nich pobite. |
| 24 Ils les poursuivirent à la descente de Bethorôn jusqu'à la plaine. 800 hommes environsuccombèrent et le reste s'enfuit au pays des Philistins. | 24 Ścigali ich od przejścia Bet-Choron aż do równiny. Spośród nich padło blisko ośmiuset ludzi, a inni pouciekali do ziemi Filistynów. |
| 25 Judas et ses frères commencèrent à être redoutés et l'effroi fondit sur les nations d'alentour. | 25 Wtedy zaczęto się bać Judy i jego braci, a strach przed nimi padł na okoliczne narody. |
| 26 Son nom parvint jusqu'au roi et toutes les nations commentaient les batailles de Judas. | 26 Wieść o nim doszła aż do króla, a narody opowiadały o walkach Judy. |
| 27 Lorsqu'il entendit ces récits, Antiochus entra dans une grande fureur; il envoya rassemblertoutes les forces de son royaume, une armée très puissante. | 27 Antioch, dowiedziawszy się o tych wypadkach, zawrzał gniewem. Rozesłał rozkazy i zgromadził wszystkie siły swego królestwa, armię bardzo wielką. |
| 28 Il ouvrit son trésor, distribua la solde aux troupes pour un an et leur enjoignit d'être prêtes àtoute éventualité. | 28 Potem zaś otworzył swój skarbiec i na rok naprzód wydał żołd żołnierzom. Polecił też, żeby byli gotowi na wszystko. |
| 29 Il s'aperçut alors que l'argent manquait dans ses coffres et que les tributs de la provinceavaient diminué, par suite des dissensions et du fléau qu'il avait déchaînés dans le pays en supprimant les lois quiexistaient de toute antiquité. | 29 Wtedy jednak zauważył, że w skarbcach brak pieniędzy. Rozruchy bowiem i utrapienia, jakie sprowadził na te okolice, gdzie kazał znieść obyczaje obowiązujące od najdawniejszych lat, sprawiły, że podatki były małe. |
| 30 Il craignit de ne pas avoir, comme il était arrivé plus d'une fois, de quoi fournir aux dépenseset aux largesses qu'il faisait auparavant d'une main prodigue, surpassant en cela les rois ses prédécesseurs. | 30 Obawiał się więc, że, jak nieraz się to już zdarzało, nie będzie miał pieniędzy na wydatki i na podarunki, które poprzednio rozdawał hojną ręką. Był bowiem bardziej rozrzutny niż inni królowie, jego poprzednicy. |
| 31 L'anxiété s'emparait de son âme, il décida de gagner la Perse pour lever les tributs desprovinces et ramasser beaucoup d'argent. | 31 W tych wielkich swoich kłopotach postanowił, że uda się do Persji, zbierze podatki z tamtejszych krain i nagromadzi wiele pieniędzy. |
| 32 Il laissa Lysias, homme de la noblesse et de la famille royale, à la tête de ses affaires depuisl'Euphrate jusqu'à la frontière de l'Egypte, | 32 Jako wielkorządcę królewskiego od rzeki Eufrat aż do granic Egiptu zostawił Lizjasza, człowieka poważanego, pochodzącego z królewskiego rodu, |
| 33 et le chargea de la tutelle d'Antiochus, son fils, jusqu'à son retour. | 33 i polecił mu, żeby aż do jego powrotu wychowywał jego syna, Antiocha. |
| 34 Il lui confia la moitié de ses troupes, avec les éléphants, et lui dicta toutes ses volontés, enparticulier au sujet des habitants de la Judée et de Jérusalem: | 34 Pozostawił mu także połowę swych wojsk razem ze słoniami i dał mu wskazówki co do wszystkich swoich zamiarów i co do mieszkańców Judei i Jerozolimy; |
| 35 il devait envoyer contre eux une armée pour extirper et faire disparaître la force d'Israël et lepetit reste de Jérusalem, effacer leur souvenir de ce lieu, | 35 żeby mianowicie wysłał przeciwko nim wojsko, starł i zniósł całkowicie siły izraelskie i to, co pozostało z Jerozolimy, żeby wymazał nawet pamięć o nich na tym miejscu, |
