2 Chronicles 32

NEW AMERICAN BIBLE	Biblia Tysiąclecia
1 But after he had proved his fidelity by such deeds, Sennacherib, king of Assyria, came. He invaded Judah, besieged the fortified cities, and proposed to take them by storm.	1 Po tych wydarzeniach i po tych dowodach wierności nadciągnął Sennacheryb, król asyryjski. Przybył do Judy, obległ warowne miasta i rozkazał je zdobyć.
2 When Hezekiah saw that Sennacherib was coming with the intention of attacking Jerusalem,	2 Gdy spostrzegł Ezechiasz, że wtargnął Sennacheryb i że zwrócił się do walki przeciw Jerozolimie,
3 he decided in counsel with his princes and warriors to stop the waters of the springs outside the city. When they had pledged him their support,	3 postanowił wówczas ze swymi dowódcami i wojownikami zatkać źródła wody, które były na zewnątrz miasta, a oni mu pomogli.
4 a large crowd was gathered which stopped all the springs and also the running stream in the valley nearby. For they said, "Why should the kings of Assyria come and find an abundance of water?"	4 Zgromadził się liczny tłum ludu, który zatkał wszystkie źródła oraz strumień, płynący pośrodku ziemi, mówiąc: Po co wchodzący królowie asyryjscy mają znaleźć wiele wody?
5 He then looked to his defenses: he rebuilt the wall where it was broken down, raised towers upon it, and built another wall outside. He strengthened the Millo of the City of David and had a great number of spears and shields prepared.	5 Nabrawszy odwagi, naprawił wszystkie zburzone mury, wzniósł na nich wieże, a na zewnątrz drugi mur. Umocnił Millo Miasta Dawidowego i przygotował wielką liczbę oszczepów i tarcz.
6 Then he appointed army commanders over the people. He gathered them together in his presence in the open space at the gate of the city and encouraged them with these words:	6 Wyznaczył dowódców wojennych nad ludem, zgromadził ich u siebie na placu bramy miejskiej, gdzie przemówił do ich serc, oświadczając:
7 "Be brave and steadfast; do not be afraid or dismayed because of the king of Assyria and all the throng that is coming with him, for there is more with us than with him.	7 Bądźcie mężni i mocni, nie bójcie się i nie dajcie się zastraszyć królowi asyryjskiemu ani temu mnóstwu, które jest z nim, z nami bowiem jest Ktoś większy niż z nim.
8 For he has only an arm of flesh, but we have the LORD, our God, to help us and to fight our battles." And the people took confidence from the words of King Hezekiah of Judah.	8 Z nim jest ramię cielesne, a z nami Pan, nasz Bóg, aby nas wspierać i aby toczyć nasze boje. Lud na słowa króla judzkiego, Ezechiasza, nabrał otuchy.
9 After this, while Sennacherib, king of Assyria, himself remained at Lachish with all his forces, he sent his officials to Jerusalem with this message for King Hezekiah of Judah, and all the Judahites who were in Jerusalem:	9 Sennacheryb, król asyryjski, który wtedy z całym swym wojskiem był w Lakisz, wysłał swoje sługi do Jerozolimy - do Ezechiasza, króla judzkiego, i do wszystkich ludzi z Judy, którzy byli w Jerozolimie, z tym poselstwem:
10 "King Sennacherib of Assyria has this to say: On what are you relying, while you remain under siege in Jerusalem?	10 Tak mówi Sennacheryb, król asyryjski: Na czym wy opieracie swoje nadzieje, że przebywacie tak oblężeni w Jerozolimie?
11 Has not Hezekiah deceived you, delivering you over to a death of famine and thirst, by his claim that 'the LORD, our God, will save us from the grasp of the king of Assyria'?	11 Może Ezechiasz zwodzi was, abyście wydali siebie na śmierć z głodu i z pragnienia, mówiąc: Nasz Pan Bóg wybawi nas z ręki króla asyryjskiego?
