| 1 Τωρα λοιπον ακουε, Ισραηλ, τα διαταγματα και τας κρισεις, τας οποιας εγω σας διδασκω να καμνητε, δια να ζησητε και να εισελθητε και να κληρονομησητε την γην, την οποιαν Κυριος ο Θεος των πατερων σας διδει εις εσας. | 1 "And now, O Israel, give heed to the statutes and the ordinances which I teach you, and do them; that you may live, and go in and take possession of the land which the LORD, the God of your fathers, gives you. |
| 2 Δεν θελετε προσθεσει εις τον λογον τον οποιον εγω σας προσταζω, ουδε θελετε αφαιρεσει απ' αυτου? δια να φυλαττητε τας εντολας Κυριου του Θεου σας, τας οποιας εγω σας προσταζω. | 2 You shall not add to the word which I command you, nor take from it; that you may keep the commandments of the LORD your God which I command you. |
| 3 Οι οφθαλμοι σας ειδον τι εκαμεν ο Κυριος εξ αιτιας του Βεελ-φεγωρ? διοτι παντας τους ανθρωπους, οιτινες ηκολουθησαν τον Βεελ-φεγωρ, Κυριος ο Θεος σας εξωλοθρευσεν αυτους εκ μεσου υμων. | 3 Your eyes have seen what the LORD did at Baal-peor; for the LORD your God destroyed from among you all the men who followed the Baal of Peor; |
| 4 Σεις δε, οιτινες εισθε προσκεκολλημενοι εις Κυριον τον Θεον σας, παντες ζητε την σημερον. | 4 but you who held fast to the LORD your God are all alive this day. |
| 5 Ιδου, εγω σας εδιδαξα διαταγματα και κρισεις, καθως προσεταξεν εις εμε Κυριος ο Θεος μου, δια να καμνητε ουτως εν τη γη, εις την οποιαν εισερχεσθε δια να κληρονομησητε αυτην. | 5 Behold, I have taught you statutes and ordinances, as the LORD my God commanded me, that you should do them in the land which you are entering to take possession of it. |
| 6 Φυλαττετε λοιπον και καμνετε αυτα? διοτι αυτη ειναι η σοφια σας και η συνεσις σας ενωπιον των εθνων? τα οποια θελουσιν ακουσει παντα τα διαταγματα ταυτα και θελουσιν ειπει, Ιδου, λαος σοφος και συνετος ειναι το μεγα τουτο εθνος. | 6 Keep them and do them; for that will be your wisdom and your understanding in the sight of the peoples, who, when they hear all these statutes, will say, 'Surely this great nation is a wise and understanding people.' |
| 7 Διοτι ποιον εθνος ειναι τοσον μεγα, εις το οποιον ο Θεος ειναι ουτω πλησιον αυτου, καθως Κυριος ο Θεος ημων ειναι εις παντα οσα επικαλουμεθα αυτον; | 7 For what great nation is there that has a god so near to it as the LORD our God is to us, whenever we call upon him? |
| 8 Και ποιον εθνος ειναι τοσον μεγα, το οποιον να εχη διαταγματα και κρισεις ουτω δικαιας, καθως πας ο νομος ουτος, τον οποιον θετω ενωπιον σας σημερον; | 8 And what great nation is there, that has statutes and ordinances so righteous as all this law which I set before you this day? |
| 9 Μονον προσεχε εις σεαυτον και φυλαττε καλως την ψυχην σου, μηποτε λησμονησης τα πραγματα τα οποια ειδον οι οφθαλμοι σου, και μηποτε χωρισθωσιν απο της καρδιας σου, κατα πασας τας ημερας της ζωης σου? αλλα διδασκε αυτα εις τους υιους σου και εις τους υιους των υιων σου. | 9 "Only take heed, and keep your soul diligently, lest you forget the things which your eyes have seen, and lest they depart from your heart all the days of your life; make them known to your children and your children's children-- |
