Daniel 13

DOUAI-RHEIMS	Biblia Tysiąclecia
1 Now there was a man that dwelt in Babylon, and his name was Joakim:	1 W Babilonie mieszkał pewien mąż, imieniem Joakim.
2 And he took a wife whose name was Susanna, the daughter of Helcias, a very beautiful woman, and one that feared God.	2 Wziął on żonę imieniem Zuzanna, córkę Chilkiasza; była ona bardzo piękna i bogobojna.
3 For her parents being just, had instructed their daughter according to the law of Moses.	3 Rodzice jej byli sprawiedliwi i wychowali swą córkę zgodnie z Prawem Mojżesza.
4 Now Joakim was very rich, and had an orchard near his house: and the Jews resorted to him, because he was the most honourable of them all.	4 Joakim zaś był bardzo bogaty i posiadał ogród przyległy do swego domu. Przychodziło do niego wielu Żydów, ponieważ odznaczał się większą powagą niż inni.
5 And there were two of the ancients of the people appointed judges that year, of whom the Lord said: Iniquity came out from Babylon from the ancient judges, that seemed to govern the people.	5 W tym roku wybrano spośród ludu dwóch starców na sędziów. Należeli oni do tych, o których powiedział Pan: Wyszła nieprawość spośród sędziów-starców z Babilonu, którzy uchodzili tylko za kierowników narodu.
6 These men frequented the house of Joakim, and all that had any matters of judgment came to them.	6 Ludzie ci bywali często w domu Joakima, a wszyscy ci, którzy prowadzili spór sądowy, przychodzili do nich.
7 And when the people departed away at noon, Susanna went in, and walked in her husband's orchard.	7 Gdy zaś koło południa odchodzili ludzie, Zuzanna udawała się na przechadzkę po ogrodzie swego męża.
8 And the old men saw her going in every day, and walking: and they were inflamed with lust towards her:	8 Obaj starcy widywali ją codziennie, gdy udawała się na przechadzkę, i zaczęli jej pożądać.
9 And they perverted their own mind and turned away their eyes that they might not look unto heaven, nor remember just judgments.	9 Zatracili swój rozsądek i odwrócili swe oczy, zaniedbując spoglądania ku Niebu i zapominając o sprawiedliwych sądach.
10 So they were both wounded with the love of her, yet they did not make known their grief one to the other:	10 Obaj zostali opanowani tym pożądaniem, ale ukrywali wzajemnie przed sobą tę udrękę;
11 For they were ashamed to declare to one another their lust, being desirous to have to do with her.	11 wstydzili się bowiem przyznać do swego pożądania, by z nią obcować.
12 And they watched carefully every day to see her. And one said to the other:	12 Tak więc codziennie starali się usilnie ją zobaczyć.
13 Let us now go home, for it is dinner time. So going out they departed one from another.	13 Pewnego razu powiedział jeden do drugiego: Wracajmy do domu, bo już pora obiadowa. Rozeszli się więc każdy w swoją stronę.
14 And turning back again, they came both to the same place: and asking one another the cause, they acknowledged their lust; and then they agreed upon a time, when they might find her alone.	14 Obaj jednak zawrócili z drogi i spotkali się na tym samym miejscu. Dopytując się wzajemnie o przyczynę powrotu, przyznali się do swej żądzy. Wtedy omówili wspólnie porę, kiedy będą mogli Zuzannę spotkać samą.
15 And it fell out, as they watched a fit day, she went in on a time, as yesterday and the day before, with two maids only, and was desirous to wash herself in the orchard: for it was hot weather.	15 Oczekiwali więc sposobności. Pewnego dnia wyszła Zuzanna jak w poprzednich dniach jedynie w towarzystwie dwóch dziewcząt, chcąc się wykąpać w ogrodzie; był bowiem upał.
16 And there was nobody there, but the two old men that had hid themselves and were beholding her.	16 Nie było tam nikogo z wyjątkiem dwóch starców, którzy z ukrycia jej się przyglądali.
