Matthew 5

CATHOLIC PUBLIC DOMAIN	Biblia Tysiąclecia
1 Then, seeing the crowds, he ascended the mountain, and when he had sat down, his disciples drew near to him,	1 Jezus, widząc tłumy, wyszedł na górę. A gdy usiadł, przystąpili do Niego Jego uczniowie.
2 and opening his mouth, he taught them, saying:	2 Wtedy otworzył swoje usta i nauczał ich tymi słowami:
3 “Blessed are the poor in spirit, for theirs is the kingdom of heaven.	3 Błogosławieni ubodzy w duchu, albowiem do nich należy królestwo niebieskie.
4 Blessed are the meek, for they shall possess the earth.	4 Błogosławieni, którzy się smucą, albowiem oni będą pocieszeni.
5 Blessed are those who mourn, for they shall be consoled.	5 Błogosławieni cisi, albowiem oni na własność posiądą ziemię.
6 Blessed are those who hunger and thirst for justice, for they shall be satisfied.	6 Błogosławieni, którzy łakną i pragną sprawiedliwości, albowiem oni będą nasyceni.
7 Blessed are the merciful, for they shall obtain mercy.	7 Błogosławieni miłosierni, albowiem oni miłosierdzia dostąpią.
8 Blessed are the pure in heart, for they shall see God.	8 Błogosławieni czystego serca, albowiem oni Boga oglądać będą.
9 Blessed are the peacemakers, for they shall be called sons of God.	9 Błogosławieni, którzy wprowadzają pokój, albowiem oni będą nazwani synami Bożymi.
10 Blessed are those who endure persecution for the sake of justice, for theirs is the kingdom of heaven.	10 Błogosławieni, którzy cierpią prześladowanie dla sprawiedliwości, albowiem do nich należy królestwo niebieskie.
11 Blessed are you when they have slandered you, and persecuted you, and spoken all kinds of evil against you, falsely, for my sake:	11 Błogosławieni jesteście, gdy /ludzie/ wam urągają i prześladują was, i gdy z mego powodu mówią kłamliwie wszystko złe na was.
12 be glad and exult, for your reward in heaven is plentiful. For so they persecuted the prophets who were before you.	12 Cieszcie się i radujcie, albowiem wasza nagroda wielka jest w niebie. Tak bowiem prześladowali proroków, którzy byli przed wami.
13 You are the salt of the earth. But if salt loses its saltiness, with what will it be salted? It is no longer useful at all, except to be cast out and trampled under by men.	13 Wy jesteście solą dla ziemi. Lecz jeśli sól utraci swój smak, czymże ją posolić? Na nic się już nie przyda, chyba na wyrzucenie i podeptanie przez ludzi.
14 You are the light of the world. A city set on a mountain cannot be hidden.	14 Wy jesteście światłem świata. Nie może się ukryć miasto położone na górze.
15 And they do not light a lamp and put it under a basket, but on a lampstand, so that it may shine to all who are in the house.	15 Nie zapala się też światła i nie stawia pod korcem, ale na świeczniku, aby świeciło wszystkim, którzy są w domu.
16 So then, let your light shine in the sight of men, so that they may see your good works, and may glorify your Father, who is in heaven.	16 Tak niech świeci wasze światło przed ludźmi, aby widzieli wasze dobre uczynki i chwalili Ojca waszego, który jest w niebie.
17 Do not think that I have come to loosen the law or the prophets. I have not come to loosen, but to fulfill.	17 Nie sądźcie, że przyszedłem znieść Prawo albo Proroków. Nie przyszedłem znieść, ale wypełnić.
18 Amen I say to you, certainly, until heaven and earth pass away, not one iota, not one dot shall pass away from the law, until all is done.	18 Zaprawdę bowiem powiadam wam: Dopóki niebo i ziemia nie przeminą, ani jedna jota, ani jedna kreska nie zmieni się w Prawie, aż się wszystko spełni.