| 10 Ενθυμου την ημεραν καθ' ην εσταθης ενωπιον Κυριου του Θεου σου εν Χωρηβ, οτε ειπε προς εμε Κυριος, Συναξον μοι τον λαον και θελω καμει αυτους να ακουσωσι τους λογους μου, δια να μαθωσι να με φοβωνται πασας τας ημερας οσας ζησωσιν επι της γης, και να διδασκωσι τους υιους αυτων. | 10 how on the day that you stood before the LORD your God at Horeb, the LORD said to me, 'Gather the people to me, that I may let them hear my words, so that they may learn to fear me all the days that they live upon the earth, and that they may teach their children so.' |
| 11 Και επλησιασατε και εσταθητε υπο το ορος? και το ορος εκαιετο με πυρ εως μεσου του ουρανου, και ητο σκοτος, νεφη και γνοφος. | 11 And you came near and stood at the foot of the mountain, while the mountain burned with fire to the heart of heaven, wrapped in darkness, cloud, and gloom. |
| 12 Και ελαλησε Κυριος προς εσας εκ μεσου του πυρος? σεις ηκουσατε μεν την φωνην των λογων, αλλα δεν ειδετε ουδεν ομοιωμα? μονον φωνην ηκουσατε. | 12 Then the LORD spoke to you out of the midst of the fire; you heard the sound of words, but saw no form; there was only a voice. |
| 13 Και εφανερωσεν εις εσας την διαθηκην αυτου, την οποιαν προσεταξεν εις εσας να εκτελητε, τας δεκα εντολας? και εγραψεν αυτας επι δυο λιθινας πλακας. | 13 And he declared to you his covenant, which he commanded you to perform, that is, the ten commandments; and he wrote them upon two tables of stone. |
| 14 Και Κυριος προσεταξεν εις εμε κατ' εκεινον τον καιρον να σας διδαξω διαταγματα και κρισεις, δια να καμνητε αυτα εν τη γη, εις την οποιαν σεις εισερχεσθε να κληρονομησητε αυτην. | 14 And the LORD commanded me at that time to teach you statutes and ordinances, that you might do them in the land which you are going over to possess. |
| 15 Φυλαττετε λοιπον καλως τας ψυχας σας, διοτι δεν ειδετε ουδεν ομοιωμα, εν τη ημερα καθ' ην ο Κυριος ελαλησε προς εσας εν Χωρηβ εκ μεσου του πυρος? | 15 "Therefore take good heed to yourselves. Since you saw no form on the day that the LORD spoke to you at Horeb out of the midst of the fire, |
| 16 μηπως διαφθαρητε, και καμητε εις εαυτους ειδωλον, εικονα τινος μορφης, ομοιωμα αρσενικου η θηλυκου, | 16 beware lest you act corruptly by making a graven image for yourselves, in the form of any figure, the likeness of male or female, |
| 17 ομοιωμα τινος κτηνους το οποιον ειναι επι της γης, ομοιωμα τινος πτερωτου ορνεου το οποιον πετα εις τον ουρανον, | 17 the likeness of any beast that is on the earth, the likeness of any winged bird that flies in the air, |
| 18 ομοιωμα τινος ερποντος επι της γης, ομοιωμα τινος ιχθυος οστις ειναι εις τα υδατα υποκατω της γης? | 18 the likeness of anything that creeps on the ground, the likeness of any fish that is in the water under the earth. |
| 19 και μηπως υψωσης τους οφθαλμους σου εις τον ουρανον, και ιδων τον ηλιον και την σεληνην και τα αστρα, πασαν την στρατιαν του ουρανου, πλανηθης και προσκυνησης αυτα και λατρευσης αυτα, τα οποια Κυριος ο Θεος σου διεμοιρασεν εις παντα τα εθνη τα υποκατω παντος του ουρανου? | 19 And beware lest you lift up your eyes to heaven, and when you see the sun and the moon and the stars, all the host of heaven, you be drawn away and worship them and serve them, things which the LORD your God has allotted to all the peoples under the whole heaven. |