17 So she said to the maids: Bring me oil, and washing balls, and shut the doors of the orchard, that I may wash me.	17 Powiedziała do dziewcząt: Przynieście mi olejek i wonności, a drzwi ogrodu zamknijcie, abym się mogła wykąpać.
18 And they did as she bade them: and they shut the doors of the orchard, and went out by a back door to fetch what she had commanded them, and they knew not that the elders were hid within.	18 Uczyniły, jak powiedziała, i zamknąwszy drzwi ogrodu, wyszły bocznymi drzwiami, by przynieść to, co im rozkazano. Nie dostrzegły zaś starców, ponieważ się ukryli.
19 Now when the maids were gone forth, the two elders arose, and ran to her, and said:	19 Gdy tylko dziewczęta odeszły, obaj starcy powstali i podbiegli do niej
20 Behold the doors of the orchard are shut, and nobody seeth us, and we are in love with thee: wherefore consent to us, and lie with us.	20 mówiąc: Oto drzwi ogrodu są zamknięte i nikt nas nie widzi, my zaś pożądamy ciebie. Toteż zgódź się obcować z nami!
21 But if thou wilt not, we will bear witness against thee, that a young man was with thee, and therefore thou didst send away thy maids from thee.	21 W przeciwnym razie zaświadczymy przeciw tobie, że był z tobą młodzieniec i dlatego odesłałaś od siebie dziewczęta.
22 Susanna sighed, and said: I am straitened on every side: for if I do this thing, it is death to me: and if I do it not, I shall not escape your hands.	22 Westchnęła Zuzanna i powiedziała: Jestem w trudnym ze wszystkich stron położeniu. Jeżeli to uczynię, zasługuję na śmierć; jeżeli zaś nie uczynię, nie ujdę waszych rąk.
23 But it is better for me to fall into your hands without doing it, than to sin in the sight of the Lord.	23 Wolę jednak niewinna wpaść w wasze ręce, niż zgrzeszyć wobec Pana.
24 With that Susanna cried out with a loud voice: and the elders also cried out against her.	24 Zawołała więc Zuzanna bardzo głośno; krzyknęli także dwaj starcy przeciw niej.
25 And one of them ran to the door of the orchard, and opened it.	25 Jeden z nich pobiegł otworzyć drzwi ogrodu.
26 So when the servants of the house heard the cry in the orchard, they rushed in by the back door to see what was the matter.	26 Gdy domownicy usłyszeli krzyk w ogrodzie, pobiegli przez boczne drzwi, by zobaczyć, co się jej stało.
27 But after the old men had spoken, the servants were greatly ashamed: for never had there been any such word said of Susanna. And on the next day,	27 Skoro starcy, opowiedzieli swoje, słudzy zmieszali się bardzo; nigdy bowiem nie mówiono takich rzeczy o Zuzannie.
28 When the people were come to Joakim her husband, the two elders also came full of wicked device against Susanna, to put her to death.	28 Następnego dnia, gdy zebrał się lud u jej męża Joakima, przybyli dwaj starcy pełni niegodziwych zamiarów przeciw Zuzannie, by ją wydać na śmierć.
29 And they said before the people: Send to Susanna daughter of Helcias the wife of Joakim. And presently they sent.	29 Powiedzieli więc do ludu: Poślijcie po Zuzannę, córkę Chilkiasza, która jest żoną Joakima. Zawołano ją.
30 And she came with her parents, and children, and all her kindred.	30 Przyszła więc ze swymi rodzicami, dziećmi i wszystkimi swymi krewnymi.
31 Now Susanna was exceeding delicate, and beautiful to behold.	31 Była zaś Zuzanna delikatna i bardzo piękna.
32 But those wicked men commanded that her face should be uncovered, (for she was covered,) that so at least they might be satisfied with her beauty.	32 Ponieważ była zasłonięta, przeniewiercy kazali jej zdjąć zasłonę, by nasycić się jej pięknością.
33 Therefore her friends and all her acquaintance wept.	33 Wszyscy jej bliscy oraz ci, którzy ją widzieli, płakali.
34 But the two elders rising up in the midst of the people, laid their hands upon her head.	34 Dwaj sędziowie powstawszy włożyli ręce na jej głowę.