19 Therefore, whoever will have loosened one of the least of these commandments, and have taught men so, shall be called the least in the kingdom of heaven. But whoever will have done and taught these, such a one shall be called great in the kingdom of heaven.	19 Ktokolwiek więc zniósłby jedno z tych przykazań, choćby najmniejszych, i uczyłby tak ludzi, ten będzie najmniejszy w królestwie niebieskim. A kto je wypełnia i uczy wypełniać, ten będzie wielki w królestwie niebieskim.
20 For I say to you, that unless your justice has surpassed that of the scribes and the Pharisees you shall not enter into the kingdom of heaven.	20 Bo powiadam wam: Jeśli wasza sprawiedliwość nie będzie większa niż uczonych w Piśmie i faryzeuszów, nie wejdziecie do królestwa niebieskiego.
21 You have heard that it was said to the ancients: ‘You shall not murder; whoever will have murdered shall be liable to judgment.’	21 Słyszeliście, że powiedziano przodkom: Nie zabijaj; a kto by się dopuścił zabójstwa, podlega sądowi.
22 But I say to you, that anyone who becomes angry with his brother shall be liable to judgment. But whoever will have called his brother, ‘Idiot,’ shall be liable to the council. Then, whoever will have called him, ‘Worthless,’ shall be liable to the fires of Hell.	22 A Ja wam powiadam: Każdy, kto się gniewa na swego brata, podlega sądowi. A kto by rzekł swemu bratu: Raka, podlega Wysokiej Radzie. A kto by mu rzekł: Bezbożniku, podlega karze piekła ognistego.
23 Therefore, if you offer your gift at the altar, and there you remember that your brother has something against you,	23 Jeśli więc przyniesiesz dar swój przed ołtarz i tam wspomnisz, że brat twój ma coś przeciw tobie,
24 leave your gift there, before the altar, and go first to be reconciled to your brother, and then you may approach and offer your gift.	24 zostaw tam dar swój przez ołtarzem, a najpierw idź i pojednaj się z bratem swoim. Potem przyjdź i dar swój ofiaruj!
25 Be reconciled with your adversary quickly, while you are still on the way with him, lest perhaps the adversary may hand you over to the judge, and the judge may hand you over to the officer, and you will be thrown in prison.	25 Pogódź się ze swoim przeciwnikiem szybko, dopóki jesteś z nim w drodze, by cię przeciwnik nie podał sędziemu, a sędzia dozorcy, i aby nie wtrącono cię do więzienia.
26 Amen I say to you, that you shall not go forth from there, until you have repaid the last quarter.	26 Zaprawdę, powiadam ci: nie wyjdziesz stamtąd, aż zwrócisz ostatni grosz.
27 You have heard that it was said to the ancients: ‘You shall not commit adultery.’	27 Słyszeliście, że powiedziano: Nie cudzołóż!
28 But I say to you, that anyone who will have looked at a woman, so as to lust after her, has already committed adultery with her in his heart.	28 A Ja wam powiadam: Każdy, kto pożądliwie patrzy na kobietę, już się w swoim sercu dopuścił z nią cudzołóstwa.
29 And if your right eye causes you to sin, root it out and cast it away from you. For it is better for you that one of your members perish, than that your whole body be cast into Hell.	29 Jeśli więc prawe twoje oko jest ci powodem do grzechu, wyłup je i odrzuć od siebie. Lepiej bowiem jest dla ciebie, gdy zginie jeden z twoich członków, niż żeby całe twoje ciało miało być wrzucone do piekła.
30 And if your right hand causes you to sin, cut it off and cast it away from you. For it is better for you that one of your members perish, than that your whole body go into Hell.	30 I jeśli prawa twoja ręka jest ci powodem do grzechu, odetnij ją i odrzuć od siebie. Lepiej bowiem jest dla ciebie, gdy zginie jeden z twoich członków, niż żeby całe twoje ciało miało iść do piekła.
31 And it has been said: ‘Whoever would dismiss his wife, let him give her a bill of divorce.’	31 Powiedziano też: Jeśli kto chce oddalić swoją żonę, niech jej da list rozwodowy.
