Exodus 18

NEW AMERICAN BIBLE	Biblia Tysiąclecia
1 Now Moses' father-in-law Jethro, the priest of Midian, heard of all that God had done for Moses and for his people Israel: how the LORD had brought Israel out of Egypt.	1 Teść Mojżesza, kapłan madianicki Jetro, usłyszał opowiadanie o tym wszystkim, co Bóg uczynił dla Mojżesza i dla Izraela, jego ludu, że Pan wyprowadził Izraelitów z Egiptu.
2 So his father-in-law Jethro took along Zipporah, Moses' wife, whom Moses had sent back to him,	2 Wówczas Jetro, teść Mojżesza, wziął żonę Mojżesza Seforę, którą ten odesłał,
3 and her two sons. One of these was called Gershom; for he said, "I am a stranger in a foreign land."	3 i dwóch jej synów. Jeden z nich miał imię Gerszom, bo powiedział Mojżesz: Jestem cudzoziemcem w obcej ziemi.
4 The other was called Eliezer; for he said, "My father's God is my helper; he has rescued me from Pharaoh's sword."	4 Drugi zaś miał imię Eliezer, gdyż: Bótg mojego ojca był dla mnie pomocą i wyratował mię od miecza faraona.
5 Together with Moses' wife and sons, then, his father-in-law Jethro came to him in the desert where he was encamped near the mountain of God,	5 Jetro, teść Mojżesza, przyszedł z synami jego i żoną do Mojżesza na pustynię, gdzie obozował wówczas pod górą Bożą.
6 and he sent word to Moses, "I, Jethro, your father-in-law, am coming to you, along with your wife and her two sons."	6 I polecił donieść Mojżeszowi: Ja Jetro, twój teść, zdążam do ciebie z żoną twoją i z obu twoimi synami.
7 Moses went out to meet his father-in-law, bowed down before him, and kissed him. Having greeted each other, they went into the tent.	7 Wyszedł Mojżesz naprzeciw teścia, oddał mu pokłon i ucałował go. Potem wypytywali się wzajemnie o powodzenie i udali się do obozu.
8 Moses then told his father-in-law of all that the LORD had done to Pharaoh and the Egyptians for the sake of Israel, and of all the hardships they had had to endure on their journey, and how the LORD had come to their rescue.	8 Mojżesz opowiedział swemu teściowi wszystko, co Pan uczynił faraonowi i Egipcjanom przez wzgląd na Izraela, oraz o wszystkich trudach, jakie ponieśli w czasie podróży, i jak Pan ich uwolnił.
9 Jethro rejoiced over all the goodness that the LORD had shown Israel in rescuing them from the hands of the Egyptians.	9 I cieszył się Jetro ze wszystkiego dobra, jakie Pan wyświadczył Izraelowi, gdy go uwolnił z rąk Egipcjan.
10 "Blessed be the LORD," he said, "who has rescued his people from the hands of Pharaoh and the Egyptians.	10 I powiedział Jetro: Niech będzie uwielbiony Pan, który was uwolnił z rąk Egipcjan i z rąk faraona, On, który uwolnił lud z rąk Egipcjan.
11 Now I know that the LORD is a deity great beyond any other; for he took occasion of their being dealt with insolently to deliver the people from the power of the Egyptians."	11 Teraz wyznaję, że Pan jest większy niż wszyscy inni bogowie, gdyż w ten sposób ukarał tych, co się nimi pysznili.
12 Then Jethro, the father-in-law of Moses, brought a holocaust and other sacrifices to God, and Aaron came with all the elders of Israel to participate with Moses' father-in-law in the meal before God.	12 Następnie Jetro, teść Mojżesza, złożył Bogu całopalenia i ofiary biesiadne. Aaron i wszyscy starsi z Izraela przyszli i brali udział z teściem Mojżesza w uczcie przed Bogiem.
13 The next day Moses sat in judgment for the people, who waited about him from morning until evening.	13 Nazajutrz zasiadł Mojżesz, aby sądzić lud. I stał tłum przed Mojżeszem od rana do wieczora.
