| 1 En l’an 149, Judas et ses hommes apprirent qu’Antiocus Eupator avançait sur la Judée avec une grande armée. | 1 W sto czterdziestym dziewiątym roku doszło do żołnierzy Judy, że Antioch Eupator wyruszył z wojskiem przeciwko Judei |
| 2 Il était accompagné de son tuteur Lysias, administrateur du royaume. Chacun avait une armée grecque de 110 000 fantassins, 5 300 cavaliers, 22 éléphants et 300 chars armés de faux. | 2 i że z nim jest Lizjasz, jego opiekun i wielkorządca, na czele greckiego wojska liczącego sto dziesięć tysięcy piechoty, pięć tysięcy trzystu jezdnych, dwadzieścia dwa słonie i trzysta rydwanów uzbrojonych w sierpy. |
| 3 Ménélas s’était joint à eux et, avec une grande astuce, il s’empressait auprès d’Antiocus, non pas pour le salut de la patrie, mais avec l’espoir de retrouver sa charge. | 3 Dołączył się zaś do nich Menelaos, który bardzo podstępnie prosił Antiocha, jednak nie o ocalenie ojczyzny, ale - czego się spodziewał - o przywrócenie mu władzy. |
| 4 Or voici que Lysias le dénonça comme la cause de tous les maux, et le Roi des rois excita la colère d’Antiocus contre ce criminel. Antiocus aussitôt ordonna de le conduire à Bérée pour le mettre à mort selon la coutume de l’endroit. | 4 Król królów jednak rozpalił gniew Antiocha przeciwko złoczyńcy. Lizjasz bowiem wyjaśnił, że on właśnie jest winien całego zła, a [król] rozkazał, aby go zaprowadzili do Beroi i stracili wedle miejscowych zwyczajów. |
| 5 Il y a en effet en ce lieu une tour de 50 coudées de haut, remplie de cendres et munie d’une machine tournante qui de tous côtés fait retomber dans la cendre. | 5 Była zaś tam wieża wysoka na pięćdziesiąt łokci, pełna popiołu, w niej zaś było urządzenie, które się obracało i ze wszystkich stron strącało do popiołu. |
| 6 C’est là qu’on pousse, pour le mettre à mort, celui qui est coupable d’un vol sacrilège ou de tout autre crime odieux, | 6 Stamtąd świętokradcę lub winnego niektórych innych niezwykle ciężkich przestępstw strącali na zagładę. |
| 7 et c’est ainsi que devait mourir ce traître Ménélas: même la terre refusa de le recevoir. | 7 W ten sposób przyszła na przestępcę śmierć, która pozbawiła Menelaosa grobu wykopanego w ziemi - |
| 8 C’était justice, car il avait commis beaucoup de péchés contre l’autel dont le feu et la cendre sont sacrés: c’est dans la cendre qu’il trouva la mort. | 8 bardzo słusznie - popełnił on bowiem wiele grzechów przeciwko ołtarzowi, którego ogień i popiół był święty. W popiele więc znalazł śmierć. |
| 9 Le roi s’avançait donc avec des intentions barbares: il voulait faire voir aux Juifs des choses pires encore que ce qu’ils avaient connu sous le règne de son père. | 9 Król pełen barbarzyńskich myśli postępował naprzód, aby pokazać Żydom rzeczy gorsze od tych, które były za jego ojca. |
| 10 Lorsque Judas en fut informé, il ordonna au peuple d’invoquer le Seigneur jour et nuit pour qu’une fois de plus, comme il l’avait fait tant d’autres fois, il vienne en aide à ceux qu’on voulait priver de la Loi, de leur patrie et du Temple Saint. | 10 Dowiedział się o tym Juda i oznajmił ludowi, aby dzień i noc wołali do Pana, a może jak poprzednio, tak również teraz wspomoże tych, którzy mają być pozbawieni Prawa, ojczyzny i świętego przybytku, |
| 11 Il ne pouvait pas abandonner le peuple qui venait à peine de reprendre vie et le laisser tomber aux mains de païens infâmes. | 11 a nie pozwoli, aby lud, który dopiero co na krótko odetchnął, popadł w służbę nikczemnych pogan. |
| 12 Lorsque tout le monde eut fini de prier le Seigneur plein de miséricorde avec des pleurs, des jeûnes et des prosternations continuelles durant trois jours, Judas leur adressa la parole et leur commanda de se tenir prêts. | 12 Kiedy zaś wszyscy uczynili to i błagali na kolanach miłosiernego Pana ze łzami i w postach przez trzy dni bez przerwy, Juda przemówił do nich i polecił, aby byli blisko. |
| 13 Il se retira ensuite avec les anciens et l’on décida de ne pas attendre que l’armée du roi envahisse la Judée et prenne la ville, mais de sortir immédiatement et d’obtenir une décision avec l’aide de Dieu. | 13 Po osobnej naradzie ze starszyzną polecił, aby - zanim król wprowadzi wojsko do Judei i stanie się panem miasta - wyjść i być gotowym na wszystko przy Bożej pomocy. |