32 But I say to you, that anyone who will have dismissed his wife, except in the case of fornication, causes her to commit adultery; and whoever will have married her who has been dismissed commits adultery.	32 A ja wam powiadam: Każdy, kto oddala swoją żonę - poza wypadkiem nierządu - naraża ją na cudzołóstwo; a kto by oddaloną wziął za żonę, dopuszcza się cudzołóstwa.
33 Again, you have heard that it was said to the ancients: ‘You shall not swear falsely. For you shall repay your oaths to the Lord.’	33 Słyszeliście również, że powiedziano przodkom: Nie będziesz fałszywie przysięgał, lecz dotrzymasz Panu swej przysięgi.
34 But I say to you, do not swear an oath at all, neither by heaven, for it is the throne of God,	34 A Ja wam powiadam: Wcale nie przysięgajcie - ani na niebo, bo jest tronem Bożym;
35 nor by earth, for it is his footstool, nor by Jerusalem, for it is the city of the great king.	35 ani na ziemię, bo jest podnóżkiem stóp Jego; ani na Jerozolimę, bo jest miastem wielkiego Króla.
36 Neither shall you swear an oath by your own head, because you are not able to cause one hair to become white or black.	36 Ani na swoją głowę nie przysięgaj, bo nie możesz nawet jednego włosa uczynić białym albo czarnym.
37 But let your word ‘Yes’ mean ‘Yes,’ and ‘No’ mean ‘No.’ For anything beyond that is of evil.	37 Niech wasza mowa będzie: Tak, tak; nie, nie. A co nadto jest, od Złego pochodzi.
38 You have heard that it was said: ‘An eye for an eye, and a tooth for a tooth.’	38 Słyszeliście, że powiedziano: Oko za oko i ząb za ząb!
39 But I say to you, do not resist one who is evil, but if anyone will have struck you on your right cheek, offer to him the other also.	39 A Ja wam powiadam: Nie stawiajcie oporu złemu. Lecz jeśli cię kto uderzy w prawy policzek, nadstaw mu i drugi!
40 And anyone who wishes to contend with you in judgment, and to take away your tunic, release to him your cloak also.	40 Temu, kto chce prawować się z tobą i wziąć twoją szatę, odstąp i płaszcz!
41 And whoever will have compelled you for one thousand steps, go with him even for two thousand steps.	41 Zmusza cię kto, żeby iść z nim tysiąc kroków, idź dwa tysiące!
42 Whoever asks of you, give to him. And if anyone would borrow from you, do not turn away from him.	42 Daj temu, kto cię prosi, i nie odwracaj się od tego, kto chce pożyczyć od ciebie.
43 You have heard that it was said, ‘You shall love your neighbor, and you shall have hatred for your enemy.’	43 Słyszeliście, że powiedziano: Będziesz miłował swego bliźniego, a nieprzyjaciela swego będziesz nienawidził.
44 But I say to you: Love your enemies. Do good to those who hate you. And pray for those who persecute and slander you.	44 A Ja wam powiadam: Miłujcie waszych nieprzyjaciół i módlcie się za tych, którzy was prześladują;
45 In this way, you shall be sons of your Father, who is in heaven. He causes his sun to rise upon the good and the bad, and he causes it to rain upon the just and the unjust.	45 tak będziecie synami Ojca waszego, który jest w niebie; ponieważ On sprawia, że słońce Jego wschodzi nad złymi i nad dobrymi, i On zsyła deszcz na sprawiedliwych i niesprawiedliwych.
46 For if you love those who love you, what reward will you have? Do not even tax collectors behave this way?	46 Jeśli bowiem miłujecie tych, którzy was miłują, cóż za nagrodę mieć będziecie? Czyż i celnicy tego nie czynią?
47 And if you greet only your brothers, what more have you done? Do not even the pagans behave this way?	47 I jeśli pozdrawiacie tylko swych braci, cóż szczególnego czynicie? Czyż i poganie tego nie czynią?
48 Therefore, be perfect, even as your heavenly Father is perfect.”	48 Bądźcie więc wy doskonali, jak doskonały jest Ojciec wasz niebieski.