| 20 εσας ομως ελαβεν ο Κυριος και σας εξηγαγεν εκ της καμινου της σιδηρας, εκ της Αιγυπτου, δια να ησθε εις αυτον λαος κληρονομιας ως την ημεραν ταυτην. | 20 But the LORD has taken you, and brought you forth out of the iron furnace, out of Egypt, to be a people of his own possession, as at this day. |
| 21 Και εθυμωθη εναντιον μου ο Κυριος εξ αιτιας σας και ωμοσε να μη διαβω τον Ιορδανην και να μη εισελθω εις εκεινην την γην την αγαθην, την οποιαν Κυριος ο Θεος σου διδει εις σε κληρονομιαν? | 21 Furthermore the LORD was angry with me on your account, and he swore that I should not cross the Jordan, and that I should not enter the good land which the LORD your God gives you for an inheritance. |
| 22 αλλ' εγω αποθνησκω εν τη γη ταυτη? εγω δεν διαβαινω τον Ιορδανην? σεις δε θελετε διαβη και θελετε κληρονομησει εκεινην την γην την αγαθην. | 22 For I must die in this land, I must not go over the Jordan; but you shall go over and take possession of that good land. |
| 23 Προσεχετε εις εαυτους, μηποτε λησμονησητε την διαθηκην Κυριου του Θεου σας, την οποιαν εκαμε προς εσας, και καμητε εις εαυτους ειδωλον, εικονα τινος, το οποιον απηγορευσε Κυριος ο Θεος σου. | 23 Take heed to yourselves, lest you forget the covenant of the LORD your God, which he made with you, and make a graven image in the form of anything which the LORD your God has forbidden you. |
| 24 Διοτι Κυριος ο Θεος σου ειναι πυρ καταναλισκον, Θεος ζηλοτυπος. | 24 For the LORD your God is a devouring fire, a jealous God. |
| 25 Εαν, αφου γεννησης υιους και υιους υιων, και πολυχρονισητε επι της γης, διαφθαρητε και καμητε ειδωλον, εικονα τινος, και πραξητε πονηρα ενωπιον Κυριου του Θεου σου, ωστε να παροργισητε αυτον? | 25 "When you beget children and children's children, and have grown old in the land, if you act corruptly by making a graven image in the form of anything, and by doing what is evil in the sight of the LORD your God, so as to provoke him to anger, |
| 26 διαμαρτυρομαι τον ουρανον και την γην εναντιον σας σημερον, οτι εξαπαντος θελετε απολεσθη απο της γης, προς την οποιαν διαβαινετε τον Ιορδανην δια να κυριευσητε αυτην? δεν θελετε πολυχρονισει εν αυτη αλλ' εξ ολοκληρου θελετε αφανισθη. | 26 I call heaven and earth to witness against you this day, that you will soon utterly perish from the land which you are going over the Jordan to possess; you will not live long upon it, but will be utterly destroyed. |
| 27 Και θελει σας διασκορπισει ο Κυριος μεταξυ των λαων, και θελετε εναπολειφθη ολιγοι τον αριθμον μεταξυ των εθνων, εις τα οποια σας φερει ο Κυριος. | 27 And the LORD will scatter you among the peoples, and you will be left few in number among the nations where the LORD will drive you. |
| 28 Και θελετε λατρευσει εκει θεους, εργα χειρων ανθρωπων, ξυλον και λιθον, τα οποια ουτε βλεπουσιν ουτε ακουουσιν ουτε τρωγουσιν, ουτε οσφραινονται. | 28 And there you will serve gods of wood and stone, the work of men's hands, that neither see, nor hear, nor eat, nor smell. |
| 29 Και εκειθεν θελετε εκζητησει Κυριον τον Θεον σας και θελετε ευρει αυτον, οταν εκζητησητε αυτον εξ ολης της καρδιας σας και εξ ολης της ψυχης σας. | 29 But from there you will seek the LORD your God, and you will find him, if you search after him with all your heart and with all your soul. |
