Proverbs 1

CATHOLIC PUBLIC DOMAIN	Biblia Tysiąclecia
1 The parables of Solomon, son of David, king of Israel,	1 Przysłowia Salomona, syna Dawida, króla izraelskiego, podane po to,
2 in order to know wisdom and discipline,	2 by mądrość osiągnąć i karność, pojąć słowa rozumne,
3 to understand words of prudence, and to accept the instruction of doctrine, justice and judgment, and equity,	3 zdobyć staranne wychowanie: prawość, rzetelność, uczciwość;
4 so as to give discernment to little ones, knowledge and understanding to adolescents.	4 prostaczkom udzielić rozwagi, a młodym - rozsądku i wiedzy.
5 By listening, the wise shall become wiser and the intelligent shall possess governments.	5 Mądry, słuchając, pomnaża swą wiedzę, rozumny nabywa biegłości:
6 He shall turn his soul to a parable and to its interpretation, to the words of the wise and their enigmas.	6 jak pojąć przysłowie i zdanie, słowa i zagadki mędrców.
7 The fear of the Lord is the beginning of wisdom. The foolish despise wisdom as well as doctrine.	7 Podstawą wiedzy jest bojaźń Pańska, lecz głupcy odrzucają mądrość i karność.
8 Listen, my son, to the discipline of your father, and forsake not the law of your mother,	8 Synu mój, słuchaj napomnień ojca i nie odrzucaj nauk swej matki,
9 so that grace may be added to your head and a collar to your neck.	9 gdyż one ci są wieńcem powabnym dla głowy i naszyjnikiem cennym dla szyi.
10 My son, if sinners should entice you, do not consent to them.	10 Kiedy cię, synu, wabią grzesznicy, nie waż się iść,
11 If they should say: “Come with us. We will lie in wait for blood. We will lay traps against the innocent, without cause.	11 choćby rzekli: Pójdź z nami! Zasadźmy się na cichych! Bez powodu czyhajmy na czystych!
12 Let us swallow him alive, like Hell, and whole, like one descending into the pit.	12 Jak Szeol wchłoniemy ich żywych i zdrowych tak jak schodzących do grobu.
13 We will discover every precious substance. We will fill our houses with spoils.	13 Znajdziemy wszelkie kosztowności i napełnimy domy swe łupem.
14 Cast your lot with us. One purse will be for us all.”	14 Przyłącz swój los do naszej wspólnoty, jedna sakwa niech łączy nas wszystkich!
15 My son, do not walk with them. Preclude your feet from their paths.	15 Synu mój, nie chodź ich drogą, przed ścieżką ich strzeż swojej stopy,
16 For their feet rush to evil, and they hurry to shed blood.	16 gdyż nogi ich pędzą do zbrodni, śpieszno im: krew chcą wytoczyć.
17 But a net is thrown in vain before the eyes of those who have wings.	17 Lecz próżno ich sieć zarzucona, na oczach wszelkiego ptactwa.
18 Likewise, they lie in ambush against their own blood, and they undertake deceits against their own souls.	18 Na własną krew raczej czyhają, czatują na swoje życie,
19 Thus, the ways of all those who are greedy seize the souls of those who possess.	19 bo taki jest los chciwych zysku: zabiera on własne ich życie.
20 Wisdom forewarns far and wide; she bestows her voice in the streets.	20 Mądrość woła na ulicach, na placach głos swój podnosi;
21 She cries out at the head of crowds; at the entrance of the gates of the city, she offers her words, saying:	21 nawołuje na drogach zgiełkliwych, w bramach miejskich przemawia:
22 “Little ones, how long will you choose to be childish, and how long will the foolish desire what is harmful to themselves, and how long will the imprudent hate knowledge?	22 Dokądże głupcy mają kochać głupotę, szydercy miłować szyderstwo, a nierozumni pogardzać nauką?
23 Be converted by my correction. Lo, I will offer my spirit to you, and I will reveal my words to you.	23 Powróćcie do moich upomnień, udzielę wam ducha mojego, nauczę was moich zaleceń.
24 For I called, and you refused. I extended my hand, and there was no one who watched.	24 Ponieważ prosiłam, lecz wyście nie dbali, rękę podałam, a nikt nie zważał,
25 You have despised all my counsels, and you have neglected my rebukes.	25 gardziliście każdą mą radą, nie chcieliście moich upomnień:
26 Similarly, I will ridicule you at your demise, and I will mock you, when that which you feared shall overcome you.	26 więc i ja waszą klęskę wyszydzę, zadrwię sobie z waszej bojaźni,
27 When sudden calamity rushes upon you, and your demise advances like a tempest, when tribulation and anguish overcome you,	27 gdy bojaźń nadciągnie jak burza, a wasza zagłada jak wicher, gdy spotka was ucisk i boleść.
28 then they will call to me, and I will not heed, they will arise in the morning, and not find me.	28 Wtedy będą mnie prosić - lecz ja nie odpowiem, i szukać - lecz mnie nie znajdą,
29 For they held hatred for discipline, and they would not accept the fear of the Lord;	29 gdyż wiedzy nienawidzili, gardzili bojaźnią Pańską,
30 they would not consent to my counsel, but they detracted from all of my corrections.	30 nie poszli za mymi radami, zlekceważyli moje napomnienie;
31 Therefore, they shall eat the fruit of their way, and they shall have their fill of their own counsels.	31 spożyją owoce swej drogi, nasycą się swymi radami;
32 The loathing of the little ones shall destroy them, and the prosperity of the foolish shall perish them.	32 odstępstwo prostaków uśmierci ich, bezmyślność niemądrych ich zgubi.
33 But whoever will listen to me shall rest without terror, and shall have full enjoyment of abundance, without fear of evils.”	33 Kto słucha mnie - osiągnie spokój, wytchnienie - bez obawy nieszczęścia.