Genesis 26

NEW AMERICAN BIBLE	Biblia Tysiąclecia
1 There was a famine in the land (distinct from the earlier one that had occurred in the days of Abraham), and Isaac went down to Abimelech, king of the Philistines in Gerar.	1 Gdy w kraju nastał głód, drugi z kolei po tym, który był za czasów Abrahama, Izaak powędrował do Abimeleka, króla filistyńskiego, do Geraru.
2 The LORD appeared to him and said: "Do not go down to Egypt, but continue to camp wherever in this land I tell you.	2 Ukazał mu się bowiem Pan i rzekł: Nie idź do Egiptu, lecz zatrzymaj się w tym kraju, który ci wskażę.
3 Stay in this land, and I will be with you and bless you; for to you and your descendants I will give all these lands, in fulfillment of the oath that I swore to your father Abraham.	3 Zamieszkaj w tym kraju, a ja będę z tobą, będę ci błogosławił. Bo tobie i twemu potomstwu oddaję wszystkie te ziemie i dotrzymam przysięgi, którą dałem twojemu ojcu, Abrahamowi,
4 I will make your descendants as numerous as the stars in the sky and give them all these lands, and in your descendants all the nations of the earth shall find blessing--	4 że rozmnożę potomstwo twe jak gwiazdy na niebie oraz dam twojemu potomstwu wszystkie te ziemie. Wszystkie ludy ziemi będą sobie życzyć szczęścia [takiego, jakie jest udziałem] twego potomstwa,
5 this because Abraham obeyed me, keeping my mandate (my commandments, my ordinances, and my instructions)."	5 dlatego że Abraham był mi posłuszny - przestrzegał tego, co mu poleciłem: moich nakazów, praw i pouczeń.
6 So Isaac settled in Gerar.	6 Tak więc Izaak zamieszkał w Gerarze.
7 When the men of the place asked questions about his wife, he answered, "She is my sister." He was afraid, if he called her his wife, the men of the place would kill him on account of Rebekah, since she was very beautiful.	7 A kiedy okoliczni mieszkańcy pytali go o jego żonę, odpowiedział: Jest ona moją siostrą. Bał się bowiem mówić: To moja żona, gdyż myślał sobie: Jeszcze gotowi mnie zabić z powodu Rebeki. - Była ona bowiem bardzo piękna.
8 But when he had been there for a long time, Abimelech, king of the Philistines, happened to look out of a window and was surprised to see Isaac fondling his wife Rebekah.	8 Gdy tak mieszkał tam dłuższy czas, pewnego razu Abimelek, król filistyński, wyglądając przez okno, dostrzegł Izaaka uśmiechającego się czule do Rebeki jako do żony.
9 He called for Isaac and said: "She must certainly be your wife! How could you have said, 'She is my sister'?" Isaac replied, "I thought I might lose my life on her account."	9 Wezwał więc Abimelek Izaaka i rzekł: Przecież to jest twoja żona; dlaczego mówiłeś: Jest ona moją siostrą? Odpowiedział mu Izaak: Mówiłem tak, aby przez nią nie postradać życia.
10 "How could you do this to us!" exclaimed Abimelech. "It would have taken very little for one of the men to lie with your wife, and you would have thus brought guilt upon us!"	10 A na to Abimelek: Czemu z nami tak postąpiłeś? Niewiele brakowało, aby któryś z mych poddanych żył z twoją żoną, a wtedy sprowadziłbyś na nas winę!
11 Abimelech therefore gave this warning to all his men: "Anyone who molests this man or his wife shall forthwith be put to death."	11 Abimelek dał więc wszystkim swym poddanym takie ostrzeżenie: Ktokolwiek tknie się żony tego człowieka, zostanie zgładzony.
12 Isaac sowed a crop in that region and reaped a hundredfold the same year. Since the LORD blessed him,	12 Przebywając w tym kraju, zasiał Izaak ziarno i doczekał się w owym roku stokrotnego plonu, gdyż Pan mu pobłogosławił.
13 he became richer and richer all the time, until he was very wealthy indeed.	13 I tak stawał się on coraz bardziej zasobny, aż dorobił się wielkiej majętności.
14 He acquired such flocks and herds, and so many work animals, that the Philistines became envious of him.	14 Miał liczne stada owiec i wołów i wiele służby. Toteż Filistyni z zazdrości
15 (The Philistines had stopped up and filled with dirt all the wells that his father's servants had dug back in the days of his father Abraham.)	15 zasypali ziemią wszystkie studnie, które słudzy jego ojca, Abrahama, niegdyś wykopali.
16 So Abimelech said to Isaac, "Go away from us; you have become far too numerous for us."	16 Sam zaś Abimelek rzekł do Izaaka: Odejdź od nas, bo jesteś zamożniejszy od nas!
17 Isaac left there and made the Wadi Gerar his regular campsite.	17 Izaak oddalił się więc stamtąd i rozbiwszy namioty w dolinie Geraru, tam osiadł.
