Luke 19

NEW AMERICAN BIBLE	Biblia Tysiąclecia
1 He came to Jericho and intended to pass through the town.	1 Potem wszedł do Jerycha i przechodził przez miasto.
2 Now a man there named Zacchaeus, who was a chief tax collector and also a wealthy man,	2 A /był tam/ pewien człowiek, imieniem Zacheusz, zwierzchnik celników i bardzo bogaty.
3 was seeking to see who Jesus was; but he could not see him because of the crowd, for he was short in stature.	3 Chciał on koniecznie zobaczyć Jezusa, kto to jest, ale nie mógł z powodu tłumu, gdyż był niskiego wzrostu.
4 So he ran ahead and climbed a sycamore tree in order to see Jesus, who was about to pass that way.	4 Pobiegł więc naprzód i wspiął się na sykomorę, aby móc Go ujrzeć, tamtędy bowiem miał przechodzić.
5 When he reached the place, Jesus looked up and said to him, "Zacchaeus, come down quickly, for today I must stay at your house."	5 Gdy Jezus przyszedł na to miejsce, spojrzał w górę i rzekł do niego: Zacheuszu, zejdź prędko, albowiem dziś muszę się zatrzymać w twoim domu.
6 And he came down quickly and received him with joy.	6 Zeszedł więc z pośpiechem i przyjął Go rozradowany.
7 When they all saw this, they began to grumble, saying, "He has gone to stay at the house of a sinner."	7 A wszyscy, widząc to, szemrali: Do grzesznika poszedł w gościnę.
8 But Zacchaeus stood there and said to the Lord, "Behold, half of my possessions, Lord, I shall give to the poor, and if I have extorted anything from anyone I shall repay it four times over."	8 Lecz Zacheusz stanął i rzekł do Pana: Panie, oto połowę mego majątku daję ubogim, a jeśli kogo w czym skrzywdziłem, zwracam poczwórnie.
9 And Jesus said to him, "Today salvation has come to this house because this man too is a descendant of Abraham.	9 Na to Jezus rzekł do niego: Dziś zbawienie stało się udziałem tego domu, gdyż i on jest synem Abrahama.
10 For the Son of Man has come to seek and to save what was lost."	10 Albowiem Syn Człowieczy przyszedł szukać i zbawić to, co zginęło.
11 While they were listening to him speak, he proceeded to tell a parable because he was near Jerusalem and they thought that the kingdom of God would appear there immediately.	11 Gdy słuchali tych rzeczy, dodał jeszcze przypowieść, dlatego że był blisko Jerozolimy, a oni myśleli, że królestwo Boże zaraz się zjawi.
12 So he said, "A nobleman went off to a distant country to obtain the kingship for himself and then to return.	12 Mówił więc: Pewien człowiek szlachetnego rodu udał się w kraj daleki, aby uzyskać dla siebie godność królewską i wrócić.
13 He called ten of his servants and gave them ten gold coins and told them, 'Engage in trade with these until I return.'	13 Przywołał więc dziesięciu sług swoich, dał im dziesięć min i rzekł do nich: Zarabiajcie nimi, aż wrócę.
14 His fellow citizens, however, despised him and sent a delegation after him to announce, 'We do not want this man to be our king.'	14 Ale jego współobywatele nienawidzili go i wysłali za nim poselstwo z oświadczeniem: Nie chcemy, żeby ten królował nad nami.
15 But when he returned after obtaining the kingship, he had the servants called, to whom he had given the money, to learn what they had gained by trading.	15 Gdy po otrzymaniu godności królewskiej wrócił, kazał przywołać do siebie te sługi, którym dał pieniądze, aby się dowiedzieć, co każdy zyskał.
16 The first came forward and said, 'Sir, your gold coin has earned ten additional ones.'	16 Stawił się więc pierwszy i rzekł: Panie, twoja mina przysporzyła dziesięć min.
17 He replied, 'Well done, good servant! You have been faithful in this very small matter; take charge of ten cities.'	17 Odpowiedział mu: Dobrze, sługo dobry; ponieważ w dobrej rzeczy okazałeś się wierny, sprawuj władzę nad dziesięciu miastami.
18 Then the second came and reported, 'Your gold coin, sir, has earned five more.'	18 Także drugi przyszedł i rzekł: Panie, twoja mina przyniosła pięć min.
19 And to this servant too he said, 'You, take charge of five cities.'	19 Temu też powiedział: I ty miej władzę nad pięciu miastami.
20 Then the other servant came and said, 'Sir, here is your gold coin; I kept it stored away in a handkerchief,	20 Następny przyszedł i rzekł: Panie, tu jest twoja mina, którą trzymałem zawiniętą w chustce.
21 for I was afraid of you, because you are a demanding person; you take up what you did not lay down and you harvest what you did not plant.'	21 Lękałem się bowiem ciebie, bo jesteś człowiekiem surowym: chcesz brać, czegoś nie położył, i żąć, czegoś nie posiał.
22 He said to him, 'With your own words I shall condemn you, you wicked servant. You knew I was a demanding person, taking up what I did not lay down and harvesting what I did not plant;	22 Odpowiedział mu: Według słów twoich sądzę cię, zły sługo. Wiedziałeś, że jestem człowiekiem surowym: chcę brać, gdzie nie położyłem, i żąć, gdziem nie posiał.
23 why did you not put my money in a bank? Then on my return I would have collected it with interest.'	23 Czemu więc nie dałeś moich pieniędzy do banku? A ja po powrocie byłbym je z zyskiem odebrał.