35 And she weeping looked up to heaven, for her heart had confidence in the Lord.	35 Ona zaś płacząc spoglądała ku niebu, bo serce jej było pełne ufności w Panu.
36 And the elders said: As we walked in the orchard alone, this woman came in with two maids, and shut the doors of the orchard, and sent away the maids from her.	36 Starcy powiedzieli: Gdy przechadzaliśmy się sami w ogrodzie, ona wyszła wraz z dwoma dziewczętami, zamknęła drzwi ogrodu i odesłała dziewczęta.
37 Then a young man that was there hid came to her, and lay with her.	37 Przyszedł zaś do niej młodzieniec, który był ukryty, i położył się z nią.
38 But we that were in a corner of the orchard, seeing this wickedness, ran up to them, and we saw them lie together.	38 Znajdując się na krańcu ogrodu i widząc nieprawość podbiegliśmy do nich.
39 And him indeed we could not take, because he was stronger than us, and opening the doors be leaped out:	39 Widzieliśmy ich razem, ale jego nie mogliśmy pochwycić, bo był silniejszy od nas, i otworzywszy drzwi rzucił się do ucieczki.
40 But having taken this woman, we asked who the young man was, but she would not tell us: of this thing we are witnesses.	40 Gdy zaś pochwyciliśmy ją pytając, kim był młodzieniec,
41 The multitude believed them as being the elders and the judges of the people, and they condemned her to death.	41 nie chciała nam powiedzieć. Takie jest nasze oskarżenie. Zgromadzenie dało im wiarę jako starszym ludu i sędziom. Skazano ją na karę śmierci.
42 Then Susanna cried out with a loud voice, and said: O eternal God, who knowest hidden things, who knowest all things before they come to pass,	42 Wtedy Zuzanna zawołała donośnym głosem: Wiekuisty Boże, który poznajesz to, co jest ukryte, i wiesz wszystko, zanim się stanie.
43 Thou knowest that they have borne false witness against me: and behold I must die, whereas I have done none of these things, which these men have maliciously forged against me.	43 Ty wiesz, że złożyli fałszywe oskarżenie przeciw mnie. Oto umieram, chociaż nie uczyniłam nic z tego, o co mię ci złośliwie obwiniają.
44 And the Lord heard her voice.	44 A Pan wysłuchał jej głosu.
45 And when she was led to be put to death, the Lord raised up the holy spirit of a young boy, whose name was Daniel.	45 Gdy ją prowadzono na stracenie, wzbudził Bóg świętego ducha w młodzieńcu imieniem Daniel.
46 And he cried out with a loud voice I am clear from the blood of this woman.	46 Zawołał on donośnym głosem: Jestem czysty od jej krwi!
47 Then all the people turning themselves towards him, said: What meaneth this word that thou hast spoken?	47 Cały zaś lud zwrócił się do niego, mówiąc: Co oznacza to słowo, które wypowiedziałeś?
48 But he standing in the midst of them, said: Are ye so foolish, ye children of Israel, that without examination or knowledge of the truth, you have condemned a daughter of Israel?	48 On zaś powstawszy wśród nich powiedział: Czy tak bardzo jesteście nierozumni, synowie Izraela, że skazujecie córkę izraelską bez dochodzenia i pewności?
49 Return to judgment, for they have borne false witness against her.	49 Wróćcie do sądu, bo ci ją fałszywie obwinili.
50 So all the people turned again in haste, and the old men said to him: Come, and sit thou down among us, and shew it as: seeing God hath given thee the honour of old age.	50 Cały lud powrócił śpiesznie. Starsi zaś powiedzieli: Usiądź tu wśród nas i wyjaśnij nam, bo tobie dał Bóg przywilej starszeństwa.
51 And Daniel said to the people: Separate these two far from one another, and I will examine them.	51 Daniel powiedział do nich: Oddzielcie ich, jednego daleko od drugiego, a osądzę ich.
