Exodus 34

NEW AMERICAN BIBLE	Biblia Tysiąclecia
1 The LORD said to Moses, "Cut two stone tablets like the former, that I may write on them the commandments which were on the former tablets that you broke.	1 Pan rzekł do Mojżesza: Wyciosaj sobie dwie tablice z kamienia podobne do pierwszych, a na tych tablicach wypisz znów słowa, jakie były na pierwszych tablicach, które potłukłeś.
2 Get ready for tomorrow morning, when you are to go up Mount Sinai and there present yourself to me on the top of the mountain.	2 Bądź gotów jutro rano wstąpić zaraz na górę Synaj. I zaczekasz na Mnie na wierzchu góry.
3 No one shall come up with you, and no one is even to be seen on any part of the mountain; even the flocks and the herds are not to go grazing toward this mountain."	3 Nikt nie może wstąpić z tobą i nikt nie może się pokazać na górze. Również mniejsze i większe bydło nie może wypasać się na zboczach góry.
4 Moses then cut two stone tablets like the former, and early the next morning he went up Mount Sinai as the LORD had commanded him, taking along the two stone tablets.	4 Mojżesz wyciosał dwie tablice kamienne jak pierwsze, a wstawszy rano wstąpił na górę, jak mu nakazał Pan, i wziął do rąk tablice kamienne.
5 Having come down in a cloud, the LORD stood with him there and proclaimed his name, "LORD."	5 A Pan zstąpił w obłoku, i Mojżesz zatrzymał się koło Niego, i wypowiedział imię Jahwe.
6 Thus the LORD passed before him and cried out, "The LORD, the LORD, a merciful and gracious God, slow to anger and rich in kindness and fidelity,	6 Przeszedł Pan przed jego oczyma i wołał: Jahwe, Jahwe, Bóg miłosierny i litościwy, cierpliwy, bogaty w łaskę i wierność,
7 continuing his kindness for a thousand generations, and forgiving wickedness and crime and sin; yet not declaring the guilty guiltless, but punishing children and grandchildren to the third and fourth generation for their fathers' wickedness!"	7 zachowujący swą łaskę w tysiączne pokolenia, przebaczający niegodziwość, niewierność, grzech, lecz nie pozostawiający go bez ukarania, ale zsyłający kary za niegodziwość ojców na synów i wnuków aż do trzeciego i czwartego pokolenia.
8 Moses at once bowed down to the ground in worship.	8 I natychmiast skłonił się Mojżesz aż do ziemi i oddał pokłon,
9 Then he said, "If I find favor with you, O Lord, do come along in our company. This is indeed a stiff-necked people; yet pardon our wickedness and sins, and receive us as your own."	9 mówiąc: Jeśli darzysz mnie życzliwością, Panie, to proszę, niech pójdzie Pan w pośród nas. Jest to wprawdzie lud o twardym karku, ale przebaczysz winy nasze i grzechy nasze i uczynisz nas swoim dziedzictwem.
10 "Here, then," said the LORD, "is the covenant I will make. Before the eyes of all your people I will work such marvels as have never been wrought in any nation anywhere on earth, so that this people among whom you live may see how awe-inspiring are the deeds which I, the LORD, will do at your side.	10 Pan odpowiedział: Oto Ja zawieram przymierze wobec całego ludu twego i uczynię cuda, jakich nie było na całej ziemi i u żadnych narodów, i ujrzy cały lud, wśród którego przebywasz, że dzieła Pana, które Ja uczynię z tobą, są straszne.
11 But you, on your part, must keep the commandments I am giving you today. "I will drive out before you the Amorites, Canaanites, Hittites, Perizzites, Hivites and Jebusites.	11 Przestrzegaj tego, co Ja dzisiaj tobie rozkazuję, a Ja wypędzę przed tobą Amorytę, Kananejczyka, Chetytę, Peryzzytę, Chiwwitę i Jebusytę.
12 Take care, therefore, not to make a covenant with these inhabitants of the land that you are to enter; else they will become a snare among you.	12 Strzeż się zawierania przymierza z mieszkańcami kraju, do którego idziesz, aby się nie stali sidłem pośród was.
13 Tear down their altars; smash their sacred pillars, and cut down their sacred poles.	13 Natomiast zburzcie ich ołtarze, skruszcie czczone przez nich stele i wyrąbcie aszery.
14 You shall not worship any other god, for the LORD is 'the Jealous One'; a jealous God is he.	14 Nie będziesz oddawał pokłonu bogu obcemu, bo Pan ma na imię Zazdrosny: jest Bogiem zazdrosnym.
15 Do not make a covenant with the inhabitants of that land; else, when they render their wanton worship to their gods and sacrifice to them, one of them may invite you and you may partake of his sacrifice.	15 Nie będziesz zawierał przymierzy z mieszkańcami tego kraju, aby, gdy będą uprawiać nierząd z bogami obcymi i składać ofiary bogom swoim, nie zaprosili cię do spożywania z ich ofiary.
16 Neither shall you take their daughters as wives for your sons; otherwise, when their daughters render their wanton worship to their gods, they will make your sons do the same.	16 A także nie możesz brać ich córek za żony dla swych synów, aby one, uprawiając nierząd z obcymi bogami, nie przywiodły twoich synów do nierządu z bogami obcymi.
17 "You shall not make for yourselves molten gods.	17 Nie uczynisz sobie bogów ulanych z metalu.