24 And to those standing by he said, 'Take the gold coin from him and give it to the servant who has ten.'	24 Do obecnych zaś rzekł: Odbierzcie mu minę i dajcie temu, który ma dziesięć min.
25 But they said to him, 'Sir, he has ten gold coins.'	25 Odpowiedzieli mu: Panie, ma już dziesięć min.
26 'I tell you, to everyone who has, more will be given, but from the one who has not, even what he has will be taken away.	26 Powiadam wam: Każdemu, kto ma, będzie dodane; a temu, kto nie ma, zabiorą nawet to, co ma.
27 Now as for those enemies of mine who did not want me as their king, bring them here and slay them before me.'"	27 Tych zaś przeciwników moich, którzy nie chcieli, żebym panował nad nimi, przyprowadźcie tu i pościnajcie w moich oczach.
28 After he had said this, he proceeded on his journey up to Jerusalem.	28 Po tych słowach ruszył na przedzie, zdążając do Jerozolimy.
29 As he drew near to Bethphage and Bethany at the place called the Mount of Olives, he sent two of his disciples.	29 Gdy przyszedł w pobliże Betfage i Betanii, do góry zwanej Oliwną, wysłał dwóch spośród uczniów,
30 He said, "Go into the village opposite you, and as you enter it you will find a colt tethered on which no one has ever sat. Untie it and bring it here.	30 mówiąc: Idźcie do wsi, która jest naprzeciwko, a wchodząc do niej, znajdziecie oślę uwiązane, którego jeszcze nikt nie dosiadł. Odwiążcie je i przyprowadźcie tutaj.
31 And if anyone should ask you, 'Why are you untying it?' you will answer, 'The Master has need of it.'"	31 A gdyby was kto pytał: Dlaczego odwiązujecie?, tak powiecie: Pan go potrzebuje.
32 So those who had been sent went off and found everything just as he had told them.	32 Wysłani poszli i znaleźli wszystko tak, jak im powiedział.
33 And as they were untying the colt, its owners said to them, "Why are you untying this colt?"	33 A gdy odwiązywali oślę, zapytali ich jego właściciele: Czemu odwiązujecie oślę?
34 They answered, "The Master has need of it."	34 Odpowiedzieli: Pan go potrzebuje.
35 So they brought it to Jesus, threw their cloaks over the colt, and helped Jesus to mount.	35 I przyprowadzili je do Jezusa, a zarzuciwszy na nie swe płaszcze, wsadzili na nie Jezusa.
36 As he rode along, the people were spreading their cloaks on the road;	36 Gdy jechał, słali swe płaszcze na drodze.
37 and now as he was approaching the slope of the Mount of Olives, the whole multitude of his disciples began to praise God aloud with joy for all the mighty deeds they had seen.	37 Zbliżał się już do zboczy Góry Oliwnej, kiedy całe mnóstwo uczniów poczęło wielbić radośnie Boga za wszystkie cuda, które widzieli.
38 They proclaimed: "Blessed is the king who comes in the name of the Lord. Peace in heaven and glory in the highest."	38 I wołali głośno: Błogosławiony Król, który przychodzi w imię Pańskie. Pokój w niebie i chwała na wysokościach.
39 Some of the Pharisees in the crowd said to him, "Teacher, rebuke your disciples."	39 Lecz niektórzy faryzeusze spośród tłumu rzekli do Niego: Nauczycielu, zabroń tego swoim uczniom.
40 He said in reply, "I tell you, if they keep silent, the stones will cry out!"	40 Odrzekł: Powiadam wam: Jeśli ci umilkną, kamienie wołać będą.
41 As he drew near, he saw the city and wept over it,	41 Gdy był już blisko, na widok miasta zapłakał nad nim
42 saying, "If this day you only knew what makes for peace--but now it is hidden from your eyes.	42 i rzekł: O gdybyś i ty poznało w ten dzień to, co służy pokojowi. Ale teraz zostało to zakryte przed twoimi oczami.
43 For the days are coming upon you when your enemies will raise a palisade against you; they will encircle you and hem you in on all sides.	43 Bo przyjdą na ciebie dni, gdy twoi nieprzyjaciele otoczą cię wałem, oblegną cię i ścisną zewsząd.
44 They will smash you to the ground and your children within you, and they will not leave one stone upon another within you because you did not recognize the time of your visitation."	44 Powalą na ziemię ciebie i twoje dzieci z tobą i nie zostawią w tobie kamienia na kamieniu za to, żeś nie rozpoznało czasu twojego nawiedzenia.
45 Then Jesus entered the temple area and proceeded to drive out those who were selling things,	45 Potem wszedł do świątyni i zaczął wyrzucać sprzedających w niej.
46 saying to them, "It is written, 'My house shall be a house of prayer, but you have made it a den of thieves.'"	46 Mówił do nich: Napisane jest: Mój dom będzie domem modlitwy, a wy uczyniliście z niego jaskinię zbójców.
47 And every day he was teaching in the temple area. The chief priests, the scribes, and the leaders of the people, meanwhile, were seeking to put him to death,	47 I nauczał codziennie w świątyni. Lecz arcykapłani i uczeni w Piśmie oraz przywódcy ludu czyhali na Jego życie.
48 but they could find no way to accomplish their purpose because all the people were hanging on his words.	48 Tylko nie wiedzieli, co by mogli uczynić, cały lud bowiem słuchał Go z zapartym tchem.