52 So when they were put asunder one from the other, he called one of them, and said to him: O thou that art grown old in evil days, now are thy sins come out, which thou hast committed before:	52 Gdy zaś zostali oddzieleni od siebie, zawołał jednego z nich i powiedział do niego. Zestarzałeś się w przewrotności, a teraz wychodzą na jaw twe grzechy, jakie poprzednio popełniałeś,
53 In judging unjust judgments, oppressing the innocent, and letting the guilty to go free, whereas the Lord saith: I The innocent and the just thou shalt not kill.	53 wydając niesprawiedliwe wyroki. Potępiałeś niewinnych i uwalniałeś winnych, chociaż Pan powiedział: Nie przyczynisz się do śmierci niewinnego i sprawiedliwego.
54 Now then, if thou sawest her, tell me under what tree thou sawest them conversing together. He said: Under a mastic tree.	54 Teraz więc, jeśli ją rzeczywiście widziałeś, powiedz, pod jakim drzewem widziałeś ich obcujących ze sobą? On zaś powiedział: Pod lentyszkiem.
55 And Daniel said: Well hast thou lied against thy own head: for behold the angel of God having received the sentence of him, shall cut thee in two.	55 Daniel odrzekł: Dobrze! Skłamałeś na swą własną zgubę. Już bowiem anioł Boży otrzymał od Boga wyrok na ciebie, by cię rozedrzeć na dwoje.
56 And having put him aside, he commanded that the other should come, and he said to him: O thou seed of Chanaan, and not of Juda, beauty hath deceived thee, and lust hath perverted thy heart:	56 Odesławszy go rozkazał przyprowadzić drugiego i powiedział do niego: Potomku kananejski a nie judzki, piękność sprowadziła cię na bezdroża, a żądza uczyniła twe serce przewrotnym.
57 Thus did you do to the daughters of Israel, and they for fear conversed with you: but a daughter of Juda would not abide your wickedness.	57 Tak postępowaliście z córkami izraelskimi, one zaś bojąc się obcowały z wami. Córka judzka jednak nie zgodziła się na waszą nieprawość.
58 Now therefore tell me, under what tree didst thou take them conversing together., And he answered: Under a holm tree.	58 Powiedz mi więc teraz, pod jakim drzewem spotkałeś ich obcujących ze sobą? On zaś powiedział: Pod dębem.
59 And Daniel said to him: Well hast thou also lied against thy own head: for the angel of the Lord waiteth with a sword to cut thee in two, and to destroy you.	59 Wtedy Daniel powiedział do niego: Dobrze! Skłamałeś i ty na swoją własną zgubę. Czeka bowiem anioł Boży z mieczem w ręku, by rozciąć cię na dwoje, by was wytępić.
60 With that all the assembly cried out with a loud voice, and they blessed God, who saveth them that trust in him.	60 Całe zgromadzenie zawołało głośno i wychwalało Boga, że ocala tych, co pokładają w Nim nadzieję.
61 And they rose up against the two elders, (for Daniel had convicted them of false witness by their own mouth,) and they did to them as they had maliciously dealt against their neighbour,	61 Zwrócili się następnie przeciw obu starcom, ponieważ Daniel wykazał na podstawie ich własnych słów nieprawdziwość oskarżenia. Postąpiono z nimi według miary zła, wyrządzonego przez nich bliźnim,
62 To fulfil the law of Moses: and they put them to death, and innocent blood was saved in that day.	62 zabijając ich według Prawa Mojżeszowego. W dniu tym ocalono niewinną krew.
63 But Helcias and his wife praised God, for their daughter Susanna, with Joakim her husband, and all her kindred, because there was no dishonesty found in her.	63 Chilkiasz zaś i jego żona wychwalali Boga z powodu swej córki Zuzanny; czynili to wraz z jej mężem Joakimem i wszystkimi krewnymi, ponieważ nie znaleziono w niej nic hańbiącego.
64 And Daniel became great in the sight of the people from that day, and thenceforward.	64 A Daniel od tego dnia i na przyszłość zasłynął wśród ludu jako wielki.
65 And king Astyages was gathered to his fathers, and Cyrus the Persian received his kingdom.