| 36 établir des fils d'étrangers sur tout leur territoire et distribuer leur pays en lots. | 36 żeby obcych ludzi osiedlił na ich obszarach, a ziemię losem porozdzielał. |
| 37 Le roi prit avec lui la moitié restante des troupes et partit d'Antioche, capitale de sonroyaume, l'an 147; il traversa l'Euphrate et poursuivit sa marche à travers les provinces d'en haut. | 37 Wtedy król zabrał drugą połowę swych wojsk, w roku sto czterdziestym siódmym wyruszył z królewskiej swej stolicy, Antiochii, przeprawił się przez rzekę Eufrat i przeszedł przez górne krainy. |
| 38 Lysias se choisit Ptolémée fils de Dorymène, Nikanor et Gorgias, personnages puissantsd'entre les amis du roi. | 38 Lizjasz wybrał Ptolemeusza, syna Dorymenesa, Nikanora i Gorgiasza, ludzi walecznych spomiędzy królewskich przyjaciół |
| 39 Il envoya avec eux 40.000 hommes de pied et 7.000 cavaliers pour envahir le pays de Judaet le dévaster suivant l'ordre du roi. | 39 i posłał z nimi czterdzieści tysięcy pieszych i siedem tysięcy konnicy, żeby poszli do ziemi judzkiej i spustoszyli ją zgodnie z królewskim rozkazem. |
| 40 S'étant mis en marche avec toute leur armée, ils arrivèrent près d'Emmaüs dans le Bas-Payset y dressèrent leur camp. | 40 Wyruszyli oni z całym swym wojskiem, przybyli w pobliże Emmaus i rozłożyli się obozem na równinie. |
| 41 Les trafiquants de la province l'apprirent par la renommée; ils prirent avec eux de l'or et del'argent en grande quantité ainsi que des entraves et s'en vinrent au camp pour acheter comme esclaves lesIsraélites. Un contingent d'Idumée et du pays des Philistins se joignit à eux. | 41 Gdy kupcy tamtejszej okolicy dowiedzieli się o tym, wzięli bardzo dużo srebra i złota oraz pęta na nogi i przybyli do obozu, aby Izraelitów wziąć sobie za niewolników. Przyłączyły się do nich także oddziały z Syrii i z ziemi filistyńskiej. |
| 42 Judas et ses frères virent que le malheur s'aggravait et que des armées campaient sur leurterritoire. Ils connurent aussi la consigne donnée par le roi de livrer leur peuple à une destruction radicale. | 42 Juda razem z braćmi zobaczył, że zło przebiera miarę i że wojska obozują już na ich ziemi. Dowiedzieli się też o rozkazach, które król wydał, żeby naród zniszczyć zupełnie. |
| 43 Ils se dirent alors les uns aux autres: "Relevons notre peuple de sa ruine et luttons pour notrepeuple et notre saint lieu." | 43 Jeden więc do drugiego mówił: Przeciwstawmy się zniszczeniu naszego narodu. Walczmy w obronie naszego narodu i świętości! |
| 44 On convoqua l'assemblée pour se préparer à la guerre, se livrer à la prière et implorer pitié etmiséricorde. | 44 Zgromadzili się więc wszyscy, by być gotowi do walki, a także by się modlić i prosić o łaskę i zmiłowanie. |
| 45 Or Jérusalem était dépeuplée comme un désert, de ses enfants nul n'y entrait, nul n'ensortait. Le sanctuaire était foulé aux pieds et les fils d'étrangers logeaient dans la Citadelle, devenue uncaravansérail pour les nations. La joie avait disparu de Jacob et l'on n'entendait plus ni flûte ni lyre. | 45 Jeruzalem było niezamieszkane jak jakaś pustynia; spośród jego synów nikt do niego nie wchodził ani nie wychodził, świątynię deptano. W zamku synowie cudzoziemców, a miasto jak gospoda dla pogan. Od Jakuba odeszła radość, nie słychać już fletu ni harfy. |