18 "You shall keep the feast of Unleavened Bread. For seven days at the prescribed time in the month of Abib you are to eat unleavened bread, as I commanded you; for in the month of Abib you came out of Egypt.	18 Zachowaj Święto Przaśników; przez siedem dni będziesz jadł chleby przaśne, jak to ci poleciłem. A uczynisz to w czasie oznaczonym, czyli w miesiącu Abib, gdyż wtedy wyszedłeś z Egiptu.
19 "To me belongs every first-born male that opens the womb among all your livestock, whether in the herd or in the flock.	19 Wszystko pierworodne do Mnie należy, a także pierworodny samiec z bydła, wołów i owiec.
20 The firstling of an ass you shall redeem with one of the flock; if you do not redeem it, you must break its neck. The first-born among your sons you shall redeem. "No one shall appear before me empty-handed.	20 Pierworodnego zaś osła wykupisz głową owcy, a jeślibyś nie wykupił, złamiesz mu kark. Wykupisz też pierworodnego syna swego, i nie wolno się ukazać przede Mną z pustymi rękami.
21 "For six days you may work, but on the seventh day you shall rest; on that day you must rest even during the seasons of plowing and harvesting.	21 Sześć dni pracować będziesz, a w dniu siódmym odpoczywaj tak w czasie orki, jak w czasie żniwa.
22 "You shall keep the feast of Weeks with the first of the wheat harvest; likewise, the feast at the fruit harvest at the close of the year.	22 Będziesz obchodził Święto Tygodni, pierwocin, żniwa pszenicy i Święto Zbiorów przy końcu roku.
23 Three times a year all your men shall appear before the Lord, the LORD God of Israel.	23 Trzy razy w roku ukażą się wszyscy twoi mężczyźni przed obliczem Pana, Boga Izraela.
24 Since I will drive out the nations before you to give you a large territory, there will be no one to covet your land when you go up three times a year to appear before the LORD, your God.	24 Ja bowiem wypędzę narody sprzed ciebie i rozszerzę twoje granice, i nikt nie będzie napadał na twój kraj, gdy ty trzy razy w roku pójdziesz, aby pokazać się przed obliczem Pana, Boga twego.
25 "You shall not offer me the blood of sacrifice with leavened bread, nor shall the sacrifice of the Passover feast be kept overnight for the next day.	25 Krwi moich ofiar nie powinieneś składać razem z kwaszonym chlebem, i nic z ofiary paschalnej nie powinno pozostać na drugi dzień.
26 "The choicest first fruits of your soil you shall bring to the house of the LORD, your God. "You shall not boil a kid in its mother's milk."	26 Najlepsze z pierwocin ziemi twojej winieneś przynieść do domu Pana, twego Boga. Nie będziesz gotował koźlęcia w mleku jego matki.
27 Then the LORD said to Moses, "Write down these words, for in accordance with them I have made a covenant with you and with Israel."	27 Pan rzekł do Mojżesza: Zapisz sobie te słowa, gdyż na podstawie tych słów zawarłem przymierze z tobą i z Izraelem.
28 So Moses stayed there with the LORD for forty days and forty nights, without eating any food or drinking any water, and he wrote on the tablets the words of the covenant, the ten commandments.	28 I był tam Mojżesz u Pana czterdzieści dni i czterdzieści nocy, i nie jadł chleba, i nie pił wody. I napisał na tablicach słowa przymierza - Dziesięć Słów.
29 As Moses came down from Mount Sinai with the two tablets of the commandments in his hands, he did not know that the skin of his face had become radiant while he conversed with the LORD.	29 Gdy Mojżesz zstępował z góry Synaj z dwiema tablicami Świadectwa w ręku, nie wiedział, że skóra na jego twarzy promieniała na skutek rozmowy z Panem.
30 When Aaron, then, and the other Israelites saw Moses and noticed how radiant the skin of his face had become, they were afraid to come near him.	30 Gdy Aaron i Izraelici zobaczyli Mojżesza z dala i ujrzeli, że skóra na jego twarzy promienieje, bali się zbliżyć do niego.
31 Only after Moses called to them did Aaron and all the rulers of the community come back to him. Moses then spoke to them.	31 A gdy Mojżesz ich przywołał, Aaron i wszyscy przywódcy zgromadzenia przyszli do niego, a Mojżesz rozmawiał z nimi.
32 Later on, all the Israelites came up to him, and he enjoined on them all that the LORD had told him on Mount Sinai.	32 Potem przyszli także Izraelici, a on dawał im polecenia, powierzone mu przez Pana na górze Synaj.
33 When he finished speaking with them, he put a veil over his face.	33 Gdy Mojżesz zakończył z nimi rozmowę, nałożył zasłonę na twarz.
34 Whenever Moses entered the presence of the LORD to converse with him, he removed the veil until he came out again. On coming out, he would tell the Israelites all that had been commanded.	34 Ilekroć Mojżesz wchodził przed oblicze Pana na rozmowę z Nim, zdejmował zasłonę aż do wyjścia. Gdy zaś wyszedł, opowiadał Izraelitom to, co mu Pan rozkazał.
35 Then the Israelites would see that the skin of Moses' face was radiant; so he would again put the veil over his face until he went in to converse with the LORD.	35 I wtedy to Izraelici mogli widzieć twarz Mojżesza, że promienieje skóra na twarzy Mojżesza. A Mojżesz znów nakładał zasłonę na twarz, póki nie wszedł na rozmowę z Nim.