| 30 Οταν ευρεθης εν θλιψει και σε ευρωσι παντα ταυτα εν ταις εσχαταις ημεραις, τοτε θελεις επιστρεψει προς Κυριον τον Θεον σου και θελεις ακουσει την φωνην αυτου. | 30 When you are in tribulation, and all these things come upon you in the latter days, you will return to the LORD your God and obey his voice, |
| 31 Διοτι Κυριος ο Θεος σου ειναι Θεος οικτιρμων? δεν θελει σε εγκαταλειψει ουδε θελει σε εξολοθρευσει ουδε θελει λησμονησει την διαθηκην των πατερων σου, την οποιαν ωμοσε προς αυτους. | 31 for the LORD your God is a merciful God; he will not fail you or destroy you or forget the covenant with your fathers which he swore to them. |
| 32 Διοτι ερωτησον τωρα περι των προτερων ημερων, αιτινες υπηρξαν προτερον σου, αφ' ης ημερας εποιησεν ο Θεος τον ανθρωπον επι της γης, και ερωτησον απ' ακρου του ουρανου εως ακρου του ουρανου, αν εσταθη τι ως το μεγα τουτο πραγμα, αν ηκουσθη ομοιον αυτου. | 32 "For ask now of the days that are past, which were before you, since the day that God created man upon the earth, and ask from one end of heaven to the other, whether such a great thing as this has ever happened or was ever heard of. |
| 33 Ηκουσε ποτε λαος την φωνην του Θεου λαλουντος εκ μεσου του πυρος, καθως συ ηκουσας, και εζησεν; | 33 Did any people ever hear the voice of a god speaking out of the midst of the fire, as you have heard, and still live? |
| 34 Η εδοκιμασεν ο Θεος να ελθη να λαβη εις εαυτον εθνος εκ μεσου αλλου εθνους με δοκιμασιας, με σημεια και με θαυματα και με πολεμον και με κραταιαν χειρα και με εξηπλωμενον βραχιονα και με μεγαλα τερατα, κατα παντα οσα Κυριος ο Θεος σας εκαμε δια σας εν Αιγυπτω ενωπιον των οφθαλμων σου; | 34 Or has any god ever attempted to go and take a nation for himself from the midst of another nation, by trials, by signs, by wonders, and by war, by a mighty hand and an outstretched arm, and by great terrors, according to all that the LORD your God did for you in Egypt before your eyes? |
| 35 εις σε εδειχθη τουτο, δια να γνωρισης οτι ο Κυριος, αυτος ειναι ο Θεος? δεν ειναι αλλος εκτος αυτου. | 35 To you it was shown, that you might know that the LORD is God; there is no other besides him. |
| 36 Εκ του ουρανου σε εκαμε να ακουσης την φωνην αυτου, δια να σε διδαξη? και επι της γης εδειξεν εις σε το πυρ αυτου το μεγα, και τους λογους αυτου ηκουσας εκ μεσου του πυρος. | 36 Out of heaven he let you hear his voice, that he might discipline you; and on earth he let you see his great fire, and you heard his words out of the midst of the fire. |
| 37 Και επειδη ηγαπα τους πατερας σου, δια τουτο εξελεξε το σπερμα αυτων μετ' αυτους και σε εξηγαγεν εμπροσθεν αυτου εξ Αιγυπτου δια της κραταιας αυτου δυναμεως? | 37 And because he loved your fathers and chose their descendants after them, and brought you out of Egypt with his own presence, by his great power, |
| 38 δια να καταδιωξη απ' εμπροσθεν σου εθνη μεγαλητερα και ισχυροτερα σου, δια να σε εισαγαγη, δια να σοι δωση την γην αυτων κληρονομιαν, καθως την σημερον. | 38 driving out before you nations greater and mightier than yourselves, to bring you in, to give you their land for an inheritance, as at this day; |