| 46 Ils se rassemblèrent donc et vinrent à Maspha en face de Jérusalem, car il y avait eu jadis àMaspha un lieu de prière pour Israël | 46 Zeszli się i udali się do Mispa, naprzeciw Jerozolimy, dlatego że niegdyś Mispa było dla Izraela miejscem modlitwy. |
| 47 Ils jeûnèrent ce jour-là, revêtirent des sacs, répandirent de la cendre sur leur tête etdéchirèrent leurs vêtements. | 47 Tego dnia pościli, włożyli na siebie wory, głowy posypali popiołem i porozdzierali swoje szaty. |
| 48 Ils déployèrent le livre de la Loi pour y découvrir ce que les païens demandaient auxreprésentations de leurs faux dieux. | 48 Potem rozwinęli księgę Prawa w tym samym celu, w jakim poganie zapytują posągi swych bóstw. |
| 49 Ils apportèrent les ornements sacerdotaux, les prémices et les dîmes, ils firent paraître lesNaziréens qui avaient accompli la période de leur voeu. | 49 Potem przynieśli kapłańskie szaty, pierwsze plony i dziesięciny, przywołali także nazirejczyków, których liczba dni już była pełna, |
| 50 Ils disaient en élevant la voix vers le Ciel: "Que faire de ces gens-là et où les emmener? | 50 i wołali do Nieba słowami: Co mamy czynić z tymi? Gdzie ich zaprowadzić? |
| 51 Ton lieu saint, on l'a foulé aux pieds et profané, tes prêtres sont dans le deuil etl'humiliation, | 51 Świątynia Twoja została podeptana i znieważona, a kapłani Twoi trwają w żałobie i poniżeniu. |
| 52 et voici que les nations se sont liguées contre nous afin de nous faire disparaître. Tu connaisleurs desseins à notre égard. | 52 A oto jeszcze poganie zebrali się przeciwko nam, aby nas zniszczyć całkowicie. Ty wiesz, jakie oni mają przeciw nam zamiary. |
| 53 Comment pourrons-nous résister en face d'elles si tu ne viens pas à notre secours?" | 53 Jak będziemy mogli ostać się przed nimi, jeżeli Ty nas nie wspomożesz? |
| 54 Ils firent ensuite sonner les trompettes et poussèrent de grands cris. | 54 Wtedy zaczęli grać na trąbach i podnieśli ogromny krzyk. |
| 55 Après cela, Judas institua des chefs du peuple, chefs de milliers, de centaines, decinquantaines et de dizaines. | 55 Potem Juda ustanowił dowódców nad ludem tysiączników, setników, pięćdziesiątników i dziesiętników. |
| 56 A ceux qui étaient en train de bâtir une maison, ou qui venaient de se fiancer, de planter unevigne, ou qui avaient peur, il dit de s'en retourner chacun à sa demeure comme le permettait la Loi. | 56 Powiedział też, żeby zgodnie z Prawem wrócili do domu ci, którzy budowali dom, ożenili się właśnie, założyli winnicę lub byli bojaźliwi. |
| 57 La colonne se mit alors en marche et vint camper au sud d'Emmaüs. | 57 Wtedy wojsko wyruszyło w drogę i na południe od Emmaus rozłożyło się obozem. |
| 58 "Equipez-vous, dit Judas, soyez des braves, tenez-vous prêts à combattre demain ces nationsqui sont massées contre nous pour notre ruine et celle de notre sanctuaire, | 58 Juda zaś powiedział: Przepaszcie się i bądźcie waleczni! Jutro rano bądźcie gotowi walczyć przeciwko tym poganom, którzy zeszli się przeciwko nam, żeby całkowicie zniszczyć nas i naszą świątynię. |
| 59 car il vaut mieux pour nous mourir dans la bataille qu'être spectateurs des malheurs de notrenation et de notre lieu saint. | 59 Lepiej nam przecież zginąć w bitwie, niż patrzeć na niedolę naszego narodu i świątyni. |
| 60 Ce que le Ciel aura voulu, il l'accomplira." | 60 Jakakolwiek zaś będzie wola w Niebie, tak niech się stanie! |