| 14 Après avoir confié cette décision au Créateur du monde, il encouragea ses compagnons à combattre courageusement jusqu’à la mort, pour les lois, le Temple, la ville, la patrie et les institutions; puis il établit son camp dans les environs de Modine. | 14 Oddając się w opiekę Stwórcy świata upomniał swoich żołnierzy, aby mężnie aż do śmierci walczyli za prawa, świątynię, miasto, ojczyznę i zwyczaje ojczyste. Koło Modin rozbił obóz. |
| 15 Il donna comme mot d’ordre à ses hommes: “Victoire de Dieu!” Et de nuit il attaqua la tente du roi avec l’élite des jeunes. Il tua dans le camp environ 2 000 hommes et transperça l’éléphant de tête avec celui qui était dans sa tour. | 15 Swoim żołnierzom dał hasło: Boże zwycięstwo!, sam zaś z wybranymi najlepszymi młodzieńcami napadł nocną porą na królewski namiot. W obozie zgładził około dwu tysięcy ludzi i przebił największego ze słoni razem z tym, który był na wierzchu. |
| 16 Enfin, il remplit le camp de terreur et de confusion, et tous se retirèrent après un total succès. | 16 Na koniec zaś, kiedy obóz napełnili strachem i przerażeniem, wycofali się pełni radości. |
| 17 Le jour commençait à peine à se lever que déjà tout était terminé, grâce à la constante protection du Seigneur en faveur de Judas. | 17 Nim dzień zaświtał, wszystko się już dokonało dzięki opiece, którą otoczył go Pan. |
| 18 Le roi avait pu mesurer le courage des Juifs. Il essaya donc de prendre les places en manœuvrant. | 18 Kiedy król miał przedsmak odwagi Żydów, rozpoczął próby, aby podstępnymi sposobami stać się panem okolicy. |
| 19 Il marcha contre Beth-Sour qui était une place forte des Juifs, mais il fut repoussé, mis en échec et vaincu. | 19 Zbliżył się więc do Bet-Sur, mocnej żydowskiej twierdzy, został odrzucony, dokonał natarcia, został pokonany. |
| 20 Judas faisait passer aux assiégés ce dont ils avaient besoin. | 20 Juda bowiem posłał oblężonym wszystko, co było potrzebne. |
| 21 Mais Rodocos, de l’armée juive, livrait les secrets aux ennemis; on le rechercha, on l’arrêta et on le fit disparaître. | 21 Kiedy Rodokos z żydowskiego wojska zdradził nieprzyjaciołom tajemnice, odszukano go, pochwycono i zamknięto. |
| 22 Le roi reprit les pourparlers avec les gens de Beth-Sour, il leur tendit la main et accepta la leur, puis il se retira pour attaquer Judas et ses hommes, mais il fut battu. | 22 Drugi raz prowadził król układy z załogą Bet-Sur, wyciągnął prawicę, otrzymał [ją], oddalił się, napadł na żołnierzy Judy, został pokonany. |
| 23 Il apprit alors que Philippe, qu’il avait laissé à Antioche pour diriger les affaires du royaume, s’était révolté. Il en fut bouleversé. Il fit appeler les Juifs et se soumit: il accepta avec serment toutes leurs conditions. Il se réconcilia avec eux et offrit un sacrifice, il honora le Temple et traita le Lieu Saint avec générosité. | 23 Dowiedział się, że Filip pozostawiony jako wielkorządca w Antiochii dostał pomieszania zmysłów. Głęboko tym poruszony zwrócił się do Żydów łagodnymi słowami, wszedł w porozumienie i zaprzysiągł wszystkie dogodne warunki, pojednał się i złożył ofiarę, uczcił świątynię i okazał się wspaniałomyślnym wobec miejsca [świętego]. |
| 24 Il réserva un bon accueil à Maccabée et laissa Hégémonide comme général d’armée depuis Ptolémaïs jusqu’au pays des Géréniens. | 24 Przyjął nawet Machabeusza. Pozostawił Hegemonidesa dowódcą od Ptolemaidy aż do kraju Gerreńczyków. |
| 25 Il se rendit ensuite à Ptolémaïs, mais les habitants de la ville voyaient ce traité d’un mauvais œil: ils en étaient scandalisés et voulaient en violer les accords. | 25 Udał się do Ptolemaidy. Mieszkańcy jednak Ptolemaidy byli niezadowoleni z układów, oburzyli się i chcieli unieważnić postanowienia. |
| 26 Alors Lysias monta à la tribune et justifia de son mieux les accords. Il persuada les gens de Ptolémaïs, les calma et les amena à changer d’attitude, puis il partit pour Antioche. C’est ainsi que se déroulèrent l’offensive et la retraite du roi. | 26 Lizjasz wszedł na trybunę, bronił, jak mógł, uspokoił, ułagodził, przejednał, powrócił do Antiochii. - Tak się odbył wypad i wycofanie się króla. |