12 Has not this same Hezekiah removed his high places and altars and commanded Judah and Jerusalem, 'You shall prostrate yourselves before one altar only, and on it alone you shall offer incense'?	12 Czyż to nie on, Ezechiasz, poznosił Jego wyżyny i ołtarze, a potem rzekł do Judy i Jerozolimy: Przed jednym ołtarzem będziecie pokłon oddawać Bogu i na nim palić kadzidło?
13 Do you not know what my fathers and I have done to all the peoples of other lands? Were the gods of the nations in those lands able to save their lands from my hand?	13 Czyż nie wiecie, co uczyniłem ja i moi przodkowie wszystkim narodom krajów? Czy naprawdę zdołali bogowie tych narodów i wszystkich ziem wybawić ich kraje z mojej ręki?
14 Who among all the gods of those nations which my fathers put under the ban was able to save his people from my hand? Will your god, then, be able to save you from my hand?	14 Który spośród wszystkich bogów tych narodów, które moi przodkowie klątwą przeznaczyli na zniszczenie, zdołał wybawić swój naród z mojej ręki? Czyżby więc mógł wasz Bóg wybawić was z mojej ręki?
15 Let not Hezekiah mislead you further and deceive you in any such way. Do not believe him! Since no other god of any other nation or kingdom has been able to save his people from my hand or the hands of my fathers, how much the less shall your god save you from my hand!"	15 Niech was teraz Ezechiasz nie oszukuje i nie zwodzi was czymś podobnym. Nie wierzcie mu, albowiem żaden bóg jakiegokolwiek narodu lub królestwa nie zdoła wybawić swego narodu z mojej ręki lub z ręki moich przodków. Tym bardziej wasz Bóg nie wybawi was z mojej ręki.
16 His officials said still more against the LORD God and against his servant Hezekiah,	16 Słudzy jego jeszcze więcej mówili przeciw Panu Bogu i Jego słudze Ezechiaszowi.
17 for he had written letters to deride the LORD, the God of Israel, speaking of him in these terms: "As the gods of the nations in other lands have not saved their people from my hand, neither shall Hezekiah's god save his people from my hand."	17 Sennacheryb napisał też list, aby wydrwić Pana, Boga Izraela, mówiąc o Nim: Podobnie jak bogowie innych narodów ziemi nie wybawili swych ludów z mojej ręki, tak samo nie wybawi swego ludu z mojej ręki Bóg Ezechiasza.
18 In a loud voice they shouted in the Judean language to the people of Jerusalem who were on the wall, to frighten and terrify them so that they might capture their city.	18 Krzyczeli ponadto donośnym głosem w języku hebrajskim do ludu w Jerozolimie, który był na murach, aby ich przestraszyć i przerazić, i tak zdobyć miasto.
19 They spoke of the God of Israel as though he were one of the gods of the other peoples of the earth, a work of human hands.	19 O Bogu Jerozolimy mówili, jak się mówi o bogach ludów ziemi, którzy są dziełem rąk ludzkich.
20 But because of this, King Hezekiah and the prophet Isaiah, son of Amos, prayed and called out to heaven.	20 Król Ezechiasz i prorok Izajasz, syn Amosa, modlili się w tej sprawie, wołając ku niebu.
21 Then the LORD sent an angel, who destroyed every valiant warrior, leader and commander in the camp of the Assyrian king, so that he had to return shamefaced to his own country. And when he entered the temple of his god, some of his own offspring struck him down there with the sword.	21 Wtedy Pan wysłał anioła, który wytępił wszystkich dzielnych wojowników oraz książąt i dowódców wraz z naczelnikami w obozie króla asyryjskiego. Musiał więc wrócić do swego kraju ze wstydem na twarzy. Wszedł potem do świątyni swego bożka, a właśni jego synowie sprawili, że padł pod mieczem.
22 Thus the LORD saved Hezekiah and the inhabitants of Jerusalem from the hand of Sennacherib, king of Assyria, as from every other power; he gave them rest on every side.	22 Tak to Pan ocalił Ezechiasza i mieszkańców Jerozolimy z ręki Sennacheryba, króla asyryjskiego, i z ręki wszystkich nieprzyjaciół. Obdarzył ich pokojem na wszystkich granicach.