18 (Isaac reopened the wells which his father's servants had dug back in the days of his father Abraham and which the Philistines had stopped up after Abraham's death; he gave them the same names that his father had given them.)	18 I zaczął oczyszczać studnie, które były niegdyś wykopane za życia Abrahama, jego ojca, a które Filistyni po śmierci Abrahama zasypali, i przywrócił im takie nazwy, jakie niegdyś ponadawał jego ojciec.
19 But when Isaac's servants dug in the wadi and reached spring water in their well,	19 A gdy słudzy Izaaka, kopiąc w owej dolinie studnię, natrafili na bijące źródło,
20 the shepherds of Gerar quarreled with Isaac's servants, saying, "The water belongs to us!" So the well was called Esek, because they had challenged him there.	20 pasterze z Geraru wszczęli sprzeczkę z pasterzami Izaaka i mówili: To dla nas ta woda! - Studnię tę nazwał on Esek, bo swarzyli się z nim o nią.
21 Then they dug another well, and they quarreled over that one too; so it was called Sitnah.	21 Potem wykopali inną studnię, i znów powstał o nią spór; toteż dał jej nazwę Sitna.
22 When he had moved on from there, he dug still another well; but over this one they did not quarrel. It was called Rehoboth, because he said, "The LORD has now given us ample room, and we shall flourish in the land."	22 Izaak przeniósł się więc na inne miejsce i wykopał jeszcze inną studnię. O tę studnię już nie było sporów. Izaak dał jej nazwę Rechobot, mówiąc: Teraz dał nam Pan swobodną przestrzeń, abyśmy się rozmnażali w tym kraju.
23 From there Isaac went up to Beer-sheba.	23 Potem wyruszył Izaak do Beer-Szeby.
24 The same night the LORD appeared to him and said: "I am the God of your father Abraham. You have no need to fear, since I am with you. I will bless you and multiply your descendants for the sake of my servant Abraham."	24 I zaraz pierwszej nocy ukazał mu się Pan i rzekł: Ja jestem Bogiem twego ojca, Abrahama. Nie lękaj się, bo Ja będę z tobą. I będę ci błogosławił, rozmnażając twoje potomstwo przez wzgląd na Abrahama, który Mi służył.
25 So he built an altar there and invoked the LORD by name. After he had pitched his tent there, his servants began to dig a well nearby.	25 Izaak zbudował więc tam ołtarz i wzywał imienia Pana. Rozbił też tam swój namiot, a słudzy Izaaka wykopali tam studnię.
26 Abimelech had meanwhile come to him from Gerar, accompanied by Ahuzzath, his councilor, and Phicol, the general of his army.	26 Potem przybyli z Geraru Abimelek i Achuzat, jeden z przyjaciół Abimeleka, oraz dowódca wojska, Pikol.
27 Isaac asked them, "Why have you come to me, seeing that you hate me and have driven me away from you?"	27 Izaak rzekł do nich: Czemu przybywacie do mnie, przecież znienawidziliście mnie i kazaliście mi się od was oddalić?
28 They answered: "We are convinced that the LORD is with you, so we propose that there be a sworn agreement between our two sides--between you and us. Let us make a pact with you:	28 Oni zaś odpowiedzieli: Widząc, jak Pan jest z tobą, postanowiliśmy, aby istniała między nami, czyli między tobą a nami umowa. Chcemy z tobą zawrzeć przymierze,
29 you shall not act unkindly toward us, just as we have not molested you, but have always acted kindly toward you and have let you depart in peace. Henceforth, 'The LORD'S blessing be upon you!'"	29 że nie uczynisz nam nic złego, jak i my nie skrzywdziliśmy ciebie, wyświadczając ci tylko dobro, i pozwoliliśmy ci spokojnie odejść. Niechaj ci więc teraz Pan błogosławi!
30 Isaac then made a feast for them, and they ate and drank.	30 Izaak wyprawił im ucztę, oni zaś jedli i pili.
31 Early the next morning they exchanged oaths. Then Isaac bade them farewell, and they departed from him in peace.	31 Nazajutrz rano złożyli sobie nawzajem przysięgę, po czym Izaak ich pożegnał i rozstali się w zgodzie.
32 That same day Isaac's servants came and brought him news about the well they had been digging; they told him, "We have reached water!"	32 A gdy tego dnia słudzy Izaaka przynieśli mu wiadomość o studni, którą wykopali, mówiąc: Znaleźliśmy wodę,
33 He called it Shibah; hence the name of the city, Beer-sheba, to this day.	33 nazwał on tę studnię Szibea. - Stąd miasto to nosi po dzień dzisiejszy nazwę Beer-Szeba.
34 When Esau was forty years old, he married Judith, daughter of Beeri the Hittite, and Basemath, daughter of Elon the Hivite.	34 Gdy Ezaw miał czterdzieści lat, wziął za żonę Jehudit, córkę Chetyty Beeriego, oraz Bosmat, córkę Chetyty Elona.
35 But they became a source of embitterment to Isaac and Rebekah.	35 Były one powodem zgryzoty Izaaka i Rebeki.