14 When his father-in-law saw all that he was doing for the people, he inquired, "What sort of thing is this that you are doing for the people? Why do you sit alone while all the people have to stand about you from morning till evening?"	14 Gdy teść Mojżesza widział te wszystkie jego zajęcia z ludem, powiedział do niego: Czemu ty sam się zajmujesz sprawami ludu? Dlaczego sam zasiadasz na sąd, a cały lud musi stać przed tobą od rana do wieczora?
15 Moses answered his father-in-law, "The people come to me to consult God.	15 Mojżesz odpowiedział swemu teściowi: Lud przychodzi do mnie, aby się poradzić Boga.
16 Whenever they have a disagreement, they come to me to have me settle the matter between them and make known to them God's decisions and regulations."	16 Jeśli mają spór, to przychodzą do mnie i ja rozstrzygam pomiędzy stronami, oznajmiam prawa i przepisy Boże.
17 "You are not acting wisely," his father-in-law replied.	17 Wtedy teść Mojżesza powiedział do niego: Nie jest dobre to, co czynisz.
18 "You will surely wear yourself out, and not only yourself but also these people with you. The task is too heavy for you; you cannot do it alone.	18 Zamęczysz siebie i lud, który przy tobie stoi, gdyż taka praca jest dla ciebie za ciężka, i sam jej nie możesz podołać.
19 Now, listen to me, and I will give you some advice, that God may be with you. Act as the people's representative before God, bringing to him whatever they have to say.	19 Teraz posłuchaj rady, jakąci daję, a Bóg niechaj będzie z tobą: Sam bądź przedstawicielem swego ludu przed Bogiem i przedstawiaj Bogu jego sprawy.
20 Enlighten them in regard to the decisions and regulations, showing them how they are to live and what they are to do.	20 Pouczaj lud dokładnie o przepisach i prawach, i pouczaj go o drodze, jaką winien chodzić, i o uczynkach, jakie winien spełniać.
21 But you should also look among all the people for able and God-fearing men, trustworthy men who hate dishonest gain, and set them as officers over groups of thousands, of hundreds, of fifties, and of tens.	21 A wyszukaj sobie z całego ludu dzielnych, bojących się Boga i nieprzekupnych mężów, którzy się brzydzą niesprawiedliwym zyskiem, i ustanów ich przełożonymi już to nad tysiącem, już to nad setką, już to nad pięćdziesiątką i nad dziesiątką,
22 Let these men render decisions for the people in all ordinary cases. More important cases they should refer to you, but all the lesser cases they can settle themselves. Thus, your burden will be lightened, since they will bear it with you.	22 aby mogli sądzić lud w każdym czasie. Ważniejsze sprawy winni tobie przedkładać, sprawy jednak mniejszej wagi sami winni załatwiać. Odciążysz się w ten sposób, gdyż z tobą poniosą ciężar.
23 If you do this, when God gives you orders you will be able to stand the strain, and all these people will go home satisfied."	23 Jeśli tak uczynisz, a Bóg cię do tego skłoni, podołasz, a także lud ten zadowolony powróci do siebie.
24 Moses followed the advice of his father-in-law and did all that he had suggested.	24 Mojżesz usłuchał rady swego teścia i uczynił wszystko, co mu powiedział.
25 He picked out able men from all Israel and put them in charge of the people as officers over groups of thousands, of hundreds, of fifties, and of tens.	25 Wybrał sobie Mojżesz z całego Izraela mężów dzielnych i ustanowił ich kierownikami ludu, przełożonymi nad tysiącem, nad stoma, nad pięćdziesięcioma i nad dziesięcioma,
26 They rendered decisions for the people in all ordinary cases. The more difficult cases they referred to Moses, but all the lesser cases they settled themselves.	26 aby wyroki wydawali ludowi w każdym czasie, a tylko ważniejsze sprawy przedkładali Mojżeszowi, wszystkie lżejsze natomiast sami rozstrzygali.
27 Then Moses bade farewell to his father-in-law, who went off to his own country.	27 Następnie Mojżesz odprawił teścia, który udał się do swego kraju.