| 39 Γνωρισον λοιπον την ημεραν ταυτην και θες εν τη καρδια σου, οτι ο Κυριος, αυτος ειναι Θεος, εν τω ουρανω ανω και επι της γης κατω? δεν ειναι αλλος. | 39 know therefore this day, and lay it to your heart, that the LORD is God in heaven above and on the earth beneath; there is no other. |
| 40 Και φυλαττε τα διαταγματα αυτου και τας εντολας αυτου, τας οποιας εγω προσταζω εις σε σημερον? δια να ευημερης συ και οι υιοι σου μετα σε και δια να μακροημερευης επι της γης, την οποιαν Κυριος ο Θεος σου εδωκεν εις σε διαπαντος. | 40 Therefore you shall keep his statutes and his commandments, which I command you this day, that it may go well with you, and with your children after you, and that you may prolong your days in the land which the LORD your God gives you for ever." |
| 41 Τοτε ο Μωυσης εξεχωρισε τρεις πολεις εντευθεν του Ιορδανου προς ανατολας ηλιου? | 41 Then Moses set apart three cities in the east beyond the Jordan, |
| 42 δια να φευγη εκει ο φονευς, οστις φονευση τον πλησιον αυτου εξ αγνοιας, χωρις να μιση αυτον προτερον, και φευγων εις μιαν τουτων των πολεων να ζη? | 42 that the manslayer might flee there, who kills his neighbor unintentionally, without being at enmity with him in time past, and that by fleeing to one of these cities he might save his life: |
| 43 την Βοσορ εν τη ερημω εν τη πεδινη γη των Ρουβηνιτων και την Ραμωθ εν Γαλααδ των Γαδιτων και την Γωλαν εν Βασαν των Μανασσιτων. | 43 Bezer in the wilderness on the tableland for the Reubenites, and Ramoth in Gilead for the Gadites, and Golan in Bashan for the Manassites. |
| 44 Και ουτος ειναι ο νομος, τον οποιον εθεσεν ο Μωυσης ενωπιον των υιων Ισραηλ? | 44 This is the law which Moses set before the children of Israel; |
| 45 αυται ειναι αι μαρτυριαι και τα διαταγματα και αι κρισεις, τας οποιας ελαλησεν ο Μωυσης προς τους υιους Ισραηλ, αφου εξηλθον εξ Αιγυπτου, | 45 these are the testimonies, the statutes, and the ordinances, which Moses spoke to the children of Israel when they came out of Egypt, |
| 46 εντευθεν του Ιορδανου, εν τη κοιλαδι κατεναντι του Βαιθ-φεγωρ, εν τη γη του Σηων βασιλεως των Αμορραιων, οστις κατωκει εν Εσεβων, τον οποιον επαταξεν ο Μωυσης και οι υιοι Ισραηλ, αφου εξηλθον εξ Αιγυπτου? | 46 beyond the Jordan in the valley opposite Beth-peor, in the land of Sihon the king of the Amorites, who lived at Heshbon, whom Moses and the children of Israel defeated when they came out of Egypt. |
| 47 και εκυριευσαν την γην αυτου και την γην του Ωγ βασιλεως της Βασαν, δυο βασιλεων των Αμορραιων, οιτινες ησαν εντευθεν του Ιορδανου προς ανατολας ηλιου? | 47 And they took possession of his land and the land of Og the king of Bashan, the two kings of the Amorites, who lived to the east beyond the Jordan; |
| 48 απο της Αροηρ, της παρα το χειλος του ποταμου Αρνων, εως του ορους Σηων, το οποιον ειναι το Αερμων? | 48 from Aroer, which is on the edge of the valley of the Arnon, as far as Mount Sirion (that is, Hermon), |
| 49 και πασαν την πεδινην εντευθεν του Ιορδανου προς ανατολας, εως της θαλασσης της πεδιαδος, υποκατω της Ασδωθ-φασγα. | 49 together with all the Arabah on the east side of the Jordan as far as the Sea of the Arabah, under the slopes of Pisgah. |