23 Many brought gifts for the LORD to Jerusalem and costly objects for King Hezekiah of Judah, who thereafter was exalted in the eyes of all the nations.	23 Wielu wówczas przynosiło do Jerozolimy ofiary Panu i kosztowne dary dla króla judzkiego, Ezechiasza, który po tych wydarzeniach wzrósł w oczach wszystkich narodów.
24 In those days Hezekiah became mortally ill. He prayed to the LORD, who answered him by giving him a sign.	24 W tych dniach rozchorował się Ezechiasz śmiertelnie. Modlił się do Pana, który go wysłuchał i dał cudowny znak.
25 Hezekiah, however, did not then discharge his debt of gratitude, for he had become proud. Therefore anger descended upon him and upon Judah and Jerusalem.	25 Ezechiasz jednak nie odwdzięczył się za wyświadczone dobrodziejstwo, ponieważ jego serce uniosło się pychą, i dlatego zapłonął gniew Boży nad nim, nad Judą i nad Jerozolimą.
26 But then Hezekiah humbled himself for his pride--both he and the inhabitants of Jerusalem; and therefore the LORD did not vent his anger on them during the time of Hezekiah.	26 Wtedy Ezechiasz upokorzył się za wyniosłość swego serca - on i mieszkańcy Jerozolimy - i nie spadł na nich gniew Pański w dniach Ezechiasza.
27 Hezekiah possessed very great wealth and glory. He had treasuries made for his silver, gold, precious stones, spices, jewels, and other precious things of all kinds;	27 Ezechiasz posiadał bogactwa i bardzo wielką sławę. Nabył sobie skarby w srebrze, w złocie, w drogich kamieniach, w wonnościach, w tarczach i innych wartościowych przedmiotach.
28 also storehouses for the harvest of grain, for wine and oil, and barns for the various kinds of cattle and for the flocks.	28 Przygotował także składy na plony zboża, na moszcz i oliwę, stajnie dla różnych gatunków bydła i owczarnie dla trzód.
29 He built cities for himself, and he acquired sheep and oxen in great numbers, for God gave him very great riches.	29 Nabył sobie stada, i w wielkiej ilości posiadał owce i woły, ponieważ Bóg dał mu wielkie bogactwa.
30 This same Hezekiah stopped the upper outflow of water from Gihon and led it underground westward to the City of David. Hezekiah prospered in all his undertakings.	30 To właśnie Ezechiasz zamknął wyjście wód z górnego Gichonu i poprowadził je prosto na dół ku zachodowi do Miasta Dawidowego. Ezechiaszowi powodziło się we wszystkich jego przedsięwzięciach.
31 Nevertheless, in respect to the ambassadors (princes) sent to him from Babylon to investigate the sign that had occurred in the land, God forsook him to test him, that he might know all that was in his heart.	31 Kiedy jednak przybyło poselstwo książąt babilońskich, wysłanych do niego po to, by się dowiedzieć o cudzie, jaki zdarzył się w kraju, Bóg opuścił go, wystawiając go w ten sposób na próbę, aby ujawniły się w pełni zamiary jego serca.
32 The rest of Hezekiah's acts, including his pious works, can be found written in the Vision of the Prophet Isaiah, son of Amos, and in the book of the kings of Judah and Israel.	32 A reszta dziejów Ezechiasza i czyny jego pobożności opisane są w widzeniu proroka Izajasza, syna Amosa, w Księdze Królów judzkich i izraelskich.
33 Hezekiah rested with his ancestors; he was buried at the approach to the tombs of the descendants of David. All Judah and the inhabitants of Jerusalem paid him honor at his death. His son Manasseh succeeded him as king.	33 I spoczął Ezechiasz ze swymi przodkami, i pogrzebano go przy drodze wznoszącej się do grobów synów Dawida. W związku z jego śmiercią cały Juda i mieszkańcy Jerozolimy złożyli mu hołd. Syn jego Manasses został w jego miejsce królem.